భరతా, నీవు నీ మంత్రులతో కలిసి, లేదా స్వయంగా ఆలోచన ద్వారా, ఇంకా ప్రకటించని ఏదైనా మంత్రాన్ని గమనించగలవా? నీకు వేలమంది అజ్ఞానులను కన్నా ఒక్క తెలివైనవాడు మేలని అనిపిస్తుందా? ఎందుకంటే కష్టకాలంలో ఒక్క మేధావి గొప్ప ప్రయోజనాన్ని కలిగించగలడు. రాజు వేలాది మూర్ఖులపై ఆధారపడినా, వారిలో నిజమైన సహాయమేమీ ఉండదు. కానీ ఒక్క తెలివైన, ధైర్యవంతుడు, నైపుణ్యం గల, వివేకవంతుడైన మంత్రి రాజుకీ, రాజ్యానికీ మహా శ్రేయస్సును తెచ్చిపెట్టగలడు. నీ ముఖ్య సేవకులను ముఖ్యమైన పనులకు, మధ్యస్థులను మధ్య స్థాయి పనులకు, కనిష్ఠులను తక్కువ పనులకు నియమించుతున్నావా? నీ మంత్రులుగా అపవాదలకు అతీతులు, పవిత్రులు, పితామహుల వంశస్థులు, ఉత్తముల్లో ఉత్తములను ఎంచుకుంటున్నావా? కైకేయి కుమారుడా, నీ పాలనను నీ సలహాదారులు సమ్మతిస్తున్నారా? లేక దండన కఠినత వల్ల ప్రజలు బాధపడుతూ, రాజ్యం కలవరపడుతోందా? నీ పురోహితులు నిన్ను అవహేళన చేయడం లేదా? మహిళలు దురాశతో బహుమతులు స్వీకరించే వారిని ద్వేషించునట్లు, నిన్ను నిరాకరించడం లేదా? చతురతతో కుట్రలు పన్నేవాడు, సేవకులను భ్రష్టుపట్టించాలనుకునే వైద్యుడు, ధైర్యవంతుడైనా అధికారం పట్ల దురాశగలవాడు—వారిని శిక్షించకపోతే, వారు మరణానికి కూడా పాత్రులు. నీ సైన్యాధిపతిగా ధైర్యవంతుడు, తెలివైనవాడు, స్థిరచిత్తుడు, పవిత్రుడు, ఉత్తమ వంశస్థుడు, విశ్వాసపాత్రుడు, సమర్థుడైనవాడిని నియమించావా? నీ ముఖ్య యోధులు బలవంతులు, యుద్ధ నైపుణ్యం కలవారు, అపాయ సమయంలో పరీక్షించబడినవారు, వారికి తగిన గౌరవం, సత్కారం కల్పిస్తున్నావా? నీ సైనికులకు ఆహారం, జీతాలు సమయానికి, ఆలస్యం లేకుండా, యథావిధిగా ఇస్తున్నావా? ఆలస్యం జరిగితే వారు కోపంతో భ్రష్టుపడతారు; అది రాజుకు పెద్ద అపశకునిగా పరిగణించబడుతుంది. ప్రధాన వంశస్థులైన యువకులు నీతో అనురాగంతో ఉన్నారా? వారు ప్రాణాలనైనా త్యాగం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారా? నీదగ్గర గిరిజన ప్రాంతాల నుంచి వచ్చిన, విద్యావంతుడు, నైపుణ్యం గల, తెలివైన, ప్రసంగ నైపుణ్యం కలవాడు, నీ ఆజ్ఞ ప్రకారం మాట్లాడే దూత ఉన్నాడా? నీ రాజ్యంలో పది స్థానాలు, శత్రు పక్షంలో అయిదు స్థానాలు—మొత్తం పదిహేడింటినీ, పరస్పరం తెలియని ముగ్గురు గూఢచారుల ద్వారా పర్యవేక్షిస్తున్నావా? నీకు అనుకూలం లేని వారిని దూరంగా ఉంచుతున్నావా? నీకు విరుద్ధంగా మారిన వారిని దగ్గర పెట్టుకోకుండా, చిన్నవారిని తక్కువగా అంచనా వేయకుండా జాగ్రత్తపడుతున్నావా? భౌతిక వాద బ్రాహ్మణులతో స్నేహం చేయడం మానుకున్నావా? ఎందుకంటే వారు చిన్నపాటి తర్కం తెలుసుకుని, ధర్మశాస్త్రాలు అందుబాటులో ఉన్నా, తాము మేధావులమని భావిస్తూ వ్యర్థంగా మాట్లాడతారు. నీవు, మన పుర్వీకులు నివసించిన, ‘సత్య’ అనే