సూర్యుని చుట్టూ ఒక నల్లటి, రక్తవర్ణపు వలయం, మండుతున్న చక్రంలా ప్రకాశించసాగింది. ఆ సమయంలో, ఎత్తుగా ఎగురుతున్న బంగారు పతాకం దగ్గరికి, ఒక పెద్ద శరీరంతో, భయంకరమైన గద్ద అక్కడికి వచ్చి కూర్చుంది. జనస్థానానికి సమీపంలో, మాంసాహార జంతువులు, పక్షులు—all ఖరుడి అరుపులు వినిపిస్తూ—వివిధ భయంకరమైన శబ్దాలు చేస్తూ చేరాయి. ఉదయదిక్కులో, ఉగ్రంగా, భయంకరంగా కనిపించే, కానీ మంగళకరమైనట్టూ భయపెట్టేలా ఉన్న కొన్ని జీవులు, రాత్రివేళ జీవించే వాటి ఘోరమైన అరుపులతో ఆకాశాన్ని కంపింపజేశాయి. విభిన్నమైన రూపాల్లో, ఎర్రటి నీటితో, రక్తంతో నిండిన మేఘాలు, విభజించబడిన ఏనుగుల్లా కనిపిస్తూ, ఆకాశాన్ని పూర్తిగా కప్పేశాయి—చుట్టూ ఆకాశమే కనిపించనంతగా. ఒక్కసారిగా భయంకరమైన, గందరగోళమైన చీకటి ఉద్భవించింది; దిశలు, మధ్యదిశలు ఏవీ స్పష్టంగా కనిపించలేదు; అందరి రోమాలు నిక్కబొడుచుకున్నాయి. సంధ్యాకాలం, సమయాన్ని తెలియనివిధంగా, తాజా రక్తవర్ణంతో మెరిసింది. ఆ సమయంలో, భయంకరమైన జంతువులు, పక్షులు—all ఖరుడి వైపు తిరిగి—అరుపులు వినిపించాయి. కొంగలు, నక్కలు, గద్దలు—all యుద్ధంలో అపశకునంగా భావించే అరుపులు చేస్తూ, భయపెట్టే సూచనలుగా మారాయి. బలవంతుడైన బలుడి వైపు చూస్తూ, నోటినుంచి అగ్ని జ్వాలలు వెలువడే ఓ కబంధుడు, ఇనుప గొడ్డలిలా కనిపిస్తూ, సూర్యుని దగ్గర కనిపించాడు. ఆ సమయంలో, మహాదానవుడు స్వర్భానుః, అనుచితమైన సమయంలో సూర్యుని పట్టుకున్నాడు; గాలి ఉగ్రంగా వీచింది, సూర్యుని తేజస్సు మాయమైంది. రాత్రి కాలమేమీ కాని సమయంలో, నక్షత్రాలు చిమ్మచీకటిలో నిప్పులా మెరిసాయి; తామరలు, వాటిలోని చేపలు, పక్షులు—all కనిపించకుండా, వాడిపోయాయి, ఎండిపోయాయి. ఆ సమయంలో, చెట్లు పూలూ, పండ్లూ లేకుండా, ఎర్రటి మబ్బుల్లా కనిపించే దుమ్ము, గాలి లేకుండానే లేచింది. ఆ ప్రాంతంలో, మినుగురులు 'చీచీ', 'కూచీ' అనే శబ్దాలు చేస్తూ అరవడం మొదలుపెట్టాయి; భయంకరమైన ఉల్కలు, గొంతెత్తి పడిపోతూ భూమిని తాకాయి. భూమి, పర్వతాలు, అరణ్యాలు, వనాలు—all కంపించాయి; ఆ సమయంలో ఖరుడు, తన రథంలో నుండి గంభీరంగా అరవాడు. ఆ సమయంలో, ఖరుడి ఎడమ చేయి కంపించింది, గొంతు బలహీనమైంది, కన్నీళ్లు కన్నుల్లోకి వచ్చాయి; చుట్టూ చూస్తూ, అతడు ఆ ఘోరమైన అపశకునాలను గమనించాడు. నొప్పి నుదిటిపై తలెత్తినా, అయోమయంలో వెనక్కి తిరగలేదు; ఆ గొప్ప, రోమాలు నిక్కబొడుచుకునే సూచనలను చూసాడు. ఆ తర్వాత ఖరుడు నవ్వుతూ రాక్షసులందరినీ ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు: "ఇన్ని గొప్ప, భయంకరమైన అపశకునాలు కలుగుతున్నాయి. అయినా నేను వీటిని పట్టించుకోను; నా బలంతో బలవంతుడినైనా, బలహీనునైనా సమానంగా చూస్తాను. నిప్పు వంటి బాణాలతో ఆకాశంలో ఉన్న నక్షత్రాలను కూడా నేనిచ్చటించగలను. కోపంతో నేను ఆ రాఘవుడిని, తన బలాన్ని గర్వించుకొనే అతని సోదరుడైన లక్ష్మణుడిని మరణానికి గురిచేస్తాను. వారిని నా పదునైన బాణాలతో సంహరించకుండా నేను వెనక్కి తిరిగే ప్రసక్తే లేదు; రాముడు, లక్ష్మణుడు