రాముడు సీతకు ఉత్తమమైన వల్కలాన్ని కట్టించగా, అంతఃపురంలోని స్త్రీలు ఆ దృశ్యాన్ని చూసి కన్నీళ్లు కార్చారు. వారు రాముని వైభవంతో ప్రకాశిస్తూ, “బాలా, ఈ మహత్తర స్త్రీ అడవిలో నివసించడానికి తగదు” అని చెప్పారు. “నీవు తండ్రి ఆజ్ఞను పాటించి వియోగమయ అడవికి వెళ్తున్నావు; ఆమెను చూసిన మా కోరిక తీరిపోవాలి, ప్రభూ.” “లక్ష్మణుడిని తోడుగా తీసుకుని అడవికి వెళ్ళు, ప్రియమైన బాలా; ఈ సుభాగ్యవంతురాలు తపస్విలా అడవిలో నివసించడానికి అనర్హురాలు.” “మాకు ఈ అభ్యర్థనను అనుమతించు, కుమారా: సీత, ప్రకాశవంతురాలు, ఇక్కడే ఉండాలి; నీవు ధర్మానికి నిత్యనిరతుడవు, ఇప్పుడు నీవు ఇక్కడ ఉండాలని కోరుకోవడం లేదు.” వారు ఇలా మాట్లాడినపుడు, దశరథుని కుమారుడు రాముడు, తనకు సమానమైన సీతకు వల్కలాన్ని కట్టించాడు. అప్పుడు సీత వల్కలాన్ని ధరించినపుడు, రాజుని పూజ్య గురువు కన్నీళ్లు తడిపిన కళ్లతో సీతను ఆపాడు, కైకేయిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు: “నీవు హద్దు దాటి పోయినవు, దుష్టబుద్ధి కైకేయి, వంశానికి అపకీర్తి; రాజును మోసపెట్టి, ధర్మాన్ని పాటించట్లేదు.” “సీత, యోగ్యమైన ప్రవర్తన లేకుండా, అడవికి వెళ్లకూడదు, రాణీ; సీత ఇక్కడ రామునికి తగిన విధంగా సేవలు చేయాలి.” “ఎవరైనా వివాహమైన వారికి భార్యలు తామే; ఆమెను తన ఆత్మగా భావిస్తూ, రాముడు భూమిని పరిరక్షిస్తాడు.” “ఇప్పుడు వైదేహి రామునితో కలిసి అడవికి వెళ్తున్నప్పుడు, ఈ నగరాన్ని వదిలి మేము కూడా వెళ్తాము.” “రాఘవుడు భార్యతో ఎక్కడికి వెళ్తే, అక్కడికి రక్షకులు, ప్రజలు, రాజ్యం, నగరం, పరిచారికలు కూడా వెళ్తారు.” “భరతుడు, శత్రుఘ్నుడితో కలిసి వల్కలాన్ని ధరించి అడవిలో నివసిస్తారు, తమ పెద్ద అన్న రాముని అనుసరించి.” “అప్పుడు భూమి ప్రజలతో ఖాళీ అయి, చెట్లు మాత్రమే మిగిలినప్పుడు, నీవు మాత్రమే పాలిస్తావు, ప్రజలకు హానికరమైన దుష్టురాలు.” “రాముడు రాజు కాని చోట రాజ్యం ఉండదు; రాముడు ఉన్న అడవి రాజ్యం అవుతుంది.” “భరతుడు తన తండ్రి ఇవ్వని రాజ్యాన్ని పాలించడానికి, లేదా నీవు తల్లి అని మిగిలి ఉండడానికి ఇష్టపడడు, అతను రాజుని కుమారుడైతే.” “నీవు భూమి నుంచి ఆకాశానికి ఎగిరినా, వంశ ధర్మాన్ని తెలుసుకున్నవాడు వేరుగా ప్రవర్తించడు.” “కైకేయి, నీవు నీ కుమారుని కోసం లోభపడుతూ తప్పు చేసావు; ఈ లోకంలో రామునికి భక్తితో ఉండని వారు లేరు.” “ఈ రోజు, కైకేయి, రాముడు వెళ్తున్నప్పుడు జంతువులు, అడవి మృగాలు, పక్షులు, చెట్లు అన్నీ రాముని వైపుకు తిరుగుతాయి.” “రాణీ, నీ కోడలికి ఉత్తమమైన ఆభరణాలు ఇవ్వు, వల్కలాన్ని తీసివేయు; వశిష్ఠుడు ఆ వల్కలాన్ని ఇవ్వకూడదని నిషేధించాడు.” “రాముడి అడవిలో నివాసం మాత్రమే నీవు కోరుకున్నావు, కైకేయి; అయినా, సీత అలంకారాలతో, రాఘవునితో అడవిలో నివసిస్తుంది.” “ఈ రాజకుమారిని ఉత్తమమైన వాహనాలు, సేవకులతో, అన్ని వస్త్రాలు, ఏర్పాట్లతో