వైదేహి సీతా, అందంగా అలంకరించబడిన ఆమె, ఆ ఇంటిని ఉదయాన్నే ఉదయించే సూర్యుని కాంతితో ప్రకాశించే ఆకాశంలా మెరిపించింది. అప్పుడు సీతను తన రెండు చేతులతో ఆలింగనం చేసుకుని, కన్నీళ్లు పెట్టుకుంటూ, ఆమె తలపై ముద్దుపెట్టి, కౌసల్యా ఇలా మాట్లాడింది: "ఈ లోకంలో, స్త్రీలు ఎంత ప్రియమైనవారిచే గౌరవింపబడినా, తమ భర్తలు కష్టంలో పడితే వారిని తోడుగా నిలబడరు; వారు విశ్వాసహీనులు. స్త్రీల స్వభావమే అదే; ఒకసారి సుఖాన్ని అనుభవిస్తే, చిన్న కష్టమొచ్చినా వారు తమవారిని కూడా వదిలిపెడతారు. స్త్రీలు ఎప్పుడూ అసత్యవాదులు, చంచలులు, గుండె కఠినమైనవారు, క్రూరమైనవారు; వారి మనస్సు దుష్టత వైపు ఉంటుంది, వారి ప్రేమ క్షణకాలమే. కుటుంబం, కర్మలు, విద్య, దానం, ప్రేమ — ఏదీ స్త్రీల హృదయాన్ని నిలిపివేయలేవు, ఎందుకంటే వారి హృదయం స్థిరంగా ఉండదు. కానీ, సత్యం, విద్య, పవిత్రతలో నిలిచిన స్త్రీలకు భర్తే పరమ పూజ్యుడు. అడవికి వెళ్లిపోయిన నీ కుమారుణ్ని నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు; ధనవంతుడైనా, దరిద్రుడైనా, అతడే నీకు దేవుడు. నీవు ధర్మబద్ధంగా చెప్పిన ఈ మాటలు గ్రహించిన సీత, చేతులు జోడించి, కౌసల్యా ఎదుట ఇలా సమాధానం ఇచ్చింది: "మహిళా, మీరు చెప్పినదంతా నేను పాటిస్తాను; భార్య తన భర్త పట్ల ఎలా ప్రవర్తించాలో నాకు తెలుసు, వినీ ఉన్నాను కూడా. మీరు నన్ను అనుచితమైన మాటలతో ఒప్పించడానికి ప్రయత్నించకండి; నేను ధర్మాన్ని విడిచిపెట్టలేను, చంద్రుని నుండి వెలుగు వేరుపడనట్టే. తంతులు లేని వీణ వాయించలేం, చక్రాలు లేని రథం నడవదు; వంద మంది కుమారులు ఉన్నా కూడా, భర్త లేనిదే స్త్రీకి సుఖం లేదు. తండ్రి కొంత ఇస్తాడు, అన్న కొంత ఇస్తాడు, కుమారుడు కొంత ఇస్తాడు; కాని భర్త అపారమైన దాత, అతన్ని ఎవరు గౌరవించరాదు? నేను ధర్మశాస్త్రాన్ని పాటిస్తూ, పరమగుణాలవైపు మక్కువ చూపిస్తుంటే, నా భర్తను నిర్లక్ష్యం చేయడం నాకు సాధ్యం కాదు; ఎందుకంటే భార్యకు భర్తే దేవుడు. సీత చెప్పిన ఈ మాటలు, కౌసల్యా హృదయాన్ని తాకాయి. ఆమె పవిత్రమైన మనస్సుతో, దుఃఖంతో, ఆనందంతో కలిసిన కన్నీళ్లు కార్చింది. ఆమెను ఇలా చేతులు జోడించి నిలబడిన సీతను చూసిన రాముడు, తల్లి కౌసల్యా వద్దకు వచ్చి ఇలా అన్నాడు: "తల్లీ, దుఃఖించవద్దు; నీవు నాన్నను చూడాలి. అడవిలో నేను ఉండే కాలం త్వరగా ముగుస్తుంది. పదిహేను సంవత్సరాలు నిద్రలో గడిపినట్టు నీవు గడిపేస్తావు; మళ్లీ స్నేహితులతో కూడి నిన్ను నేను కలుస్తాను." ఇలా తన తల్లికి ఉద్దేశించి తన భావనను తెలిపిన రాముడు, అక్కడున్న అనేక తల్లులను చూసి, చేతులు జోడించి, ధర్మబద్ధంగా