బారతుడు తన ప్రమాణాలను కొనసాగిస్తూ మాట్లాడుతుండగా, కైకేయి తల్లి కన్నీటి స్వరంతో ఇలా చెప్పింది: “నీవు ఇలా ప్రమాణాలు చేస్తూ నా ప్రాణాన్నే తీసుకుంటున్నావు, నా కుమారా! నీవు ధర్మాన్ని విడిచిపెట్టకుండా, లక్ష్మణునితో కలసి నీ ఆత్మను కాపాడుకున్నావని నాకు సంతోషం. నీవు నీ మాటను నిలబెట్టుకున్నవాడివి, నీకు సద్గతి లభిస్తుంది, నీకు పుణ్య లోకాలు లభిస్తాయి.” అలా చెప్పిన తరువాత, తన కుమారుడైన బారతుడిని, అన్నదమ్ములను ఎంతో ప్రేమించే వాడైన వాడిని, తన మడిలో కూర్చోబెట్టుకుంది. అతని బాహువులను గట్టిగా ఆలింగనం చేసి, తన మనసులోని బాధను తట్టుకోలేక, కన్నీళ్ళతో విలపించింది. ఆ మహాత్ముడు బారతుడు తల్లి దుఃఖంతో విలపించడాన్ని చూసి, అతని మనసు మరింత కలవరపడి, మాయతో, దుఃఖాన్ని అదుపు చేసేందుకు ప్రయత్నిస్తూ అయోమయానికి లోనయ్యాడు. అతను నేలపై పడి, శ్వాసలు తీసుకుంటూ, తన జ్ఞానం కోల్పోయినట్టు, అపస్మార స్థితిలో ఉండిపోయాడు. అతన్ని ఆదుర్దాగా ఓదార్చుతుండగా, ఆ రాత్రి అంతా అతనికి దుఃఖంతోనే గడిచిపోయింది. ఇంతలో, అయోధ్యకాండలో వాల్మీకి రామాయణంలోని అరవై ఆరు వ సర్గ ప్రారంభమవుతుంది. బారతుడు ఇలా దుఃఖంలో మునిగిపోతుండగా, వసిష్ఠ మహర్షి, మహాజ్ఞాని, అతని దగ్గరకు వచ్చి ఇలా పలికాడు: “పెద్దగా దుఃఖించకు, మహాప్రతాపశాలి బారతా! ఇప్పుడు సమయం అయింది, రాజుకు అంత్యక్రియలు నిర్వహించాలి.” వసిష్ఠుని మాటలు విన్న బారతుడు తాను తట్టుకోని దుఃఖాన్ని అదుపు చేసుకుని, ధర్మాన్ని తెలిసినవాడిగా, తగినంత్యక్రియలు చేయడానికి ఏర్పాట్లు చేశాడు. రాజు దశరథుడు నూనెపు తొట్టిలో నుండి బయటకు తీయబడి, నేలపై ఉంచబడ్డాడు. అతని ముఖం రంగు కోల్పోయి, నిద్రలో ఉన్నట్టు కనిపించాడు. విలాసవంతమైన మంచంపై, రత్నాలతో అలంకరించిన మంచంపై, దశరథుని కుమారుడు బారతుడు, అపారమైన దుఃఖంతో, ఇలా విలపించాడు: “రాజా! నేను లేని సమయంలో, నీకు ఏమి తలపోయావు? నీతిమంతుడైన రాముని, పరాక్రమశాలి లక్ష్మణుని అరణ్యంలోకి పంపించావు? ఇప్పుడు, రాముడు లేని ఈ ప్రజలను వదిలిపెట్టి, నీవు ఎక్కడికి వెళ్తున్నావు? నీతో పాటు రాముడు కూడా అడవికి వెళ్ళిపోయాడు. ఇప్పుడు ఎవరు ఈ నగరానికి రక్షణ కల్పిస్తారు? నీ లేని భూమి చంద్రుడులేని రాత్రిలా వెలుగు కోల్పోయింది. ఈ నగరం కూడా అలాగే కనిపిస్తోంది.” బారతుడు ఇలా దుఃఖంలో మునిగిపోతుండగా, మళ్లీ వసిష్ఠ మహర్షి అతని దగ్గరకు వచ్చి, ఇలా చెప్పాడు: “ఈ నరాధిపతికి చేయాల్సిన అంత్యక్రియలు ఆలస్యం చేయకుండా త్వరగా చేయాలి, బాహుళ్యవంతుడా!” వసిష్ఠుని మాటలకు గౌరవం ఇచ్చిన బారతుడు, వెంటనే పూజారులను, కుటుంబ గురువులను, ఉపాధ్యాయులను పిలిపించాడు. రాజుకు సంబంధించిన యజ్ఞశాల వద్ద ఉన్నవారిని యాజకులు, ఋత్వికులు తగిన విధంగా