అరణ్యమధ్యంలో, అక్కడి ప్రకృతి వైభవం అపూర్వంగా కనిపించింది. ఏదో చోట ఏనుగుల సుండలు కొందరిని తొక్కుతున్నాయి, మరికొన్ని ప్రాంతాలు వానరుల చలాకితనంతో వెలిగిపోతున్నాయి, ఇంకొన్ని వందల ప్రాంతాల్లో మత్తులో మునిగిపోయిన పక్షుల గుంపుల అరుపులతో ఆ అడవి మారుమోగుతోంది. ఆ సమయంలో, కమలనయనుడైన శ్రీరాముడు, తన వెంట నడుస్తున్న, శౌర్యవంతుడైన, ఐశ్వర్యాన్ని పెంచే లక్ష్మణుడితో ఇలా అన్నాడు: “ఇక్కడి చెట్లు ముద్దగా మెరిసే ఆకులతో ఉన్నాయి. జంతువులు, పక్షులు మృదువుగా ప్రవర్తిస్తున్నాయి. ఈ దగ్గరలోనే మనస్సు పవిత్రమైన మహర్షి ఆశ్రమం ఉంది. ఇది ప్రపంచంలో ప్రసిద్ధమైన అగస్త్య మహర్షి ఆశ్రమం. ఆయన తపస్సుతో అలసటతో ఉన్నవారికి విశ్రాంతిని ప్రసాదించే స్థలం ఇది. ఈ అడవి నల్లని పొగతో నిండిపోయి ఉంది. చెక్కబట్టల మాలలతో అలంకరించబడి, మృదువైన మృగ సమూహాలతో ప్రశాంతంగా ఉంది. ఎన్నో రకాల పక్షుల స్వరాలతో మారుమోగుతోంది. లోకాల మంగళాన్ని కోరుతూ, అగస్త్యుడు మరణాన్ని కూడా జయించాడు. తన ధర్మపరాయణతతో దక్షిణ దిశను శరణ్యంగా మార్చాడు. ఆయన మహిమాన్విత ఆశ్రమం ఇదే. ఆయన ప్రభావంతో రాక్షసులు ఈ దిక్కును భయపడతారు, కనబడినా ఆనందించలేరు. ఈ దిక్కు ధర్మవంతుడైన అగస్త్యుని అధీనంలోకి వచ్చినప్పటి నుండి రాత్రిపూట సంచరించే ప్రాణులు ప్రశాంతంగా, విరోధం లేకుండా జీవిస్తున్నారు. ఈ దక్షిణ దిక్కు ఆయన పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది. క్రూరకర్మలు చేసే వారు దీనిని జయించలేరు. సూర్యుని మార్గాన్ని ఎప్పుడూ నిరోధించాలన్న తపనతో ఉన్న మహా విన్ధ్య పర్వతం కూడా ఆయన ఆజ్ఞకు లోబడి, ఎత్తు పెంచుకోలేదు. ఇదే దీర్ఘాయువుతో, మహాకర్మతో ప్రసిద్ధిగాంచిన అగస్త్య మహర్షి ఆశ్రమం. మృదువైన జంతువులు సేవ చేస్తున్న ఈ స్థానంలో, లోకాలు గౌరవించే, సద్గుణాలకు అంకితుడైన మహర్షి ఉన్నాడు. మనం ఇక్కడికి వచ్చినందుకు ఆయన మనకు మేలైనదాన్ని కలిపిస్తాడు. ఈ మహామునిని నేను పూజిస్తాను. ఈ అడవి వాసం మిగతా కాలాన్ని ఇక్కడే గడుపుదామని అనుకుంటున్నాను, ఓ సౌమిత్రీ! ఇక్కడ దేవతలు, గంధర్వులు, సిద్ధులు, మహర్షులు—అందరూ నియమితాహారంతో—ఎప్పుడూ అగస్త్యుని సేవలో ఉంటారు. ఇక్కడ అబద్ధం చెప్పేవారు, క్రూరులు, మోసగాళ్లు, దుష్టులు నివసించలేరు. ఇక్కడ దేవతలు, యక్షులు, నాగులు, పక్షులు—all restrained in diet—ధర్మారాధనలో నిమగ్నమై నివసిస్తున్నారు. ఇక్కడ మహాత్ములు, సిద్ధులు, తమ దేహాలను వదిలి, సూర్యుడిలా ప్రకాశించే రథాలపై, కొత్త రూపాలతో స్వర్గానికి చేరుకున్నారు. ఇక్కడ యోగ్యమైన నివేదనలతో దేవతలను