ఖరుడి బాణాలు, రాముని బాణాలతో ఆకాశం నిండిపోయింది. ఎక్కడ చూసినా బాణాలే కనబడుతున్నాయి; ఆకాశంలో ఖాళీ స్థలం మిగలలేదు. ఆ బాణాల సంద్రములో సూర్యుడు కూడా కనబడలేదు, అతని కాంతి అణిచిపోయింది. ఇద్దరూ పరస్పర వినాశనాన్ని కోరుకుంటూ, ఉగ్రంగా యుద్ధం చేశారు. ఆ సమయంలో ఖరుడు నాళిక, నరచ, పదునైన వికర్ణి బాణాలతో రాముని పై విరుచుకుపడ్డాడు. ఆ బాణాలు ఏనుగును అంకుశాలతో పొడిచినట్టు రాముని దేహాన్ని గాయపరిచాయి. ఆ రాక్షసుడు తన రథంపై నిలబడి, విల్లు పట్టుకుని, చుట్టూ ముట్టడి చేసినట్లు కనిపించాడని, సమస్త లోకజనులు చూశారు. అతడు మృత్యువు చేతిలో పాశాన్ని పట్టుకున్నట్టు భయంకరంగా కనిపించాడు. ఖరుడు రాముని వైపు చూసాడు. రాముడు సమస్త సైన్యాలను సంహరించగలవాడు, ధైర్యవంతుడు, మహాత్ముడు. ఖరుడికి రాముడు అలసిపోయినట్టు అనిపించింది. కానీ, ఖరుడిని చూసిన రాముడు—అతడు సింహంలా ధైర్యంగా, సింహపు అడుగులతో ముందుకు వస్తున్నాడు—భయపడలేదు; సింహం చిన్న జంతువును చూసినట్టు రాముడు ఖరుడిని చూసాడు. ఆ సమయంలో ఖరుడు తన ప్రకాశవంతమైన మహారథాన్ని సూర్యుడిలా మెరిపిస్తూ, రాముని వైపు వచ్చాడు. అది చిట్టడిపుట్టుకలు అగ్నికి చేరినట్టు. ఖరుడు తన చేతివాటాన్ని చూపిస్తూ, యుద్ధ మధ్యలో రాముని విల్లును, బాణాన్ని పట్టుకున్న చోటే నరికేశాడు. ఆ కోపంతో రాముడు మరొకసారి ఏడుపడగులాంటి బాణాలను తీసుకుని, అవి ఇంద్రుడు వజ్రాయుధంలా మెరుస్తూ, ఖరుడిని ప్రాణాంతకంగా గాయపరిచాయి. ఖరుడు వేల బాణాలతో రాముని శరీరాన్ని గాయపర్చాడు. రాముడు అపారమైన బలంతో ఉన్నవాడు అయినా, ఖరుడు గర్జిస్తూ యుద్ధాన్ని కొనసాగించాడు. ఖరుడి బాణాల వర్షంలో రాముని కాంతివంతమైన కవచం భూమికి పడిపోయింది. అయినా రాముడు కోపంతో, శరీరం అంతా బాణాల గాయాలతో, పొగ లేకుండా మండుతున్న అగ్నిలా యుద్ధరంగంలో ప్రకాశించాడు. శత్రు సంహారుడు అయిన రాముడు మరో గొప్ప విల్లును సిద్ధం చేసుకున్నాడు. శత్రువుకు అంతం చేయడానికి దాన్ని తాడుతో బిగంగా కట్టాడు, ఆ తాడు నడుమ గంభీరమైన ధ్వని వినిపించింది. ఆ మహావిల్లును, మహర్షి ఇచ్చిన వైష్ణవధనుస్సును, రాముడు తీసుకుని ఖరుడి వైపు దూసుకెళ్లాడు. రాముడు కోపంతో, బంగారు రెక్కలు కలిగిన బాణాలతో ఖరుడి ధ్వజాన్ని యుద్ధంలో నరికేశాడు. ఆ అందమైన బంగారు ధ్వజం, అనేక భాగాలుగా తెగిపడి, దేవతల ఆజ్ఞతో భూమిపై పడిన సూర్యుడిలా కనిపించింది. దీనికి ప్రతిగా ఖరుడు, రాముని అవయవాలను నాలుగు బాణాలతో గాయపరిచాడు. అవి రాముని హృదయాన్ని ఏనుగును కత్తులతో పొడిచినట్టు బలంగా తాకాయి. రాముడు ఖరుడి బాణాలతో శరీరం నిండా గాయపడి, రక్తంలో తడిసి, మరింత కోపంగా మారాడు. తరువాత రాముడు, ధనుర్విద్యలో అత్యుత్తముడు, తన విల్లు పట్టుకుని, ఆ మహాయుద్ధంలో ఆరు బాణాలను సంధించాడు. ఒక బాణంతో ఖరుడి తలపై, రెండు బాణాలతో భుజాలపై, మిగిలిన మూడు అర్ధచంద్రాకార బాణాలతో ఛాతీపై గాయపరిచాడు. రాముడు మరో బాణంతో ఖరుడి రథపు యోక్ను నరికాడు. నాలుగు బాణాలతో అతని