ఇలా అన్నాడు: "మనమందరం కలిసి ఉండటంలో, తెలియకపోయినా, నేను ఏదైనా దుర్బలంగా ప్రవర్తించానా, దయచేసి క్షమించండి అని నేను ప్రార్థిస్తున్నాను." రాముడు ఇలా పలికినప్పుడు, అక్కడున్న రాణులు ఎద్దుల అరుపుల్లా ఏడుస్తూ, దుఃఖంతో, రోదనతో, ఆ ఇంటిని మునుపటిలా మళ్లీ నిండ్చాయి. దశరథుని ఇంటిలో దుఃఖం, దురదృష్టం వ్యాపించాయి; అది మేఘగర్జన, మృదంగధ్వని, తాళధ్వని లాగా మారింది. ఇప్పుడు నలభైవ అధ్యాయం ప్రారంభమవుతోంది. అనంతరం, రాముడు, సీత, లక్ష్మణుడు, చేతులు జోడించి, బాధతో, రాజును ప్రదక్షిణ చేసి, అనుశాసన ప్రకారం నమస్కరించారు. రాజు అనుమతి తీసుకున్న రాముడు, సీతతో పాటు, దుఃఖంలో మునిగిపోయి, తల్లి కౌసల్యా వద్దకు నమస్కరించాడు. లక్ష్మణుడు తన అన్నను అనుసరించి, కౌసల్యకు నమస్కరించాడు; మళ్లీ తన తల్లి సుమిత్రా పాదాలను పట్టుకున్నాడు. లక్ష్మణుడు నమస్కరించగా, కన్నీళ్లు పెట్టుకుంటూ, సుమిత్రా అతనికి ముద్దుపెట్టి, ఆశీర్వదిస్తూ ఇలా చెప్పింది: "నీవు అడవిలో నివసించడానికి పంపబడుతున్నావు, ప్రియమైనవారికి అంకితుడివి; నీ అన్న రాముని అనుసరిస్తూ, ఏమాత్రం నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు, నా కుమారా. కష్టంలోనైనా, సుఖంలోనైనా, ఇది నీ ధర్మం; పెద్దవారిని వినడం సద్గుణాలవారి ధర్మం. దానం, యజ్ఞంలో దీక్ష, యుద్ధంలో ప్రాణత్యాగం — ఇవి మన వంశానికి అనువైన, శాశ్వతమైన నడవడి. ఇలా లక్ష్మణునికి చెప్పి, రాఘవుని ప్రేమించిన సుమిత్రా, "వెళ్ళు, వెళ్ళు" అని పదే పదే చెప్పింది. రాముని నీవు తండ్రిగా భావించు; నన్ను తల్లిగా, జనకుని కుమార్తెను నీ సొంత సోదరిలా భావించు; అయోధ్యను అడవిగా భావించి, నీ ఇష్టానుసారం వెళ్ళు, నా కుమారా." అప్పుడు సుమంత్రుడు, వినయంగా, చేతులు జోడించి, కకుత్స్థ వంశజుడైన రాముని ఉద్దేశించి, ఇంద్రునికి మాటలిని చెప్పే మాతలి వలె ఇలా అన్నాడు: "ప్రభూ! రథంపై ఎక్కండి; ఇది మంగళకరంగా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాను. మీరు చెప్పిన చోటికే త్వరగా తీసుకెళ్తాను. పదహారు సంవత్సరాలు మీరు అడవిలో నివసించాలి; ఆ సంవత్సరాలు, రాణి చెప్పిన ప్రకారం, ప్రారంభించాలి." సీత, ఆనందంతో ప్రకాశిస్తూ, అలంకరించుకొని, రథంపై ఎక్కింది; ఆమె సూర్యునిలా మెరిపించింది. వనవాస సంవత్సరాలను లెక్కపెట్టి, భర్తను అనుసరించేందుకు, సీతకు అత్తగారు వస్త్రాలు, ఆభరణాలు ఇచ్చారు. అలాగే, ఇద్దరు అన్నదమ్ములకు ఆయుధాలు, కవచాలు, బలమైన కవచంతో కూడిన రథంలో ఉంచారు. అంతట, రాముడు, లక్ష్మణుడు ఇద్దరూ, అగ్నిలా మెరిపించే, బంగారంతో అలంకరించబడిన ఆ రథంపై త్వరగా ఎక్కారు.