పూజిస్తే, వారు యక్షత్వాన్ని, అమరత్వాన్ని, వివిధ రాజ్యాలను ప్రసాదిస్తారు. సౌమిత్రీ! మనం ఆశ్రమానికి చేరుకున్నాం. నువ్వు ముందుగా వెళ్లి, ఈ మహర్షికి నేను సీతతో కలిసి వచ్చానని తెలియజెయ్యి.” అంతట, వాల్మీకి మహర్షి రచించిన మహారామాయణంలోని అరణ్యకాండలో, ద్వాదశోధ్యాయాన్ని వినండి. లక్ష్మణుడు, రాఘవుని తమ్ముడు, ఆశ్రమంలోకి ప్రవేశించి, అగస్త్యుని శిష్యుని దగ్గరకు వెళ్లి ఇలా అన్నాడు: “దశరథుడనే రాజుకు రాముడనే పెద్ద కుమారుడు ఉన్నాడు. ఆయన తన భార్య సీతతో కలిసి మునిని దర్శించేందుకు వచ్చాడు. నేను ఆయన తమ్ముడు లక్ష్మణుని. మేము మా తండ్రి ఆజ్ఞతో ఈ అరణ్యంలోకి వచ్చాము. మేమంతా మహర్షిని దర్శించాలనుకుంటున్నాము. దయచేసి ఆయనకు తెలియజేయండి.” లక్ష్మణుడి మాటలు విన్న తపస్వి, “అవును,” అని సమాధానమిచ్చి, అగ్ని స్థలంలోకి వెళ్లి, రాముడి రాకను మహర్షికి తెలియజేశాడు. అగస్త్యుని శిష్యుడు, లక్ష్మణుడు చెప్పినట్లుగా, “ఇవ్వాళ దశరథుని కుమారులు రాముడు, లక్ష్మణుడు వచ్చారు. వీరు తమ భార్య సీతతో పాటు ఆశ్రమంలోకి ప్రవేశించారు. శత్రువులను సంహరించగల వీరు మిమ్మల్ని దర్శించేందుకు, సేవ చేయాలనే కోరికతో వచ్చారు. ఇక్కడ వారికి యోగ్యమైనది మీరు ఆదేశించండి,” అని వినిపించాడు. శిష్యుని మాటలు విన్న అగస్త్యుడు, “బహుళకాలానికి రాముడు నన్ను దర్శించేందుకు వచ్చినందుకు అదృష్టంగా భావిస్తున్నాను. నేనూ మనసులో అతని రాక కోసం ఎంతోకాలంగా ఎదురుచూశాను. రాముడు, సీత, లక్ష్మణుడితో కలిసి గౌరవంగా లోపలికి వచ్చు,” అని చెప్పాడు. శిష్యుడు నమస్కరించి, “అవును,” అని సమాధానమిచ్చి, త్వరగా బయటికి వచ్చి లక్ష్మణునితో ఇలా అన్నాడు: “ఈ రాముడు ఎవరో, ఆయన స్వయంగా లోపలికి వచ్చి మహర్షిని దర్శించాలి.” అప్పుడు లక్ష్మణుడు, శిష్యుడితో కలిసి ఆశ్రమంలోకి వెళ్లాడు. కాకుత్స్థుడైన రాముడిని, జనకాత్మజ సీతను శిష్యుడు గౌరవంగా పరిచయం చేశాడు. అగస్త్యుని మాటలను వినిపించాడు. ఆచార ప్రకారం గౌరవంగా స్వీకరించి, రాముడు, సీత, లక్ష్మణుడు ఆశ్రమంలోకి ప్రవేశించారు. ఆశ్రమం ప్రశాంతంగా, మృగాలతో నిండి ఉంది. అక్కడ బ్రహ్మ స్థానం, అగ్నిస్థలం కనిపించాయి. విష్ణువు, మహేంద్రుడు, వివస్వంతుడు, సోముడు, భగుడు, కుబేరుడు—వారి స్థలాలు దర్శించాయి. ధాత్రు, విధాత్రు, వాయువు, మహాత్ముడైన వరుణుడు—వీరి నివాసాలు కూడా చూశాడు. గాయత్రి స్థానం, వసువుల నివాసం, నాగరాజు స్థలం, గరుడుని నివాసం—all these he saw. కార్తికేయుని స్థానం, ధర్మస్థానం కూడా దర్శించాడు. అంతలో, శిష్యుల వలయంతో మహర్షి అగస్త్యుడు స్వయంగా బయటకు వచ్చాడు.