శ్రద్ధా, ఆత్మీయతలతో రాముడు భరతుని ను పలకరించెను. “భరతా! నీ ప్రధాన సైనికులు బలవంతులు, యుద్ధ నైపుణ్యం కలవారు, అపాయ సమయంలో నడిచినవారేనా? వారిని యథావిధిగా గౌరవించి, సత్కరించితివా? నీ సైనికులకు ఆహారం, జీతాలు ఆలస్యం లేకుండా, సమయానికి ఇవ్వుచున్నావా? ఎందుకంటే వీటిలో ఆలస్యం జరిగితే, వారు కోపంతో వ్యతిరేకులై, నీ పాలనకు అపకారం కలిగించగలరు; అది రాజునకు మహా దురదృష్టకరమైనది. నీకు నమ్మకమైన రాజ కుటుంబ వంశీయులందరూ, ముఖ్యంగా ప్రముఖులు, నీ పట్ల భక్తితో, ప్రాణత్యాగానికైనా సిద్ధంగా ఉన్నారా? గ్రామీణ ప్రాంతం నుండి వచ్చి, విద్యావంతుడు, నైపుణ్యుడు, బుద్ధిమంతుడు, వాగ్మీ అయినవాడిని నీ దూతగా నియమించితివా? అతడు నీ ఆజ్ఞ ప్రకారం మాటాడే వాడేనా, భరతా? రహస్యంగా, ఒకరికి తెలియకుండా, మూడు మూడు గూఢచారులను నియమించి, నీ పక్షాన పదిమంది, శత్రుపక్షాన ఐదుగురు ముఖ్యులను నిత్యం పరిశీలిస్తున్నావా? నీకు అనుకూలం కానివారిని దూరంగా ఉంచి, నీతో విరుద్ధంగా ఉన్నవారిని సమీపించుకోకుండా, బలహీనులను తక్కువచేసి చూడకుండా జాగ్రత్తపడుతున్నావా, శత్రువులను సంహరించేవాడా? భ్రాతా! భౌతిక విషయాలలో మునిగిపోయిన బ్రాహ్మణులతో మెలగడం నివారించుచున్నావా? ఎందుకంటే వారు తమను తాము తెలివైనవారనుకున్నా, అవాస్తవ విషయాలలో మాత్రమే నైపుణ్యం కలవారు. ధర్మశాస్త్రాలు అందుబాటులో ఉన్నప్పుడు, స్వల్ప తర్కం నేర్చుకొని, తమను తాము పండితులమని భావించి, వ్యర్థంగా మాట్లాడే మూర్ఖులను నమ్మకూడదు. పితా! మన వీరపు పూర్వీకులు నివసించిన ‘సత్య’ అనే పటిష్ట ద్వారాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలతో నిండిన నగరం ఇంకా వెలుగొందుచున్నదా? బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు తమ తమ కర్తవ్యాలకు నిష్టగా, ఆత్మ నియంత్రణతో, ఉత్సాహంగా, వేలాది మంది మహాజనులతో ఆ నగరాన్ని కాంతిమంతంగా ఉంచుచున్నారా? వివిధాకార భవనాలతో అలంకరించబడిన, నిపుణులైన వైద్యులతో కిక్కిరిసిన, ఆయోధ్య నగరాన్ని నీవే బాగా పరిరక్షిస్తున్నావా? వందలాది భవనాలు, జనసాంద్రత, ఆలయాలు, విశ్రాంతి గృహాలు, చెరువులతో అలంకరింపబడి, నగరం సుందరంగా ఉన్నదా? హర్షభరితులైన పురుషులు, మహిళలు, ఉత్సవాలు, గుంపులు, సాగు భూములు, పశువులతో నిండిన, హింస లేకుండా వెలిగిపోతున్నదా? అధర్ములు, క్రూర జంతువులు లేని, భయములన్నీ తొలగిపోయిన, ఖనిజ సంపదలతో అలంకరింపబడిన నగరమా? మన పూర్వీకులు రక్షించిన, దుష్టులు లేని, సుఖసంపదలతో నిండిన ప్రాంతంలో ప్రజలు సంతోషంగా నివసిస్తున్నారా, రాఘవా? వ్యవసాయంతో, పశుపోషణతో జీవించే నీకు ప్రియమైన ప్రజలను సక్రమంగా సంరక్షించుచున్నావా? ఎందుకంటే వ్యవసాయమే లోకంలో ఆనందానికి మూలం. వారి రక్షణ, సంక్షేమం కోసం నిర్లక్ష్యం లేకుండా చర్యలు తీసుకుంటున్నావా? రాజు ధర్మబద్ధంగా ప్రజలను కాపాడాలి. స్త్రీలను ఓదార్చి, సురక్షితంగా ఉంచుతున్నావా? వారిపై నమ్మకం ఉంచి, వారి