భరతుని పాలన గురించి శ్రీరాముడు ఎంతో ఆత్మీయంగా, శ్రద్ధతో ప్రశ్నలు అడుగుతూ ఇలా మాట్లాడాడు. "భరతా! నీ ముఖ్యమైన పనులకు ప్రతిభావంతులైన ప్రధాన సేవకులను నియమించాడా? మధ్యస్థులైన వారికి తగిన పనులు, తక్కువ సామర్థ్యమున్న వారికి తక్కువ బాధ్యతలు అప్పగించాడా? నిష్కళంకులు, పవిత్రులు, తండ్రి-తాతల వారసత్వం కలిగిన వారు, ఉత్తములలో ఉత్తములు అయిన వారిని ముఖ్యమంత్రి పదవులకు నియమించాడా? కౌసల్యానందనుడా! నీ సలహాదారులు నీ పాలనను ఆమోదిస్తున్నారా? లేక మీ రాజ్యంలో కఠినమైన శిక్షల వల్ల ప్రజలు బాధపడుతున్నారా? పూజారులు నీను తక్కువగా చూస్తున్నారా? లేదా, కాని బహుమతుల కోసం తపించే వ్యక్తిని మహిళలు ఎలా తృణీకరిస్తారో, ఆ విధంగా నీను అవమానిస్తున్నారా? కుట్రలకు నిపుణుడైనవాడు, సేవకులను బద్రపరిచే వైద్యుడు, ధైర్యవంతుడైన అధికారపరుడు—ఇలాంటి వారిని శిక్షించకుండా వదిలేస్తే, వారు మరణదండనకు కూడా పాత్రులవుతారు. సైన్యాధిపతిగా ధైర్యవంతుడు, తెలివైనవాడు, స్థిరబుద్ధి, పవిత్రుడు, ఉన్నత వంశస్థుడు, విశ్వాసపాత్రుడు, సామర్థ్యవంతుడైనవాడిని నియమించాడా? నీ ముఖ్య యోధులు శక్తివంతులు, యుద్ధ నైపుణ్యం కలవారు, ప్రమాదంలో తమ సామర్థ్యాన్ని నిరూపించుకున్న వారు, వారికి తగిన గౌరవం, సత్కారం ఇవ్వబడుతున్నదా? సైనికులకు ఆహారం, జీతాలు సమయానికి ఇవ్వబడుతున్నాయా? ఆలస్యం జరిగితే వారు అసహనం చెందుతారు, అవినీతికి లోనవుతారు; అది రాజుకు పెద్ద దురదృష్టం. ప్రధాన వంశస్థులు, ముఖ్యంగా నాయకులు, నీకు నమ్మకంగా ఉన్నారా? వారు నీ కోసం ప్రాణాలు అర్పించేందుకు సిద్ధంగా ఉన్నారా? నీ దూతగా పండితుడు, నైపుణ్యుడు, తెలివైనవాడు, వాక్చాతుర్యంతో కూడిన గ్రామీణుడు, నీ ఆజ్ఞను అనుసరించి మాట్లాడే వ్యక్తిని నియమించాడా, భరతా? పది నీవైపు, ఐదు శత్రువువైపు, మూడుమంది గూఢచారులను ఒకరికి తెలియకుండా నియమించి, పదహారు స్థానాల సమాచారాన్ని తెలుసుకుంటున్నావా? నీకు అనుకూలం కానివారిని దూరంగా ఉంచుతున్నావా? నీకు వ్యతిరేకంగా మారినవారిని సమీపించకపోతున్నావా? చిన్నవారిని తక్కువగా అంచనా వేయకుండా జాగ్రత్త పడుతున్నావా? లోకాయిక బ్రాహ్మణులతో స్నేహం చేయడం నివారిస్తున్నావా? ఎందుకంటే వారు తమను తాము మేధావులమని భావించినా, నిష్ప్రయోజన విషయాలలోనే నైపుణ్యం కలవారు. ధర్మశాస్త్రాలు అందుబాటులో ఉన్నా, కొంత తర్కం నేర్చుకుని, అవివేకంగా మాట్లాడే వారిని దూరంగా ఉంచుతున్నావా? నీవు పాలిస్తున్న నగరం, మన పూర్వీకులు నివసించిన, సత్యమనే పేరుగల పట్టణం, బలమైన గోడలతో, ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలతో కిక్కిరిసిన నగరం, ఇంకా అభివృద్ధిలో ఉందా? బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు తమ తమ కర్తవ్యాలలో నిమగ్నమై, ఆత్మ నియంత్రణతో, ఉత్సాహంగా, సహస్రాదికులుగా చుట్టుముట్టి ఉన్నారా? అనేకాకారాల మేడలతో అలంకరించబడిన, నిపుణ వైద్యులతో నిండిన, సుఖసంపన్నమైన, ఆనందంగా ఉన్న అయోధ్యను నీవు బాగా రక్షిస్తున్నావా? వందలాది భవనాలతో, జనసంచారంతో, ఆలయాలు, విశ్రాంతిగృహాలు, చెరువులతో అలంకరించబడిన నగరమా? సంతోషంగా వున్న పురుషులు-స్త్రీలు, ఉత్సవాల