కద్రూ వేల నాగులను ప్రసవించింది, అవి భూమిని ఆధారంగా నిలబెట్టిన మహా నాగాలు. వినతా ఇద్దరు కుమారులను కలిగింది—గరుడుడు మరియు అరుణుడు. అరుణుని నుండి నేను జన్మించాను, సంపాతి నా అన్నయ్య. నన్ను శ్యేనీ కుమారుడిగా, జటాయువుగా తెలుసుకో, శత్రువులను జయించే వీరా. మీరు ఇక్కడ నివసించాలనుకుంటే, నేను మీకు తోడుగా ఉంటాను. ఈ అరణ్యం భయంకరమైన స్థలం, అడవి జంతువులు, రాక్షసులు తిరిగే ప్రదేశం. మీరు లక్ష్మణుడితో ప్రయాణించేటప్పుడు, నేను సీతను రక్షిస్తాను. రాఘవుడు జటాయువు పట్ల గౌరవంగా, ఆనందంగా అతన్ని ఆలింగనం చేసాడు, నమస్కరించాడు. తన తండ్రి ద్వారా, జటాయువుతో వారి స్నేహాన్ని ఎన్నోసార్లు విన్నాడు. అక్కడ, మిథిలా రాజకుమారి సీతను ఆ మహా పక్షికి అప్పగించి, లక్ష్మణుడితో కలిసి పంచవటికి వెళ్లాడు, శత్రువులను అగ్ని పుట్టిన పురుగుల్లా సంహరించేందుకు ఉత్సుకతతో. ఇప్పుడు పదహారవ అధ్యాయాన్ని ముగించి, పదిహేడు అధ్యాయాన్ని వినండి. రాముడు, సీత మరియు సౌమిత్రితో కలిసి, గోదావరి తీరంలో స్నానాలు ముగించుకుని తన ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు. రాఘవుడు లక్ష్మణుడితో కలిసి ఆశ్రమానికి చేరి, ఉదయపు కర్మలు చేసి, పత్రశాలకు ప్రవేశించాడు. అక్కడ, మహర్షుల గౌరవాన్ని పొందుతూ, సీతతో పత్రశాలలో ఆనందంగా నివసించాడు. వీరమైన రాముడు, చంద్రుడు అలంకారాలతో ప్రకాశించునట్లు, తన అన్నయ్య లక్ష్మణుడితో వివిధ సంభాషణల్లో నిమగ్నమయ్యాడు. రాముడు కథల్లో మునిగిపోయి కూర్చున్నప్పుడు, ఒక రాక్షసి యాదృచ్ఛికంగా అక్కడకు వచ్చింది. ఆమె పేరు శూర్పణఖ. ఆమె దశగ్రీవ రాక్షసుని సోదరి. రాముని దగ్గరికి వచ్చి, దేవతను పోలిన అతన్ని చూసింది. అతని ముఖం ప్రకాశమంత, మహా భుజాలు, కమల పత్రాల్లా దీర్ఘమైన కళ్ళు, ఏనుగు నడక, చుట్టు చుట్టిన జటలాలు—all ఆమె చూసింది. రాముడు, మృదువుగా, అయినా మహా బలంతో, రాజ లక్షణాలతో, నీల కమలంలా, మన్మథుని తేజంతో వెలిగిపోయేలా కనిపించాడు. ఇంద్రుని లా కనిపించే రాముని చూసి, శూర్పణఖా, ఆకర్షణతో మదిలో మునిగిపోయింది. ఆమె ముఖం భయంకరమైనది, కానీ రాముడు అందంగా ఉంది; ఆమె బొడ్డు పెద్దగా, నడుము విస్తరంగా. ఆమె కళ్ళు వక్రంగా, అతనికళ్ళు విశాలంగా; ఆమె జుట్టు రాగి రంగులో, అతని జుట్టు అందంగా; ఆమె భయంకరంగా, అతను మధురంగా; ఆమె స్వరం మధురంగా, కానీ భయపెట్టేలా. ఆమె వృద్ధురాలిగా, అయినా యువత కలిగినట్టు; ఆమె క్రూరంగా, కానీ మాటలు మృదువుగా; ఆమె దుష్ట ప్రవర్తనతో, అతను ధర్మబద్ధంగా; ఆమె చూడటానికి అసహ్యంగా, అతను చూడటానికి మధురంగా. ఆ శూర్పణఖా, శరీర ఆకర్షణతో మదిలో మునిగిపోయి, రాముని అడిగింది: ‘‘మీరు జటలాలు వేసుకొని, తపస్విలా దుస్తులు ధరించి, మీ భార్యతో, ధనుస్సు, బాణాలు ధరించి ఇక్కడికి వచ్చారు. ఈ రాక్షసులు తిరిగే భూమికి ఎందుకు వచ్చారు? మీ రాకకు కారణం ఏమిటి? నిజం చెప్పండి.’’ రాక్షసి శూర్పణఖా అడిగిన ప్రశ్నలకు, రాముడు నేరుగా, సమస్త విషయాలు వివరించసాగాడు: ‘‘దశరథ అనే రాజు ఉన్నాడు, దేవతలతో సమానమైన వీరుడు. నేను అతని పెద్ద కుమారుడిని, ప్రజల్లో రామునిగా ప్రసిద్ధి పొందాను. ఇది నా చిన్న అన్నయ్య, లక్ష్మణుడు, నాకే అంకితమయ్యాడు. ఇది నా భార్య, వైదేహి, సీతగా ప్రసిద్ధి చెందింది.’’ ‘‘కానీ, నీవెవరు? ఎవరి కుమార్తె? ఎవరి కోసం ఇక్కడికి వచ్చావు? నీవు రాక్షసిలా కనిపిస్తున్నావు, అయినా ఆకర్షణ కలిగి ఉన్నావు. నిజంగా ఎందుకు వచ్చావు? నిజం చెప్పు.’’ ఆ రాక్షసి, ఆకర్షణతో మదిలో మునిగిపోయి, ఇలా చెప్పింది: ‘‘రామా, నేను నిజం చెబుతాను. నా పేరు శూర్పణఖా, నా ఇష్టానుసారంగా ఏ రూపమైనా ఎత్తగల సామర్థ్యం ఉంది. ఈ అడవిలో ఒంటరిగా తిరుగుతూ, అందరికీ భయపెట్టేలా ఉంటాను. రావణుడు నా అన్నయ్య—మీరు విన్నుంటారు. అతను విశ్రవసు కుమారుడు, మహావీరుడు. కుంభకర్ణుడు, ఎప్పుడూ నిద్రలో ఉండే మహా బలశాలి. విభీషణుడు ధర్మబద్ధంగా ఉంటుంది, రాక్షసుల్లా ప్రవర్తించడు. నా అన్నయ్యలు ఖరా, దూషణా యుద్ధంలో ప్రసిద్ధి పొందారు.’’ ‘‘వారిని వదిలేసి, నిన్ను మొదటిసారి చూసి, నా మనసు నీవైపు ఆకర్షితమై, ఉత్తమ పురుషుని భర్తగా కోరుతూ వచ్చాను. నాకు బలం ఉంది, స్వేచ్ఛగా తిరుగుతాను. నువ్వు నా భర్తగా ఉండాలి, సీతను ఎందుకు పట్టించుకుంటావు?’’ ‘‘ఆమె వికలంగా, అందంలేని, నీకు సరిపడని భార్య. నేనే నీకు సరిపడే భార్యను, నా రూపంలో చూడు. ఈ క్రూరమైన, వికలమైన, బొడ్డు పడిన సీతను, నీ అన్నయ్యను కూడా, నేను తినేస్తాను.’’ ‘‘ఆ తర్వాత, నువ్వు నా తోడుగా, దండక అరణ్యంలో, పర్వత శిఖరాలు, వివిధ అడవులు చూస్తూ తిరుగుతావు.’’ ఇలా ఆమె చెప్పినప్పుడు, కాకుత్స్థుడు, జ్ఞానవంతుడు, ఆమె మత్తు కళ్ళను చూసి, నవ్వుతూ ఇలా సమాధానమిచ్చాడు. ఇరవై అధ్యాయాన్ని వినండి. రాముడు, శూర్పణఖా కోరికల బంధంలో చిక్కుకున్నదాన్ని చూసి, మృదువుగా, స్వయంగా, చిరునవ్వుతో చెప్పాడు: ‘‘నేను ఇప్పటికే వివాహం చేసుకున్నాను, ఈ సీత నా భార్య. నీలాంటి మహిళలకు సహభార్య ఉండటం చాలా బాధాకరం.’’ ‘‘ఇది నా చిన్న అన్నయ్య, లక్ష్మణుడు. అతను ధర్మబద్ధుడు, అందంగా, మహిమతో, ఇంకా వివాహం కాలేదు, బలంతో నిండినవాడు. అతను యువకుడు, అందంగా, మొదటిసారి భార్యను కోరుతున్నాడు, నీ అందానికి సరిపడే భర్త.’’ ‘‘ఓ విశాలనయన, అతన్ని నా అన్నయ్యను భర్తగా తీసుకో, ఓ సుందర నడుము కలిగినవాడా, సహభార్య లేకుండా, సూర్య కాంతి మెరు పర్వతంపై వెలిగినట్టు.