కౌసల్యా, భర్తను, కుమారుడిని కోల్పోయిన దుఃఖంలో మునిగిపోయి, తన మనసును ఓదార్చుకునేందుకు ఇలా వేదనతో మాట్లాడింది. ‘‘నీవు అంగీకరించినవాడు అత్యంత పాపిష్టుడైన సేవకుడిని పంపించవచ్చు, అతను సూర్యుడిని అపవిత్రం చేయవచ్చు, లేక నిద్రలో ఉన్న ఆవును కాలితో తన్నవచ్చు—నీ అంగీకారంతో పాపం అలాంటి వానికి తప్పదు. ఒక యజమాని తన సేవకునితో గొప్ప పనులు చేయించి, తర్వాత అతడిని వ్యర్థుడిగా మార్చితే, అది అధర్మమే—నీ అంగీకారంతో అలాంటి అధర్మం జరుగుతుంది. రాజు తన ప్రజలను తన పిల్లల్లా రక్షిస్తుంటే, అతడిని మోసం చేస్తే, ఆ పాపం నీ అంగీకారంతో చేసినవారికి పడుతుంది. రాజు ధర్మబద్ధంగా పన్నులు వసూలు చేసి, ప్రజలను రక్షించకపోతే, అలాంటి పాపం నీ అంగీకారంతో చేసినవారికి వస్తుంది. యజ్ఞంలో మునులకు దానం ఇస్తానని వాగ్దానం చేసి, దానిని మోసపూరితంగా ఇవ్వకుండా మోసం చేస్తే, నీ అంగీకారంతో అది జరుగుతుంది. యుద్ధరంగంలో, ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు నిండిన చోట, ఆయుధాలు విరివిగా ఉన్నప్పుడు, నీ అంగీకారంతో ధర్మాన్ని అనుసరించకుండా, సజ్జనుల నీతిని పాటించకుండా ఉంటే, అది కూడా పాపమే. ఒక జ్ఞాని శాస్త్రార్థాన్ని నిపుణంగా బోధించినపుడు, దుష్టచిత్తుడు దాన్ని నాశనం చేస్తే, అది నీ అంగీకారంతో జరుగుతుంది. చేతులు అలంకరించుకుని, చంద్రుడి, సూర్యునిలా ప్రకాశించే రాజోపచారంలో ఉన్నవారిని చూడకపోవడం కూడా నీ అంగీకారంతో జరిగినదే. కరుణ లేని వాడు, పాలులో అన్నం, పాయసం వృథాగా తిని, పెద్దలను అవహేళన చేయడం, ఆవులను కాలితో తాకడం, పెద్దలను తానే అపహాస్యం చేయడం, స్నేహితుడిని పూర్తిగా మోసం చేయడం—all these—నీ అంగీకారంతో జరుగుతాయి. రహస్యంగా చెప్పిన అపవాదాన్ని బహిరంగంగా వెల్లడించడం, నిష్క్రియగా, కృతఘ్నుడిగా, స్వయంగా నిర్లక్ష్యంగా, నిర్లజ్జగా, లోకంలో అందరూ ద్వేషించేలా ఉండడం—all these—నీ అంగీకారంతో జరుగుతాయి. తన ఇంట్లో సంతానంతో, భార్యలతో, సేవకులతో ఉన్నప్పటికీ, మంచి భోజనం తానే ఒంటరిగా తినడం కూడా అదే విధంగా. తగిన భార్యను పొందక, సంతానం లేకుండా మరణించడం, ధర్మకార్యాలు చేయలేకపోవడం, తన వంశం నశించిపోవడం, భార్యల విషయంలో బాధపడడం, పూర్తి ఆయుష్షు పొందకపోవడం—all these—నీ అంగీకారంతో జరిగింది. రాజును, స్త్రీని, శిశువును, వృద్ధుని హత్య చేసిన పాపం, సేవకుని వదిలివేయడం వల్ల కలిగే పాపం—all these—నీ అంగీకారంతో వచ్చినవి. లక్క, తేనె, మాంసం, ఇనుము, విషంతో