భరతుడు రాముని దగ్గరికి వచ్చి ఇలా అన్నాడు: “రాఘవా, నీవు అమరుల వలె స్వభావం కలిగి ఉన్నావు; మహాత్మా, సత్యంలో స్థిరంగా ఉండి, సమస్తాన్ని తెలుసుకున్నవాడవు, సమస్తాన్ని చూసే వాడవు, జ్ఞానవంతుడవు. నీవంటి గొప్ప లక్షణాలు కలిగినవాడు, సృష్టి–లయల స్వరూపాన్ని తెలుసుకున్నవాడు, దురితమైన దుఃఖంతో బాధపడకూడదు. నా తల్లి—అహంకారంతో, నీచంగా, నా కోసం నేను లేనప్పుడు చేసిన దోషాన్ని—నీకు నేను క్షమించమని ప్రార్థిస్తున్నాను. ధర్మబంధనంలో ఉన్న నేను, ఆమె చేసిన దుష్టకార్యానికి తగిన శిక్ష ఇవ్వలేను. దశరథుని కుమారునిగా, శుద్ధ వంశంలో జన్మించి, ధర్మాన్ని తెలిసిన నేను, నిందించదగిన, అధర్మమైన పని చేయడం ఎలా సాధ్యం? గురువు, కార్యదర్శి, పెద్దవాడు, రాజు, మరణించిన తండ్రి—ఇవ్వాళ్ళను సభలో నేను నిందించను; దేవతలను కూడా. ధర్మాన్ని తెలిసినవాడు, ఒక స్త్రీని సంతోషపర్చేందుకు, ధర్మానికి విరుద్ధంగా, పాపకార్యాన్ని చేయడమేంటి? పురాతన కాలం నుంచి, జీవులు మరణానికి దగ్గరగా గందరగోళానికి లోనవుతారని చెబుతారు; రాజు ఇలా చేయడం ద్వారా ఆ సంప్రదాయం మన కళ్ల ముందు ప్రత్యక్షమైంది. నా తండ్రి కోపంతో, మాయతో, అవివేకంతో చేసిన దోషాన్ని, నీవు ధర్మాన్ని అనుసరించి వెనక్కి తీసుకోండి. తండ్రి చేసిన దోషం, ఆయన పతనానికి కారణమైనది, కుమారునికి చెందుతుంది. నిజమైన కుమారుడిగా ఉండి, తండ్రి దోషాన్ని కొనసాగించకు; ప్రపంచంలో, జ్ఞానులు దుష్టకార్యాన్ని కొనసాగించేవారిని ఆమోదించరు. కైకేయి, నన్ను, తండ్రిని, మిత్రులను, బంధువులను, నగర–గ్రామ ప్రజలను రక్షించు; వీరందరినీ నీ సంరక్షణలో ఉంచు. అరణ్యం–క్షత్రియ వర్ణానికి సంబంధం ఏముంది? జట–రాజ్య పాలనకు సంబంధం ఏముంది? ఇలా ధర్మాన్ని భంగం చేసే పని చేయకూడదు. క్షత్రియునికి ప్రథమ–ప్రధాన కర్తవ్యమైన అభిషేకం ద్వారా ప్రజల రక్షణ సాధ్యమవుతుంది. నిశ్చితమైన, హాజరైన ధర్మాన్ని వదిలి, అనిశ్చితమైన, భవిష్యత్తులో ఉన్న ధర్మాన్ని క్షత్రియుడు లేదా అతని బంధువు ఎందుకు అనుసరిస్తారు? కష్టమైన, కఠినమైన ధర్మాన్ని అనుసరించాలనుకుంటే, నాలుగు వర్ణాలను రక్షించు, ఆ కష్టాన్ని స్వీకరించు. ఆష్రమాలలో గృహస్థాశ్రమమే ధర్మజ్ఞుల అభిప్రాయంలో అత్యుత్తమమైనది; దానిని ఎలా వదిలిపెట్టగలవు? విద్య, పదవి, జన్మ—allలో నేను నీకు చిన్నవాడిని; నీవు ఉన్నప్పుడు నేనెట్లా రాజ్యాన్ని పాలించగలను? నేను బాలుడిని, జ్ఞాన–గుణాలు లేని వాడిని, నీతో పోలిస్తే తక్కువ స్థాయిలో ఉన్నవాడిని; నీవు లేకపోతే, రాజ్యాన్ని నిర్వహించలేను. ఈ సమస్త రాజ్యాన్ని, నిర్బంధంగా, పూర్వీకుల