రహస్యాలను బయట చెప్పకుండా జాగ్రత్తపడుతున్నావా? ఏనుగుల అరణ్యాన్ని బాగా కాపాడుతున్నావా? పశువులు, గుర్రాలు, ఏనుగులు రాజకోశంలో తగినంతగా ఉన్నాయా? ప్రతి ఉదయం అలంకరించుకుని, మహా మార్గంలో ప్రజలకు దర్శనమిస్తావా, రాజకుమారా? నీ అధికారుల పనులు బహిరంగంగానే జరుగుతున్నాయా, లేక అవి అపూర్వంగా, కారణాలు చెప్పకుండా వదిలిపెట్టబడుతున్నాయా? నీ కోటలు సంపద, ధాన్యం, ఆయుధాలు, నీరు, యంత్రాలు, విలువైన వృత్తిదారులతో నిండి ఉన్నాయా? ఆదాయం సమృద్ధిగా, ఖర్చు మితంగా జరుగుతున్నదా? నీ కోశం అనర్హులకు వెళ్ళిపోదు కదా, రాఘవా? దేవతలు, పితృదేవతలు, బ్రాహ్మణులు, యోధులు, స్నేహితులకు మాత్రమే ఖర్చు జరుగుతున్నదా? హృదయశుద్ధి కలిగిన సజ్జనుడు దొంగతనంలో నిందితుడవకూడదు; విచారణ లేకుండా పండితులు నిందించరాదు; దోపిడీ కోరికతో శిక్షించరాదు; నిర్దోషిగా ఉండాలి. దొంగను పట్టుకుని, సమయానికి విచారించి, సాక్ష్యాలతో నిర్ధారించకపోతే, ధనపిపాసతో విడిచిపెట్టడం జరుగుతుందా, నరశ్రేష్ఠా? కష్టకాలంలోనైనా, సుఖకాలంలోనైనా, నీ బుద్ధిమంతులైన మంత్రులు నిష్పక్షపాతంగా నీ ప్రయోజనాలను చూసుకుంటున్నారా? అన్యాయంగా నిందితులైనవారికి వచ్చిన కన్నీళ్లు, రాఘవా, వారిని శిక్షించే వారి సంతానాన్ని, పశువులను నాశనం చేస్తాయి. వృద్ధులు, చిన్నపిల్లలు, ప్రముఖ వైద్యులను దానం, ఆలోచన, మాటల ద్వారా ఆదరిస్తున్నావా, రాఘవా? గురువులు, పెద్దలు, తపస్వులు, దేవతలు, అతిథులు, పుణ్యక్షేత్రాలు, నిపుణులు, బ్రాహ్మణులను గౌరవించుచున్నావా? ధనంతో ధర్మాన్ని, ధర్మంతో ధనాన్ని పోషిస్తూ, విశయాసక్తి లేదా లోభంతో రెండింటికీ హానిచేయడం లేదుగా? విజయవంతులలో శ్రేష్ఠుడవు కాబట్టి, కాలాన్ని బట్టి ధనం, ధర్మం, కామాన్ని సమంగా నిర్వహిస్తున్నావా? సమస్త శాస్త్రార్థాలను తెలిసిన బ్రాహ్మణులు, పౌరులు, గ్రామస్తులు నీకు మంగళం కోరుతూ ఉన్నారా, మహాబుద్ధిశాలి? నాస్తికత్వం, అబద్ధం, కోపం, నిర్లక్ష్యం, ఆలస్యం, పండితులను అపహాస్యం చేయడం, అలసత్వం, మనస్సు చంచలతను నివారించుచున్నావా? సమస్యలను ఒంటరిగా ఆలోచించడం, దురదృష్టాన్ని తెలియని వారితో సలహా చేయడం, నిర్ణయాలు తీసుకున్న తర్వాత అమలు చేయకపోవడం, రహస్యాలను కాపాడకపోవడం నివారించుచున్నావా? రాజధర్మంలోని పద్నాలుగు దోషాలను — శుభకార్యాలను నిర్లక్ష్యం చేయడం, సమయానికి స్పందించకపోవడం మొదలైన వాటిని దూరంగా ఉంచుతున్నావా? రాఘవా! పదిహేను, ఐదు, నలుగు, ఏడు, ఎనిమిది, మూడు వర్గాలను, మూడు విద్యాశాఖలను నీవు బాగా తెలుసు కదా? ఇంద్రియజయంతో ఆరు విధాలైన రాజనీతి, దైవ, మానుష కారణాలు, ఇరవై విధాలైన కర్తవ్యాలు, మండల సిద్ధాంతాన్ని నీవు తెలుసు కదా? మహావిద్వాంసుడవు కాబట్టి, సైనిక యాత్రలు, శిక్ష, రెండు విధాల జన్మ, మిత్రత్వం, శత్రుత్వం వంటి విషయాలను సక్రమంగా ఆమోదిస్తున్నావా? ఈ విధంగా రాముడు, భరతుని పాలన ధర్మమార్గంలో సాగుతున్నదా అని ప్రేమతో, జాగ్రత్తగా ప్రశ్నించెను.