పంపించు; నీవిచ్చిన వరానికి ఆమె బంధించబడలేదు.” ఇక్కడ 38వ అధ్యాయాన్ని వినండి. సీత, రక్షించబడినదానిలా కనిపిస్తూ వల్కలాన్ని ధరించగా, ప్రజలు “దశరథా, నీకు శ్రమ!” అని అరిచారు. ఆ అరుపుతో బాధపడిన రాజు, జీవితం, ధర్మం, తన గౌరవంపై విశ్వాసం కోల్పోయాడు. ఇక్ష్వాకువంశపు రాజు గాఢంగా ఊపిరి పీల్చి తన భార్యతో ఇలా అన్నాడు: “కైకేయి, సీత కుశగ్రాస్ వల్కలాన్ని ధరించి అడవికి వెళ్లకూడదు.” “ఆమె సున్నితమైనది, యువతి, ఎప్పుడూ సుఖాలకు అలవాటైనది; నా గురువు చెప్పినదానిని నిజంగా అనుసరించాలి, ఆమె అడవికి తగదు.” “ఈ తపస్వి, ఉత్తమ రాజుని కుమార్తె, ఎవరికీ ఏమి చేయదు; ప్రజల మధ్య నిలబడి, వల్కలాన్ని ధరించి, భావశూన్యంగా, సంచార యతి లా కనిపిస్తుంది.” “జనకుని కుమార్తె ఈ వల్కలాన్ని తీసివేయాలి; నేను ఇంతవరకు ఇలాంటి ప్రమాణం చేయలేదు. రాజకుమారి తనకు ఇష్టమైన ఆభరణాలు, ధనాన్ని తీసుకుని అడవికి వెళ్ళాలి.” “నాకు, జీవించడానికి అనర్హుడైనవాడిగా, క్రూరమైన ప్రమాణం చేయబడి, కఠినంగా పాటించబడింది. నీవు, బాలిష్టతతో, దాన్ని అంగీకరించావు; అది నిన్ను ఎండిన గడ్డి మీద అగ్ని పడినట్లు కాలిపోనివ్వకూడదు.” “రాముడు నిన్ను, దుష్టురాలా, ఎప్పుడైనా అన్యాయంగా ప్రవర్తించినా, ఈ నీచ వైదేహి నీకు ఏమి హాని చేసింది?” “ఆమె రెక్కలు విస్తరించిన జింకలా, మృదువైన స్వభావం, మహత్తర మనస్సు కలిగినది; జనకుని కుమార్తె నీకు ఏమి హాని చేయగలదు?” “నీవు, దుష్టురాలా, రాముని విలోమంలో పంపించడం సరిపోతుంది. ఇంకా ఎందుకు ఈ దయనీయమైన, పాపకారమైన పనులు చేస్తావు?” “నీవు కోరినట్లు, రాణీ, నేను ప్రజల సమక్షంలో, రాముని అభిషేకం గురించి మాట్లాడినప్పుడు, ఇప్పటికే వాగ్దానం చేశాను.” “ఇప్పుడు దాని మించిపోతూ, మైథిలిని వల్కలంలో చూడాలని కోరుకుంటూ నీవు నరకానికి వెళ్ళాలనుకుంటున్నావు.” తండ్రి ఇలా అన్నపుడు, అడవికి వెళ్లడానికి సిద్ధమైన రాముడు, తల వంచి ఇలా అన్నాడు: “ఇది నా తల్లి కౌసల్య, ధార్మికురాలు, ప్రసిద్ధురాలు, వయోవృద్ధురాలు, మహత్తర స్వభావం కలిగినది; ప్రభూ, ఆమె నిన్ను నిందించదు.” “వ్రాలిచ్చేవాడవు, నీవు ఆమెను గౌరవించాలి—ఇప్పుడు నన్ను కోల్పోయి, దుఃఖ సముద్రంలో మునిగి, ఎన్నడూ అనుభవించని బాధను ఎదుర్కొంటున్నది.” “నీవు గౌరవించదగినవాడవు, ఆమెను సంరక్షించాలి, ఆమె కుమారుని కోసం దుఃఖంలో మునిగి, ప్రాణం కోల్పోకుండా; నన్ను తలచుకుంటూ, ఆ భక్తురాలు నీవు ఉంటే మాత్రమే జీవిస్తుంది.” “ఇంద్రుని భార్యలా ఉన్న, ఇప్పుడు దుఃఖంతో కృశించిపోయిన నా తల్లిని నీవు ఆదరించాలి; నేను అడవిలో నివసిస్తూ, దుఃఖంతో అలసిపోయినప్పుడు, ఆమె ప్రాణం కోల్పోయి యమలోకానికి వెళ్లకుండా చూడాలి.” ఇలా, రాముని, సీత, లక్ష్మణుడు, కౌసల్య, దశరథుడు, కైకేయి, వశిష్ఠుడు, ప్రజలు, రాజకుమారులు, అందరి హృదయాల్లో దుఃఖం, ప్రేమ, ధర్మం, బాధ, ఆశ, తపన—all intertwined—అడవికి వెళ్ళే రాముని చుట్టూ గాఢంగా నడిచాయి.