రాజ్యాన్ని, నీ ధర్మానికి అనుగుణంగా, బంధువులతో కలిసి పాలించు. మంత్రులు, పురోహితులు, వసిష్ఠుడు—మంత్రజ్ఞుడు—ఇక్కడే నిన్ను రాజుగా అభిషేకించాలి. మేమందరం నిన్ను అభిషేకించిన తర్వాత, నీవు ఇంద్రుడు మరుతులతో లోకాలను జయించినట్లు, అయోధ్యను పాలించు. మూడు రుణాలను తీర్చు, దుష్టులను నాశనం చేయు, మిత్రులను కోరిన కోరికలు తీర్చు; నీవే నన్ను ఇక్కడ పాలించాలి. నేడు నీ అభిషేకంతో నీ మిత్రులు ఆనందపడాలి; నీ శత్రువులు భయంతో పది దిశలకూ పారిపోవాలి. నా తల్లి, నాకు వచ్చిన అపవాదాన్ని తొలగించు, మానవలోకంలో ఉత్తముడవు, నేడు మా తండ్రిని పాపం నుంచి రక్షించు. తల వంచి, నేను నీకు ప్రార్థిస్తున్నాను: మాకు, బంధువులకు, ఇతరులకు, మహా ప్రభువు సమస్త జీవులకు చూపే దయను చూపించు. అయినా, నీవు దీనిని పక్కన పెట్టి అరణ్యానికి వెళ్లాలని నిర్ణయిస్తే, నేను కూడా నీతో వస్తాను.” భరతుడు ఇలా తల వంచి, బాధతో, రాముని ప్రార్థించగా, రాముడు తన తండ్రి ఆజ్ఞకు కట్టుబడి, తిరిగి వెళ్లాలని నిర్ణయించలేదు. రాఘవుని ఈ అద్భుతమైన స్థిరతను చూసి, ప్రజలు—అతను అయోధ్యకు తిరిగి రానందుకు దుఃఖించినా—ఆయన ధర్మనిష్ఠకు ఆనందపడ్డారు. అప్పుడు పురోహితులు, నగర పెద్దలకు ప్రీతిపాత్రులైన వారు, తల్లులు కన్నీటి కళ్లు కలిగి, భరతుని ప్రసంగాన్ని ప్రశంసిస్తూ, రాముని కలిసి ప్రార్థించారు. ఇలా వాల్మీకి మహర్షి రచించిన పురాతన, గౌరవనీయమైన రామాయణంలో అయోధ్యకాండలో నూట ఆరవ సర్గ ముగిసింది. భరతుడు ఇలా మాట్లాడిన తర్వాత, లక్ష్మణుని పెద్ద అన్నయ్య, కులంలో గౌరవనీయుడైన రాముడు, భరతుని సమాధానంగా ఇలా అన్నాడు: “నీవు చెప్పినది యోగ్యమే; నీవు దశరథుని, కైకేయి దేవికి కుమారుడవు, రాజులలో శ్రేష్ఠుడవు. చాలా కాలం క్రితం, తండ్రి, నీ తల్లి కైకేయిని వివాహం చేసేటప్పుడు, నీ తల్లి తండ్రి దగ్గర రాజ్యదానంలో అసమానమైన వరాన్ని విన్నాడు. దేవ–అసుర యుద్ధంలో, నీ తల్లి తండ్రి, రాజు, సంతోషంగా, ఆమెకు వరాన్ని ఇచ్చాడు. ఆ వరాన్ని స్వీకరించిన తర్వాత, నీ తల్లి, రాజులలో శ్రేష్ఠుడవు, రెండు వరాలు అడిగింది. నీ రాజ్యాభిషేకాన్ని, నా వనవాసాన్ని కోరింది; రాజు ఆమె కోరిక మేరకు ఆ రెండు వరాలు ఇచ్చాడు. తండ్రి ఆజ్ఞను పాటిస్తూ, నేను కూడా, వరదాతగా, పది నాలుగు సంవత్సరాలు అరణ్యంలో నివసించాల్సి వచ్చింది. అందుకే, లక్ష్మణుడు, సీతతో కలిసి, ఈ నిర్జన అరణ్యంలో వచ్చాను; సత్యానికి, తండ్రి మాటకు కట్టుబడి. నీవు కూడా, రాజులలో శ్రేష్ఠుడవు, తండ్రి మాటను త్వరగా పాటించి, అభిషేకాన్ని స్వీకరించాలి.