సందడితో, పంటపొలాలతో, పశువులతో సమృద్ధిగా, హింస లేకుండా వెలిగిపోతున్న నగరమా? ధర్మబద్ధులు కానివారు, క్రూరజంతువులు లేని, భయాలు లేని, ఖనిజ సంపదలతో అలంకరించబడిన నగరమా? మన పూర్వీకులు రక్షించిన ప్రాంతం, దుష్టులు లేని, అభివృద్ధిలో ఉన్న, ప్రజలు సుఖంగా జీవించే ప్రాంతమా, రాఘవా? వ్యవసాయం, పశుపోషణ ద్వారా జీవించే నీకు ప్రీతిపాత్రులైన వారందరికీ సంరక్షణ కల్పిస్తున్నావా? ఎందుకంటే, వ్యవసాయమే ప్రపంచానికి ఆనందాన్ని ఇస్తుంది. వారి రక్షణ, సంక్షేమం నిర్లక్ష్యం చేయకుండా చూసుకుంటున్నావా? అన్ని ప్రజలను ధర్మబద్ధంగా రాజు రక్షించాలి. స్త్రీలకు భరోసా ఇస్తున్నావా? వారు సురక్షితంగా ఉన్నారా? వారికి నీవు నమ్మకం ఉంచుతున్నావా? వారి రహస్యాలను ఇతరులతో చెప్పడం నివారిస్తున్నావా? ఏనుగు అరణ్యాలు బాగానే కాపాడుతున్నావా? నీకు పుష్కలంగా ఆవులు ఉన్నాయా? రాజకోశంలోని గుర్రాలు, ఏనుగులు నీకు తగినంత సంతృప్తినిస్తున్నాయా? ప్రతి ఉదయం అలంకరించబడి, ప్రజలకు కనిపించేలా, ప్రధాన రహదారిలో సంచరిస్తున్నావా, యువరాజా? నీ అధికారుల పనులు బహిరంగంగా, అనుమానాలకు అవకాశం లేకుండా జరుగుతున్నాయా? లేక, అవి పూర్తిగా పూర్తికాక, కారణాలు చెప్పక మిగిలిపోతున్నాయా? నీ కోటలు సంపద, ధాన్యం, ఆయుధాలు, నీరు, యంత్రాలు, విలువిద్యలో నైపుణ్యమున్న వృత్తిదారులతో పూర్తిగా సమృద్ధిగా ఉన్నాయా? ఆదాయం సమృద్ధిగా, ఖర్చు తక్కువగా ఉన్నదా? రాఘవా! నీ ధనాన్ని అర్హత లేని వారికి ఇవ్వడం జరుగుతున్నదా? ఖర్చు దేవతలు, పితృదేవతలు, బ్రాహ్మణులు, యోధులు, మిత్రులు—వీరి కోసం జరుగుతున్నదా? పవిత్ర హృదయుడైన సద్గుణుడు దొంగతనం ఆరోపణకు గురైనట్టుగా లేక, విచారణ లేకుండా పండితులు నిందించకుండా, లేదా లోభంతో శిక్షించబడకుండా, నిర్దోషిగా ఉన్నాడా? దొంగను పట్టుకుని, సమయానికి ప్రశ్నించి, సాక్ష్యాలతో నిర్ధారించి, ధనలోభంతో వదిలిపెట్టడం జరుగుతున్నదా, నరశార్దూలా? అపదలోనైనా, సంపదలోనైనా, నీకు మేలు చేయగల, న్యాయంగా వ్యవహరించే, విద్యావంతులైన మంత్రులు నీ విషయాలను చూసుకుంటున్నారా, రాఘవా? అన్యాయంగా శిక్షించబడినవారి కన్నీళ్లు, దయతో శిక్ష విధించేవారి కుమారులను, పశువులను నాశనం చేస్తాయని తెలుసుకున్నావా? వృద్ధులు, చిన్నపిల్లలు, ప్రముఖ వైద్యులను దానం, ఆలోచన, మాటల ద్వారా సంరక్షిస్తున్నావా, రాఘవా? గురువులు, వృద్ధులు, వ్రతులు, దేవతలు, అతిథులు, పుణ్యక్షేత్రాలు, నిపుణులు, బ్రాహ్మణులకు గౌరవం చూపుతున్నావా? ధనంతో ధర్మాన్ని, ధర్మంతో ధనాన్ని పోషిస్తున్నావా? ఉల్లాసం కోసం, లోభంతో వాటిని నాశనం చేయడం నివారిస్తున్నావా? విజయవంతులలో ఉత్తముడవైన నీవు, సమయాన్ని తెలుసుకుని, ధనం, ధర్మం, కామాన్ని సమయానుసారం సమంగా నిర్వహిస్తున్నావా? వేదార్థాన్ని బాగా తెలిసిన బ్రాహ్మణులు, పౌరులు, గ్రామస్తులు నీకు శుభాకాంక్షలు తెలియజేస్తున్నారా, మహాప్రజ్ఞా?" ఇలా, రాముడు తన తమ్ముడు భరతుని పాలన ధర్మబద్ధంగా, ప్రజా సంక్షేమాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని జరుగుతున్నదని తెలుసుకోవాలని, ఒక్కొక్క అంశాన్ని ఆత్మీయంగా, శ్రద్ధగా ప్రశ్నించాడు.