భరతా! నీ సత్ప్రజలకు నీవు చేసే ప్రతి కార్యం, లేదా ఇప్పటికే నీవు చేసిన కార్యాలు పూర్తిగా తెలిసినవేనా? రాజు ఎప్పుడూ ప్రజలకు తెలియని పనులు చేయకూడదు. నీ మంత్రులతో కలిసి, నీవు లేదా వారు చెప్పని, ఇంకా బయటపడని అంశాలను వివేకంతో, తర్కంతో గుర్తించగలవా? సహాయంగా ఉన్నవారిలో వేల మంది మూర్ఖులు కన్నా, ఒక తెలివైన వ్యక్తిని నీవు ఎక్కువగా కోరుకుంటున్నావా? ఎందుకంటే, కష్టసమయంలో ఒక్క తెలివైనవాడు గొప్ప ప్రయోజనం కలిగించగలడు. వేలాది మూర్ఖులపై ఆధారపడినా, వారిలో నిజమైన సహాయం దొరకదు. కానీ ఒక్క తెలివైన, ధైర్యవంతుడు, నిపుణుడు, వివేకవంతుడు అయిన మంత్రి రాజుని, రాజ్యాన్ని మహాసంపదకు చేర్చగలడు. నీ వద్ద ఉన్న ముఖ్యమైన పనులకు నీవు ఉత్తమ సేవకులను నియమించావా? మధ్యస్థ పనులకు మధ్యస్థుల్ని, తక్కువ పనులకు తక్కువవారిని నియమించావా? నీ మంత్రులుగా అనుమానం లేని, పవిత్రులైన, తండ్రి తాతల వారసులైన, ఉత్తముల్లో ఉత్తములను ముఖ్యమైన పనులకు నియమించావా? కైకేయీ కుమారా! నీ మంత్రులు నీ పాలనను సమ్మతిస్తారా? లేక నీ రాజ్యంలో కఠిన శిక్షల వలన ప్రజలు బాధపడుతున్నారా? పూజారులు లేదా స్త్రీలు నిన్ను తక్కువగా చూడడంలేదా? దురాశతో కానుకలు తీసుకునేవారిలా నీవు ప్రవర్తించడంలేదా? రహస్య విషయాల్లో నిపుణుడైన, సేవకులను చెడదోవ పట్టించే వైద్యుడైన, ధైర్యవంతుడైనా అధికారం కోసం ఆశపడే వ్యక్తిని శిక్షించకపోతే, అతడు మరణయోగుడవుతాడు. నీ సైన్యాధిపతిగా ధైర్యవంతుడు, తెలివైనవాడు, స్థిరచిత్తుడు, పవిత్రుడు, ఉత్తమ వంశస్థుడు, విశ్వాసయోగ్యుడు, సామర్థ్యవంతుడు ఉన్నాడా? నీ ముఖ్య సైనికులు బలవంతులు, యుద్ధ నైపుణ్యం కలవారు, ప్రమాదంలో నెరవేర్చినవారు, నీవు వారికి గౌరవాన్ని, సత్కారాన్ని అందించావా? నీ సైన్యానికి తినుబండారాలు, జీతాలు సకాలంలో ఇస్తున్నావా? ఆలస్యం లేకుండా సరైన సమయంలో అందిస్తున్నావా? ఆలస్యమైతే సైనికులు కోపంతో, చెడుదారిలో పడతారు; అది రాజుకు గొప్ప అపశకునిగా మారుతుంది. ముఖ్యంగా నీకు అత్యంత సమీపమైన వంశీయులు నీకు అంకితభావంతో ఉన్నారా? అవసరమైతే ప్రాణాలు అర్పించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారా? నీ దూతగా గ్రామీణ ప్రాంతానికి చెందిన, పండితుడు, నైపుణ్యుడు, తెలివైనవాడు, వాక్చాతుర్యంతో, చెప్పినదే మాట్లాడగలవాడిని నియమించావా, భరతా? నీ రాజ్యంలో పది స్థానాలు, శత్రు పక్షంలో అయిదు స్థానాల సమాచారం తెలుసుకునేందుకు, ఒకరికి తెలియని విధంగా ముగ్గురు గూఢచారులను నియమించావా? నీకు అనుకూలంగా లేని వారిని దూరంగా ఉంచుతున్నావా? నీకు వ్యతిరేకంగా మారినవారిని సమీపించడంలేదా? బలహీనులను తక్కువగా అంచనా వేయడంలేదా? బ్రాహ్మణులలో ధనార్జనమే లక్ష్యంగా పెట్టుకుని, పిల్లలవలె వ్యర్థ విషయాలలో నిపుణులమని భావించే వారితో స్నేహం చేయడంలేదా? ధర్మశాస్త్రాలు అందుబాటులో ఉన్నప్పటికీ, కొంత తర్కం నేర్చుకుని, దానిని వ్యర్థంగా వాడే వారిని నీవు దూరంగా