తీసుకెళ్లారు. తర్వాత, చైతన్యం లేని రాజును శిబిలలో ఉంచి, అతని సేవకులు కన్నీటి గొంతుతో, దిగులుతో, దుఃఖంతో, రాజును మోసుకెళ్లారు. రాజు ముందుగా వెళ్ళేవారు బంగారం, బంగారు ఆభరణాలు, వివిధ వస్త్రాలను మార్గంలో చల్లి వెళ్ళారు. మరికొందరు గంధపు దారుచే, అగరు, ధూపము, చందనం, పద్మవృక్షము, దైవిక వృక్షాల కలపను తెచ్చి చితిని సిద్ధం చేశారు. అక్కడ, అరుదైన మరియు సాధారణ సుగంధ ద్రవ్యాలను సమర్పించి, రాజును చితిమధ్యలో ఉంచారు; యాజకులు అతన్ని తగిన విధంగా ఏర్పాటు చేశారు. ఆ తరువాత, యాజకులు నియమించిన హోమాలను చేసి, సామవేద గాయకులు శాస్త్రోక్తంగా సామ గానాలు ఆలపించారు. రాజు భార్యలు, పెద్దలతో కలిసి, పల్లకీలలో, రథాలలో నగరాన్ని విడిచిపెట్టి వెళ్ళారు. యాజకులు రాజును చితిపై ఉంచి, అంత్యక్రియలు నిర్వహించగా, కౌసల్యాదేవి ముందుగా, రాజు భార్యలు దుఃఖంతో తగినంత విలపించారు. ఆ స్త్రీల దుఃఖధ్వని, వేల కొద్దీ క్రౌంచపక్షులు ఏడ్చే శబ్దంలా, ఆకాశమంతా వ్యాపించింది. వారు కన్నీళ్ళతో, మళ్లీ మళ్లీ విలపిస్తూ, తమ వాహనాల నుండి దిగిపడి, సరయూనది తీరానికి చేరుకున్నారు. బారతుడు, రాజు భార్యలు, మంత్రులు, యాజకులు అందరూ కలిసి నీరంజనం చేశారు. తరువాత, నగరంలోకి కన్నీటి కళ్లు పెట్టుకుని ప్రవేశించి, పది రోజులు నేలపై దుఃఖంతో గడిపారు. ఇంతలో, ఏడవదివసము పూర్తయింది. ఏడవదివసము పూర్తయిన తరువాత, శుద్ధి జరిగాక, ద్వాదశి నాడు రాజు కుమారుడు బారతుడు అంత్యక్రియలు నిర్వహించాడు. బ్రాహ్మణులకు అపారమైన రత్నాలు, సంపద, అన్నపానాలు, విలువైన వస్త్రాలు, మణులు దానం చేశాడు. అలాగే, తెల్లని దుప్పట్లు, వందలాది పశువులు, పురుష, స్త్రీ సేవకులు, వాహనాలు, గొప్ప ఇళ్ళను బ్రాహ్మణులకు దానం చేశాడు. ఇవన్నీ తన తండ్రి అంత్యక్రియ కోసం బ్రాహ్మణులకు ఇచ్చాడు. మూడవ రోజు ఉదయం, బారతుడు, మహాబాహువు, దుఃఖంతో గొంతు నిండిపోయి, శుద్ధికి వచ్చి, చితి పాదంలో, తన తండ్రిని చూసి ఇలా విలపించాడు: “రాఘవునికి నన్ను అప్పగించి, అతడు అడవికి వెళ్ళిన తరువాత నన్ను వదిలిపెట్టావు. తండ్రి లేకుండా వాడిని వదిలిపెట్టినట్టు నన్ను వదిలిపెట్టావు. ప్రియమైన తండ్రి! కౌసల్యను వదిలిపెట్టి ఎక్కడికి వెళ్ళావు? ఈ ఎర్రటి బూడిదను, కాలిపోయిన ఎముకల గుండ్రని చూస్తూ—” తండ్రి దేహాన్ని పూర్తిగా నశించిపోతున్న దృశ్యాన్ని చూసి బారతుడు విలపించి, అపస్మార స్థితిలో పడిపోయాడు. అతనిని లేపేందుకు ప్రయత్నించగా, ఇంద్రుని రథపు ధ్వజం కూలిపోయినట్టు అతడు కనిపించాడు. అప్పుడు, ధర్మనిష్ఠులైన మంత్రులు అందరూ అతని దగ్గరకు చేరుకున్నారు. ఈ విధంగా, దశరథ మహారాజు అంత్యక్రియలు, బారతుని దుఃఖం, కుటుంబ సభ్యుల శోకాలు, యాజకుల కర్మలు—all ఈ ఘట్టాలలో అనుసంధానంగా జరిగాయి.