నాశనం కావడం నా లక్ష్యం. ఇది మీ ముందు స్పష్టంగా ఉంది; నేను అసత్యం చెప్పను. నేను కోపంతో ఉన్నా, ఏనుగుపై ఎక్కే దేవేంద్రుడినీ సంహరించగలను. యుద్ధంలో వజ్రాయుధాన్ని పట్టే వాడిని కూడా నేనే సంహరించగలను—ఇప్పుడు ఆ ఇద్దరు మనుషులేమిటి?" అని గర్జించాడు ఖరుడు. అతని గర్జన విని రాక్షస సైన్యం, మరణపు ఉరికి బంధించబడినప్పటికీ, అపూర్వమైన ఉల్లాసంతో నిండిపోయింది. యుద్ధాన్ని చూడాలని ఉత్సాహపడి, మహాత్ములు అక్కడికి చేరారు. ఆ సమయంలో, ఋషులు, దేవతలు, గంధర్వులు, సిద్ధులు, చారణులు—all కలసి, ధర్మాత్ముడైన రాముని గురించి పరస్పరం మాట్లాడుకున్నారు. "లోకాల్లో గౌరవింపబడే ఆవులకు, బ్రాహ్మణులకు, అందరికీ మంగళం కలగాలి. రాఘవుడు యుద్ధంలో పాలస్త్యులు, రాత్రివేళ సంచరించే రాక్షసులను జయించాలి. విష్ణువు చక్రాన్ని ధరించి, అతి శ్రేష్ఠమైన అసురులను సంహరించినట్లే, రాముడు కూడా అలా చేయాలి," అని వారు పలువిధాలుగా ప్రార్థించారు. దేవతలు తమ విమానాలలో ఆసక్తిగా నిలబడి, ప్రాణశక్తి కోల్పోయిన రాక్షస సైన్యాన్ని తిలకించారు. ఆ సమయంలో ఖరుడు, గద్దలా వేగంగా, తన సైన్యానికి అగ్రభాగంలో తన రథంలో బయటకు వచ్చాడు. అతని చుట్టూ పృథుగ్రీవ, యజ్ఞశత్రు, విహంగమ, దుర్జయ, కరవీరాక్ష, పరుష, కాలకర్ముక, హేమమాలి, మహామాలి, సర్పాస్య, రుధిరాశన—ఈ పదకొండు మంది మహాబలవంతులు ముందుకు సాగారు. మహాకపాల, స్థూలాక్ష, ప్రమాథ, త్రిశిరస్—ఈ నలుగురు దూషణుని వెనుక సైన్యంలో చేరారు. ఆ ఉగ్రవేగంతో ఉన్న, యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా ఉన్న, రాక్షస వీరులతో నిండిన సైన్యం, ఒక్కసారిగా రాముడు, లక్ష్మణుడు అనే ఇద్దరు యువరాజుల సమీపానికి చేరింది. అది సూర్యుడు, చంద్రుడు చుట్టూ అలంకారంగా ఉన్న గ్రహాల్లా కనిపించింది. ఇక్కడ ఇరవై నాలుగవ సర్గ ముగుస్తుంది. ఖరుడు, మహాబలశాలి, ఆశ్రమానికి బయలుదేరిన తర్వాత, రాముడు తన సోదరుడితో కలసి, అదే విధమైన అపశకునాలను గమనించాడు. ఆ భయంకరమైన, ఘోరమైన అపశకునాలను చూసిన రాముడు, ప్రజల క్షేమానికి ఆందోళన చెందుతూ, లక్ష్మణునితో ఇలా అన్నాడు: "ఓ మహాబాహువా! ఈ గొప్ప, వినాశకరమైన అపశకునాలు—all రాక్షసుల నాశనానికి సంకేతంగా ఉద్భవించాయి. ఈ రక్తనదులు, భయంకరమైన అరుపులతో ప్రవహిస్తున్నాయి; ఆకాశంలో మేఘాలు, గాడిద రక్తపు రంగులో, ఉగ్రంగా, తిరిగి పోతున్నాయి. నా బాణాలు—all పొగతో చుట్టుకుని, బంగారు వెనుక భాగంతో మెరిసిపోతూ, యుద్ధానికి ఆత్రుతతో కదులుతున్నాయి, ఓ విచక్షణాశీలుడా! అరణ్యంలో నివసించే పక్షులు విచిత్రమైన శబ్దాలు చేస్తున్నాయి; మనకు ముందుగా రక్షణ లేదు, మన ప్రాణాలపైనా అనిశ్చితి కనిపిస్తోంది. ఒక గొప్ప యుద్ధం ఖచ్చితంగా జరగబోతోంది—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు; నా చేయి మళ్లీ మళ్లీ కంపించడమే దానికి సంకేతం. కానీ, ఓ వీరా! మనం సమీపించగానే మనకు విజయమే, శత్రువుకు ఓడిపోవడమే ఖచ్చితమని నాకు తెలుస్తోంది; ఎందుకంటే నీ ముఖం ప్రకాశవంతంగా, నిర్మలంగా మెరిసిపోతుంది.