ఉంచుతున్నావా? మన పూర్వీకులు నివసించిన, 'సత్య' అని పిలువబడే, గట్టిగా ఉన్న గేట్లు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలతో నిండిన ఆ నగరం ఇంకా అభివృద్ధిలో ఉందా? బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు తమ తమ కర్తవ్యాల్లో నిబద్ధతతో, ఆత్మనిగ్రహంతో, ఉత్సాహంతో వేలాదిగా నివసిస్తున్నారా? వేర్వేరు ఆకారాల మేడలతో అలంకరించబడిన, నైపుణ్యమున్న వైద్యులతో నిండిన అయోధ్యను నీవు సురక్షితంగా, సంపన్నంగా, సుఖంగా పరిపాలిస్తున్నావా? వందలాది భవనాలతో, జనసాంద్రతతో, ఆలయాలు, విశ్రాంతి మందిరాలు, చెరువులతో నగరం అలంకరించబడిందా? సంతోషంగా ఉన్న పురుషులు, స్త్రీలతో, ఉత్సవాలు, సమావేశాలతో ప్రకాశమానంగా, సరిహద్దులు సస్యశ్యామలంగా, పశువులు సమృద్ధిగా, హింస లేని వాతావరణంలో నగరం వెలుగొందుతున్నదా? పాపాచారాలు, క్రూర జంతువులు లేని, భయాలు తొలగిపోయిన, ఖనిజ సంపదతో అలంకరించబడిన నగరమా అది? మన పూర్వీకులు పరిరక్షించిన ఆ ప్రాంతం దుష్టులు లేని, అభివృద్ధిలో ఉన్నదా? ప్రజలు సంతోషంగా జీవిస్తున్నారా, రాఘవా? నీకు ప్రియమైన వ్యవసాయం, పశుపోషణలో నిమగ్నమైనవారు సుఖంగా ఉన్నారా? ఎందుకంటే, వ్యవసాయమే లోకానికి ఆనందాన్ని ఇస్తుంది. వారి రక్షణ, క్షేమం నీవు నిర్లక్ష్యం చేయకుండా చూస్తున్నావా? రాజు ధర్మబద్ధంగా ప్రజలందరినీ కాపాడాలి. స్త్రీలతో నీవు మృదువుగా, ఆదరణగా ప్రవర్తిస్తున్నావా? వారు సురక్షితంగా ఉన్నారా? నీవు వారికి విశ్వాసం చూపుతున్నావా? వారి రహస్యాలను ఎవరికీ చెప్పడంలేదా? ఏనుగుల అరణ్యం బాగా కాపాడబడుతున్నదా? పశువులు సమృద్ధిగా ఉన్నాయా? రాజకోశానికి చెందిన గుర్రాలు, ఏనుగులు నిన్ను సంతృప్తిపరిచేలా ఉన్నాయా? ప్రతి ఉదయం అలంకరించుకొని, మహాపథంలో ప్రజలకు దర్శనమిస్తున్నావా, యువరాజా? నీ అధికారుల పనులు బహిరంగంగా, అనుమానాల్లేకుండా జరుగుతున్నాయా? లేక అవి పూర్తికాలేదా, కారణాలు స్పష్టంగా తెలియకపోయినా అలాగే వదిలేస్తున్నావా? నీ కోటలు ధనం, ధాన్యం, ఆయుధాలు, నీరు, యంత్రాలు, విలువైన కళాకారులతో సమృద్ధిగా ఉన్నాయా? నీ ఆదాయం సమృద్ధిగా, ఖర్చు తక్కువగా ఉన్నదా? నీ ధనాన్ని అర్హులకే ఇస్తున్నావా, అర్హులుకాని వారికి ఇవ్వడంలేదా, రాఘవా? ఖర్చు దేవతలు, పితృదేవతలు, బ్రాహ్మణులు, యోధులు, మిత్రులకే జరుగుతున్నదా? పవిత్రమైన, నిర్దోషుడైన, ఎవరూ దొంగతనానికి నిందించని, విచారణ లేకుండా పండితులు తిట్టని, లోభంతో శిక్షించబడని వ్యక్తి నిరపరాధిగా ఉన్నాడా? దొంగను పట్టుకొని, సరిగ్గా విచారించి, సాక్ష్యాలతో నిరూపించిన తరువాత మాత్రమే శిక్షిస్తున్నావా? ధనదోపిడీ కోసం వదిలిపెట్టడంలేదా, పురుషోత్తమా? కష్టకాలంలోనైనా, సుఖకాలంలోనైనా, నీ మంత్రులు విద్యావంతులు, నిష్పక్షపాతంగా నీ హితాన్ని చూస్తున్నారా, రాఘవా? నిరపరాధులను అన్యాయంగా శిక్షించినప్పుడు వారు కార్చే కన్నీళ్లు, వారి సంతానాన్ని, పశువులను నాశనం చేస్తాయని తెలుసు, రాఘవా!