పురిని, బలమైన గోడలతో, ఏనుగులు, కుదిరాళ్లు, రథాలతో నిండిన ఆ నగరాన్ని క్షేమంగా పరిరక్షిస్తున్నావా? ఆ నగరంలో బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు తమ తమ కర్తవ్యాలను నిబద్ధతతో పోషిస్తూ, సహనం, ఉత్సాహంతో, వేలాది సత్పురుషులతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నారా? వివిధాకారాల మేడలతో అలంకరించబడిన, నైపుణ్యం గల వైద్యులు నివసించే, ఆయోధ్య నగరం నీ పరిరక్షణలో సుఖంగా, సమృద్ధిగా ఉందా? నగరం వందలాది భవనాలతో, జనసందోహంతో, దేవాలయాలు, విశ్రాంతి గృహాలు, చెరువులతో అలంకరించబడిందా? సంతోషంగా ఉన్న పురుషులు, మహిళలు, ఉత్సవాలు, సమావేశాలతో ప్రకాశించే నగరంగా, సరిహద్దులు సస్యశ్యామలంగా, పశువులు సమృద్ధిగా, హింస లేకుండా ఉందా? అది పాపులేని, క్రూరమృగాలు లేని, భయాలు దూరమైన, ఖనిజ సంపదలతో అలంకరించబడిన నగరమా? మన పూర్వీకులు పరిరక్షించిన, దుష్టులు లేని ఆ ప్రాంతం, ప్రజలు సుఖంగా ఉండేలా ఉన్నదా? వ్యవసాయంతో, పశుపోషణతో జీవించే నీకు ప్రియమైన వారు క్షేమంగా ఉన్నారా? ఎందుకంటే వ్యవసాయమే లోకానికి సుఖాన్ని తెస్తుంది. వారి సంరక్షణ, క్షేమాన్ని నిర్లక్ష్యం చేయకుండా చూసుకుంటున్నావా? రాజు ధర్మంతో ప్రజలందరినీ రక్షించాలి. మహిళలకు భరోసా కల్పిస్తున్నావా? వారికి రక్షణ కల్పించి, వారి విషయాలను గోప్యంగా ఉంచి, నమ్మకాన్ని చూపిస్తున్నావా? ఏనుగు అరణ్యాన్ని బాగా కాపాడుతున్నావా? ఆవులు సమృద్ధిగా ఉన్నాయా? రాజకోటలో గుర్రాలు, ఏనుగులు తగినంత ఉన్నాయా? ప్రతి ఉదయం అలంకరించి, ప్రధాన వీధిలో ప్రజలకు కనిపించేలా బయటికి వస్తున్నావా? నీ అధికారుల పనులు బహిరంగంగా, అనుమానాలు లేకుండా జరుగుతున్నాయా? లేక అవి పూర్తికాక, కారణాలు చెప్పకుండా వదిలేస్తున్నావా? కోటలు ధనంతో, ధాన్యంతో, ఆయుధాలతో, నీటితో, యంత్రాలతో, విలువిద్యలో నైపుణ్యం కలవారితో సమృద్ధిగా ఉన్నాయా? ఆదాయం సమృద్ధిగా, వ్యయం తక్కువగా ఉందా? నీ ధనభాండారం అనర్హులకు పోకుండా జాగ్రత్త పడుతున్నావా? నీ ఖర్చు దేవతలు, పితృదేవతలు, బ్రాహ్మణులు, యోధులు, స్నేహితులకు మాత్రమే జరగుతోందా? వారి మనస్సు పవిత్రమైన, దొంగతనం ఆరోపణలు లేని, విచారణ లేకుండా పండితులు ముద్రించిన, లోభంతో శిక్షించబడని, నిర్దోషులను కాపాడుతున్నావా? దొంగను పట్టుకుని, సాక్ష్యాలతో విచారించి, ధన దురాశతో విడిచిపెట్టడం మానుకున్నావా? కష్టకాలంలోనైనా, సుఖకాలంలోనైనా, నీ మంత్రులు విద్యావంతులు, నిష్పక్షపాతంగా నీ హితాన్ని చూస్తున్నారా? అన్యాయంగా శిక్షించబడిన వారి కన్నీళ్లు, రాఘవా, శిక్ష విధించే వారి సంతానాన్ని, పశువులను నాశనం చేస్తాయని తెలుసా? వృద్ధులు, బాలురు, ప్రముఖ వైద్యులు—వారిని తగిన బహుమతులు, ఆలోచన, మృదువైన మాటలతో ఆదరించడంలో నీవు శ్రద్ధ చూపుతున్నావా, రాఘవా?