రంగురంగుల గుర్రాలను గాయపరిచాడు. ఆరవ బాణంతో ఖరుడి రథసారథి తల నరికేశాడు. మూడు బాణాలతో రథపు మూడు దండలను విరిచాడు. రెండు బాణాలతో అక్షాన్ని ధ్వంసం చేశాడు. పన్నెండో బాణంతో ఖరుడి విల్లు, దాని తాడుతో సహా నరికేశాడు. ఆ బాణం వజ్రాయుధంలా మెరుస్తూ ఖరుడి విల్లును నరికింది. రాఘవుడు ఆ సమయంలో నవ్వుతూ, ఆటగా చేసినట్టు, పదమూడో బాణంతో ఖరుడిని గాయపరిచాడు; ఆ బాణం ఇంద్రునికి సమానమైనదిగా ఉంది. ఇప్పుడు ఖరుడి విల్లు విరిగింది, రథం ధ్వంసమైంది, గుర్రాలు, రథసారథి చనిపోయారు. ఖరుడు భూమిపై దిగి, చేతిలో గదా పట్టుకుని నిలబడ్డాడు. ఆ సమయంలో దేవతలు, మహర్షులు—all వారు ఆకాశరథాల్లో నిలబడి, చేతులు జోడించి—రాముని మహాప్రావీణ్యాన్ని సంతోషంగా ప్రశంసించారు. ఇప్పుడు, వాల్మీకి రామాయణంలోని అరణ్యకాండలోని ఇరవై తొమ్మిదవ సర్గ ప్రారంభమైంది. బలశాలి అయిన రాముడు, ఖరుడు చేతిలో ఆయుధంతో, రథంలేని స్థితిలో నిలబడి ఉన్నాడని చూసి, మొదట మృదువుగా, తరువాత కఠినంగా ఇలా పలికాడు: "నీవు యీ గొప్ప సైన్యంలో, ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలతో నిండిన యుద్ధరంగంలో నిలబడి, లోకాలకు నిందితమైన ఘోరమైన పాపకార్యాన్ని చేశావు. నీవు భూతాలకు భయంకరుడు, క్రూరుడు, దుష్టకర్మలు చేసే వాడివి. మూడు లోకాలకు అధిపతైనా, ఇలాంటి పని చేస్తే నిలబడలేడు. లోకానికి విరుద్ధంగా వ్యవహరిస్తే, ఓ నిశాచరా, అతడు త్వరగా నాశనం అవుతాడు; పాపసర్పాన్ని చూసినప్పుడు అది చంపబడినట్టు. ఎవడైనా లోభం లేదా కామంతో అవివేకంగా పాపకార్యాలు చేస్తే, అతడికి తన అంతం ఆనందంగా ఎదురవుతుంది; బ్రాహ్మణి సర్పాన్ని పట్టుకునే వాడి మరణాన్ని చూసినట్టు. దండకారణ్యంలో నివసిస్తూ, ధర్మనిష్ఠులైన మునులను నీవు హతమాచావు. ఓ రాక్షసా, ఈ మహనీయులను హత్యచేసి నీకు ఏమి ఫలితం లభిస్తుంది? క్రూరమైన, పాపకార్యాలు చేసే వారు, లోకానికి నిందితులు, ఎక్కువ కాలం బలంతో ఉండరు; వేరుకలేని చెట్లు క్షీణించిపోవడంలా. పాపకార్యాలు చేసినవాడు తప్పకుండా తన కర్మఫలాన్ని అనుభవించాలి; కాలం వచ్చినప్పుడు అది భయంకరంగా ఉంటుంది; కాలానుగుణంగా చెట్టు పువ్వులు పూయడంలా. పాపకార్యాల ఫలితాన్ని త్వరలోనే పొందుతారు; విషం కలిపిన భోజనం తిన్న తర్వాత ప్రభావం చూపినట్టు. లోకానికి హాని కలిగించే ఘోరపాపులు, నిన్ను సంహరించమని రాజు నన్ను పంపాడు, ఓ నిశాచరా! నేడు నా బంగారు అలంకరణలతో కూడిన బాణాలు నిన్ను చీల్చి పారేస్తాయి; అవి పుట్టలోంచి బయలువెళ్లే సర్పాల్లా నిన్ను నిండుగా పొడుస్తాయి. దండకారణ్యంలో నీవు సంహరించిన ఆ ధర్మనిష్ఠులైన మునులు—నేడు నీవు యుద్ధంలో హతుడవై, నీ సైన్యంతోపాటు వారిని అనుసరిస్తావు. నిన్ను సంహరించబడి, నీవు చంపిన వారు ఇప్పుడు దేవలోకాల్లో నివసిస్తూ, నిన్ను నరకానికి పడేస్తారని మహర్షులు చూడగలుగుతారు. నీ వంశానికి కళంకమైనవాడా! నీకు శక్తి ఉన్నంతవరకు యుద్ధం చేయు. కానీ నేడు నేను నీ తలని తాటి పండు తేలికగా నరికినట్టు నరికేస్తాను!