దేవతల ఆజ్ఞానుసారం విష్ణువు, నారాయణుడు, అంతా తెలిసినవాడైనప్పటికీ, దేవతలకు మృదువైన మాటలతో ఇలా పలికాడు: “ఓ దేవతలారా! ఆ రాక్షసాధిపతి రావణుని నాశనం చేయడానికి ఏ మార్గం ఉంది? ఆ మార్గాన్ని స్వీకరించి నేను ఆ మునుల పీడకరుడిని సంహరించగలను?” విష్ణువుని ఇలా అడిగినప్పుడు, అక్షయుడైన ఆయనకు దేవతలు సమాధానమిచ్చారు: “మానవరూపాన్ని ధరించు. యుద్ధంలో రావణుణ్ణి సంహరించు.” ఎందుకంటే రావణుడు, శత్రువులను జయించేవాడు, ఎన్నో సంవత్సరాలు ఘోరతపస్సు చేసి, లోకాల సృష్టికర్త బ్రహ్మను సంతోషపర్చాడు. తృప్తిచెందిన బ్రహ్మ, ఆ రాక్షసునికి వరమిచ్చాడు: “వివిధ ప్రాణుల చేత నీకు భయం ఉండదు. మానవుల నుంచి తప్ప.” ఆ వరాన్ని పొంది, మానవులను లెక్కచేయకుండా, బ్రహ్మవలన గర్వంతో పొంగిపోయాడు రావణుడు. ఆ వరానికితోడు అతడు మూడు లోకాలను పీడిస్తూ, స్త్రీలను అపహరిస్తూ, దురహంకారంతో వ్యవహరించసాగాడు. అందువల్ల మానవుల చేత రావణుని మరణం నిర్ణయించబడింది. దేవతల మాటలు విని, స్వయంవశుడైన విష్ణువు, తన తండ్రిగా దశరథ మహారాజును ఎంచుకున్నాడు. అప్పటికి మహారాజు దశరథుడు సంతానం లేని వాడు; కుమారుని కోరికతో, శత్రువులను సంహరించేవాడు అయిన ఆయన, పుత్రకామేశ్టి యాగాన్ని ఆచరించాడు. విష్ణువు తన నిర్ణయాన్ని తీసుకుని, బ్రహ్మతో సలహా చేసి, దేవతలు, మహర్షుల ఆరాధనతో, అక్కడినుంచి అంతర్ధానమయ్యాడు. ఆ సమయంలో, యాగాన్ని నిర్వహిస్తున్న అగ్నికుండం నుండి, అపూర్వవైభవంతో, అపరిమిత బలముతో, మహావీరుడైన ఒక మహాపురుషుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. అతడు నీలవర్ణుడై, ఎర్ర వస్త్రాలు ధరించి, ఎర్రటి నోరు కలిగి, మృదంగధ్వనిలా గంభీరంగా గూడు, తేజోమయమైన పింగళపు మీసం, దాఢి, కురులు కలిగి, శుభలక్షణాలతో, దివ్యాభరణాలతో అలంకరించబడి, పర్వతశిఖరంలా ఎత్తుగా, సింహవీర్యంతో నిండివున్నాడు. సూర్యుడి తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, అగ్నిశిఖరంలా మెరుస్తూ, రజతపు అంచులతో కూడిన స్వర్ణపాత్రను చేతబట్టి ఉన్నాడు. ఆ స్వర్ణపాత్రలో దేవతలు తయారు చేసిన దివ్యమైన పాయసం నిండుగా ఉంది. ఆ పాత్రను అతడు తన ప్రియ భార్యను హత్తుకున్నట్టుగా, విస్తీర్ణమైన భుజాలతో హత్తుకుని, మాయావిష్కృతమయినదనిపించేలా పట్టుకున్నాడు. ఆ మహాపురుషుని దర్శించిన దశరథుడు, కరతలముద్రతో నమస్కరించి, “స్వాగతం మహాప్రభో! నేను మీకు ఏమి చేయగలను?” అని అడిగాడు. అప్పుడు బ్రహ్మసృష్టిలో జన్మించిన ఆ పురుషుడు ఇలా అన్నాడు: “ఓ రాజా! నీవు దేవతలను పూజించటం వలన ఇది పొందావు. పుత్రప్రాప్తికై దేవతలు సృష్టించిన, ఆయుష్షు, ఆరోగ్యాన్ని ప్రసాదించే ఈ దివ్యపాయసాన్ని స్వీకరించు. నీ యోగ్యమైన భార్యలకు ‘ఇదిని తినండి’ అని ఇచ్చి వారివలన నీవు పుత్రులను పొందుతావు.” అనంతరం దశరథుడు, తలవంచి, దేవతలు ఇచ్చిన ఆ బంగారు పాత్రను హర్షంతో స్వీకరించాడు. ఆ అద్భుతమైన మహాపురుషునికి నమస్కరించి, పరమానందంతో ప్రదక్షిణలు చేశాడు. పేదవాడు ధనాన్ని సంపాదించినట్టు, దశరథుడు ఆ పాయసాన్ని అందుకుని అపారమైన ఆనందాన్ని పొందాడు. ఆ అద్భుతమైన కార్యాన్ని నెరవేర్చిన ఆ మహాపురుషుడు అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు. అంతట ఇల్లు చంద్రకాంతులతో మెరిసే శరదృతువు ఆకాశంలా ఆనందరశ్ములతో ప్రకాశించింది. రాజు అంతఃపురంలోకి ప్రవేశించి, కౌసల్యాదేవికి ఇలా అన్నాడు: “ఈ పాయసాన్ని స్వీకరించు, పుత్రప్రాప్తికై.” అప్పుడు రాజు, పాయసంలో సగంను కౌసల్యకు ఇచ్చాడు. ఆ సగంలో మళ్లీ సగంను సుమిత్రకు ఇచ్చాడు. మిగిలిన సగాన్ని కైకేయికి ఇచ్చి, చివరి భాగాన్ని అమృతంలా మళ్లీ సుమిత్రకు ఇచ్చాడు. ఆ విధంగా, రాజు తన భార్యలకు వేర్వేరుగా పాయసాన్ని ఇచ్చాడు. పాయసం అందుకున్న రాజపత్నులు, ఎంతో గౌరవప్రదంగా భావించి, హృదయపూర్వక ఆనందంతో తిలకించాయి. ఆ మహత్తరమైన పాయసాన్ని వేర్వేరుగా సేవించిన అనంతరం, రాజపత్నులు త్వరలోనే గర్భవతులయ్యారు; వారి తేజస్సు అగ్నికి, సూర్యునికి సమానమైంది. భార్యలు గర్భవతులైనదాన్ని చూసి, దశరథుడు మళ్లీ మనశ్శాంతి పొందాడు; ఆ ఆనందం దేవతలు, సిద్ధులు, మహర్షులందరి మధ్య ఆరాధింపబడే ఇంద్రునికీ సమానంగా ఉంది. ఇప్పుడు వాల్మీకి రామాయణం బాలకాండలో పదిహేడవ సర్గను వినండి. విష్ణువు, ఆ మహాత్ముడైన రాజునికి కుమారుడిగా ప్రవేశించిన తర్వాత, స్వయంభువుడు (బ్రహ్మ) దేవతలందరినీ ఉద్దేశించి ఇలా పలికాడు: “ఈ సత్యవంతుడు, పరాక్రమగల రాజు మనందరి క్షేమాన్ని కోరుతున్నాడు. కాబట్టి, విష్ణువుకి సహాయంగా మాయావిశారదులు, పరాక్రమవంతులు, వాయువులా వేగవంతులు, నిపుణులు, బుద్ధిశాలి, విష్ణువుని సమానంగా వీర్యవంతులైన సహాయకులను సృష్టించండి. వారు అపారబలశాలి, అపరాజితులు, దివ్యరూపంతో, అమృతాన్ని సేవించినవారిలా దివ్యాస్త్రల సమస్త గుణాలతో ఉండాలి.” “అప్సరసలలో, గంధర్వకన్యలలో, యక్ష, నాగ, ఋక్ష, విద్యాధరి, కిన్నరి, వానరస్త్రీలలో మీరు వానరరూపంలో సమానబలశాలులను సృష్టించండి.” అంతేకాక, “ఇప్పటికే నేను జాంబవంతుడిని, ఋక్షరాజును, నా ఆవలాసంతో సృష్టించాను,” అని బ్రహ్మ తెలిపారు. ఇలా దేవతల సంకల్పంతో, విష్ణువు అవతారానికి ముందు భూమిపై రామావతారానికి, రాక్షస సంహారానికి, సహాయంగా అనేక శక్తివంతమైన వానరులను, ఋక్షులను, ఇతర దేవతా సహాయకులను సృష్టించమని ఆజ్ఞాపించబడింది.