సేవకులను పోషించడం కూడా అలాగే. యుద్ధంలో శత్రువులకు భయం కలిగించి, పారిపోతూ హతమవడం, ఖడ్గాన్ని చేతిలో పట్టుకుని, చీరలు ధరించి, భిక్షాటన చేస్తూ భూమి మీద తిరగడం—all these—నీ అంగీకారంతో జరుగుతాయి. మద్యం, స్త్రీలు, జూదానికి ఎప్పుడూ అలవాటు పడటం, కామక్రోధాలకు లోనవడం కూడా అలాగే. ధర్మాన్ని కోరుకున్నా, అధర్మాన్ని ఆచరించడం, అర్హులకాకపోయినా దానం చేయడం, సంపాదించిన ధనం దొంగలచేత అపహరించబడటం—all these—నీ అంగీకారంతో జరుగుతాయి. రెండు సంధ్యాకాలాల్లో నిద్రపోయేవారికి కలిగే పాపం కూడా అలాంటి వానికి పడుతుంది. అగ్నిని నిర్లక్ష్యం చేయడం, గురుపత్నిని అపవిత్రం చేయడం, స్నేహితుడిని మోసం చేయడం వల్ల కలిగే పాపం—all these—నీ అంగీకారంతో జరుగుతాయి. దేవతలను, పితృదేవతలను, తల్లిని, తండ్రిని సేవించకుండా ఉండడం కూడా అదే విధంగా. ధర్మాత్ముల లోకాన్ని, కీర్తిని, సత్కార్యాలను నేడు తక్షణమే కోల్పోవడం, తల్లిని సేవించడం మానేసి, వృథాగా నిలబడటం—all these—నీ అంగీకారంతో జరుగుతాయి. అనేక మంది కుమారులు ఉన్నా, పేదరికంలో, జ్వరంలో, వ్యాధుల్లో బాధపడుతూ ఉండడం కూడా అలాగే. సమానులకి, బాధపడేవారికి, ఆశతో ఎదురుచూసేవారికి, ప్రార్థనతో ఎదురుచూసేవారికి అబద్ధ వాగ్దానాలు చేయడం, ఎప్పుడూ మోసపూరితంగా, దుర్భాష, అపవిత్రంగా, రాజును భయపడుతూ, అధర్మచిత్తంతో జీవించడం—all these—నీ అంగీకారంతో జరుగుతాయి. పవిత్రమైన సతీని, స్నానానంతరం, సద్గుణంతో కూడిన భార్యను అపవిత్రంగా చూడడం, ధర్మపత్నిని వదిలేసి, పరస్త్రీలతో సంచరించడం, బ్రాహ్మణుడికి వంశపరంపర నశించిందన్న పాపం—all these—నీ అంగీకారంతో జరుగుతాయి. నీటి అపవిత్రత, విషం ఇవ్వడం వల్ల కలిగే పాపం, ఇంద్రియ నియమం లేకుండా బ్రాహ్మణునికి చేసిన పూజను అడ్డుకోవడం, దూడ కోసం ఉన్న ఆవును పీల్చడం, నీరు ఉన్నా దాహంతో ఉన్నవారిని మోసం చేయడం—all these—నీ అంగీకారంతో జరుగుతాయి. ఇతరులు న్యాయంగా వాదిస్తుంటే, వారి సమక్షంలో వారి పాపానికి భాగస్వామిగా మారడం, భర్త, కుమారుడిని కోల్పోయిన కౌసల్యా ఈ విధంగా తనను తాను ఓదార్చుకునే ప్రయత్నం చేసింది. కానీ, ఆత్మవేదనతో, ఆమె మూర్ఛిపోయింది. భరతుడు, తీవ్ర దుఃఖంలో, స్పృహ కోల్పోయి, ఇలాంటి ఘోరమైన ప్రమాణాలు చేస్తూ ఉండగానే, కౌసల్యా అతనిని చూచి ఇలా మృదువుగా పలికింది: ‘‘నా బిడ్డా, నీవు ఇలాంటి ప్రమాణాలు చేస్తూ ఉండగా, నా బాధ మరింత పెరుగుతోంది. ఎందుకంటే, నీవు నా ప్రాణాన్ని కూడా తీసేస్తున్నావు.