రాముడు సుమంత్రునికి తన మనసులోని మాటలను మృదువుగా వివరించాడు. ‘‘భరతుని ఆలింగనం చేసి, అతనిని యువరాజునిగా అభిషేకించండి; అలా చేస్తే, మా బాధ వల్ల కలిగే శోకము మీను అధికంగా పట్టదు’’ అని రాముడు చెప్పాడు. ‘‘భరతునికి కూడా చెప్పండి: రాజునికి ఎలా వ్యవహరిస్తాడో, అలాగే అన్ని తల్లులతో, యోగ్యతా వర్గభేదం లేకుండా, ఆదరణగా ఉండాలి. కైకేయి, సుమిత్రలను సమానంగా గౌరవించాలి; అలాగే, నా తల్లి కౌసల్యను ప్రత్యేకంగా మరింత గౌరవించాలి’’ అని సూచించాడు. ‘‘నా తండ్రిని ప్రేమిస్తూ, యువరాజు పదవికి ఆశతో, మీరు రెండు లోకాలకు ఆనందాన్ని కలిగించగలరు’’ అని రాముడు సుమంత్రునికి తెలిపాడు. సుమంత్రుడు, రాముడు తిరిగి వెళ్లమని ఆజ్ఞాపించగా, దుఃఖంతో బాధపడుతూ, రాముని మాటలను వినిపించి, ప్రేమతో తన మనసులోని మాటలను రామునికి చెప్పాడు. ‘‘ప్రేమతో, అచంచలమైన భక్తితో, నేను యథావిధిగా మాట్లాడకపోతే, దయచేసి నా మాటలను క్షమించండి’’ అని సుమంత్రుడు వినిపించాడు. ‘‘మీ లేని నగరానికి నేను ఎలా తిరిగి వెళ్లగలనా? అది తండ్రి నుండి విడిపోయిన కుమారుడు బాధతో నిండినట్టు ఉంటుంది. ప్రజలు నా రథాన్ని రాముడు లేకుండా చూస్తే, అది రాముని పేరుతో ఉన్నా, రాముడు లేని రథాన్ని చూసి నగరం విచ్చిన్నమైపోవచ్చు. రథం ఖాళీగా, కేవలం రథికుడు మాత్రమే ఉన్నప్పుడు, యుద్ధంలో వీరులు మరణించిన సేనలాంటి దుఃఖానికి నగరం లోనవుతుంది. మీరు దూరంలో ఉన్నా, ప్రజలు తమ మనస్సులో మీను ఊహిస్తూ, ఈ రోజు ఉపవాసంగా ఉండి, మీను తలచుకుంటారు.’’ ‘‘రామా, మీరు అరణ్యవాసంలో ఉన్నప్పుడు ప్రజలు ఎంతగా బాధపడుతున్నారో చూశారు; వారి హృదయాలు మీ కోసం దుఃఖంతో అలసిపోయాయి. నా అరణ్యవాసాన్ని చూసి ప్రజలు చేసిన దుఃఖరావం, రథంలో నేను కూర్చున్నప్పుడు, వంద రెట్లు ఎక్కువగా ఉంటుంది. మీ తల్లిని నేను ఏమి చెప్పగలను? ‘మీ కుమారుని నేను అతని మామగారి ఇంటికి తీసుకెళ్ళాను; దుఃఖించవద్దు’ అని చెప్పగలను? అది అబద్ధమైనా, అలాంటి మాటలను నేను చెప్పలేను; ఆ దుఃఖకరమైన నిజాన్ని ఎలా చెప్పగలను?’’ ‘‘నా ఆజ్ఞకు లోబడి ఉన్న మీ బంధువులు, వారు ఎలా తెలుసుకుంటారు – రథం రాముడు లేకుండా ఉందని? మహాత్మా, నేను మీ లేని అయోధ్యకు వెళ్లలేను; మీరు అనుమతిస్తే, నేనూ మీతో అరణ్యంలో ఉండాలి. మీరు నా ప్రార్థనలను పట్టించుకోకుండా నన్ను విడిచిపెడితే, రథంతోనే నేను ఇక్కడ అగ్నిలో ప్రవేశిస్తాను. అరణ్యంలో తపస్సుకు ఎదురయ్యే విఘ్నాలను, రాఘవా, నేను రథంతో అడ్డుకుంటాను. రథంతో సేవచేసిన ఆనందాన్ని, అరణ్యవాసంలో మీ సేవచేస్తూ పొందాలని కోరుకుంటున్నాను. వీరు – ఈ కాళ్లు – అరణ్యంలో మీకు సేవచేసి, పరమస్థితిని పొందుతారు.’’ ‘‘అరణ్యంలో నా తలతో మీకు సేవ చేస్తాను; అయోధ్యను, స్వర్గాన్ని కూడా పూర్తిగా వదిలేస్తాను. మీ లేని అయోధ్యను నేను ప్రవేశించలేను; మహా ఇంద్రుని రాజధానికి కూడా పాపులు చేరుకోలేరు. అరణ్యవాసం పూర్తయిన తర్వాత, నా హృదయ అభిలాష – ఈ రథంతోనే మిమ్మల్ని నగరానికి తిరిగి తీసుకెళ్లాలి. మీతో కలిసి అరణ్యంలో గడిపే పద్నాలుగు సంవత్సరాలు క్షణాల్లా వెళ్తాయి; లేకపోతే, వందల సంవత్సరాలు వేరుగా అనిపించేవి. సేవకు అంకితమైనా, నమ్మకంగా నిలబడిన సేవకుడిని, మీరు విడిచిపెట్టకూడదు.’’ ఈ విధంగా, సుమంత్రుడు ఆవేదనతో, వినయంగా, ఎన్నో మార్లు ప్రార్థిస్తూ, రాముని ఎదుట నిలిచాడు. రాముడు, తన సేవకుడికి దయతో, ‘‘మీరు నా పట్ల ఉన్న అపార భక్తిని నాకు తెలుసు. అయితే, నేను మిమ్మల్ని నగరానికి పంపడానికి కారణాన్ని కూడా వినండి. మీరు నగరానికి చేరుకున్నప్పుడు, నా చిన్న తల్లి కైకేయి, రాముడు అరణ్యానికి వెళ్లాడని నమ్ముతుంది. ఆమె, నేను అరణ్యంలో ఉన్నప్పుడు సంతృప్తిగా, రాజు అబద్ధం చెప్పాడని అనుమానించదు. నా ముఖ్యమైన కోరిక – నా చిన్న తల్లి భరతునికి అభివృద్ధి చెందిన రాజ్యం కలగాలి, అతడు క్షేమంగా ఉండాలి. నా ఆనందం, రాజు ఆనందం కోసం, మీరు – సుమంత్రుడు – రథంతో నగరానికి తిరిగి వెళ్లండి; మిమ్మల్ని ఎలా ఉపదేశించామో, ప్రతి వ్యక్తికి తగిన మాటలు చెప్పండి’’ అని చెప్పాడు. అలా సుమంత్రునికి repeatedly సాంత్వన ఇచ్చిన రాముడు, గుహను కూడా ధృఢంగా, నిశ్చయంగా పలికాడు. ‘‘గుహా, జనావాసం ఉన్న అరణ్యంలో నేను ఉండటం సరికాదు; తప్పకుండా తపోవనం వాసం చేయాలి – ఇది నియమం. అందుకే, తపస్వులకు తగిన వ్రతాన్ని స్వీకరించి, తండ్రి, సీత, లక్ష్మణుల క్షేమాన్ని కోరుతూ, నేను ముందుకు సాగుతాను. జటలు తయారు చేసిన తర్వాత బయలుదేరుతాను; వటవృక్షపు పాలు తెచ్చి ఇవ్వండి’’ అని ఆదేశించాడు. గుహా వెంటనే వటవృక్షపు పాలను తెచ్చాడు. ఆ పాలను తీసుకుని, రాముడు లక్ష్మణునికి, తనకు జటలు చేసి, తపస్వి రూపాన్ని ధరించాడు. బర్కపు వస్త్రాలు ధరించి, జటలు వేసుకుని, రాముడు, లక్ష్మణుడు ఇద్దరూ ద్వయి మునుల్లా ప్రకాశించగా, అరణ్యవాస మార్గాన్ని స్వీకరించిన రాముడు తన companion గుహను చూసి ‘‘గుహా, సైన్యం, ధన, కోటలు, ప్రజల విషయంలో ఎల్లప్పుడూ అప్రమత్తంగా ఉండాలి; రాజ్యం కాపాడటం అత్యంత కష్టమైనది’’ అని సూచించాడు. అంతట, గుహను విడిచిపెట్టి, ఇక్ష్వాకువంశ సింహపురుషుడు – రాముడు – తన భార్య సీత, అన్న లక్ష్మణుతో కలిసి, disturbance లేకుండా, వేగంగా అరణ్యానికి బయలుదేరాడు.