అప్పుడు సీతా దేవి, కన్నీళ్లతో రాముని వద్దకు వచ్చి, “ఓ రామా! నేను ఈ ఇతర భార్యల మధ్య ఉండలేను. ఓ కాకుత్స్థా! అడవికి నీవు వెళ్ళిపోతే, అడవి మృగాన్ని పోలిన నన్ను కూడా నీతో తీసుకుపో,” అని వేడుకుంది. రాముడు తన మనస్సులో తండ్రి ఆజ్ఞను గౌరవిస్తూ అడవికి వెళ్లాలని నిర్ణయించుకున్నాడని చూసి, సీతా కన్నీళ్లు పెట్టుకుంటూ ఇలా అన్నది. రాముడు కూడా కన్నీళ్లు పెట్టుకుంటూ ఆమెను ఇలా సమాధానమిచ్చాడు: “ఓ సీతా! జీవితంలో భర్తే భార్యకు దైవస్వరూపుడు, ప్రభువు. ఈ రోజు మనిద్దరికి రాజు ధర్మాధికారి. మనకు రక్షకులు లేరని కాదు; ప్రజల పాలకుడు, జ్ఞానవంతుడు అయిన రాజు మనకు ఉన్నాడు. భారతుడూ ధర్మనిష్ఠుడే, అందరితో మృదువుగా మాట్లాడేవాడు. నీవు ఎల్లప్పుడూ వృద్ధ రాజు కైకసంతో ప్రవర్తించాలి. నియమాలు పాటిస్తూ ఉపవాసాలు చేసే స్త్రీ అత్యుత్తమురాలు. భర్తను అనుసరించని స్త్రీ దుర్గతిలో పడుతుంది; కానీ భర్త సేవచేసే స్త్రీ పరమ లోకాన్ని పొందుతుంది. దేవతలకు నమస్కరించని, పూజించని స్త్రీ అయినా భర్తను సంతోషపెట్టడంలో, ప్రయోజనాన్ని కలిగించడంలో ఆనందించాలి. ఇది స్త్రీకి శాశ్వతమైన ధర్మం—వేదాల్లోను, లోకంలోను, అగ్నిహోత్రాల్లోను, సద్గుణవంతులైన వారు దేవతల పట్ల పాటించే విధంగా చెప్పబడింది. ఓ సీతా! నన్ను బట్టి నీవు దేవతలను పూజించు, బ్రాహ్మణులను గౌరవించు. నా తిరిగివచ్చే సమయాన్ని ఆశిస్తూ, నన్ను ఎదురుచూస్తూ ఉండు. నియమితాహారంతో, భర్త సేవలో నిష్టతో ఉండి, నా రాకతో నీవు పరమార్థాన్ని పొందుతావు. ధర్మశ్రేష్ఠులలో శ్రేష్ఠుడు అయినవాడు ప్రాణాలను కాపాడితే—అని రాముడు చెప్పగా, కన్నీళ్లతో కళ్లు నిండిన కౌసల్యా రాముని చూచి, “నా మనస్సు నీ వేరుపై ఒప్పుకోలేకపోతున్నది, నా బిడ్డా,” అంది. “ఓ వీరా! కాలం అనేది తప్పించుకోలేని, తిరగదొరకనిది. నీవు ధైర్యంగా వెళ్ళు, నా కుమారా! ఎల్లప్పుడూ మంగళంగా ఉండాలి. నీవు తిరిగి వచ్చినపుడు నేనూ శ్రమలేని సుఖాన్ని పొందుతాను. నీవు తండ్రికి కర్తవ్యాన్ని నెరవేర్చినవాడిగా, వ్రతాన్ని పూర్తిచేసినవాడిగా తిరిగి వచ్చినపుడు, పరమానందంతో నిద్రపోతాను. ఈ లోకంలో మరణ మార్గం ఎప్పుడూ గ్రహించదగినది కాదు; నిన్ను ఎవరు ప్రేరేపించినా, నా మాట విను, రఘునందనా! ఇప్పుడు నీవు వెళ్ళు, బలవంతుడవు, సురక్షితంగా తిరిగి వచ్చు. మృదువైన, మధురమైన మాటలతో నన్ను ఆనందింపజేయు. బహుశా నీవు అడవిలో నుండి తిరిగి వచ్చే సమయం ఇది కావచ్చు; నిన్ను జటలు, వల్కలతో చూడగలను, నా బిడ్డా! ఇలా, తన కుమారుడు అడవిలో నివసించాలనే పట్టుదలతో ఉన్నాడని గ్రహించిన కౌసల్యా, రాముని మంగళప్రదమైన మాటలతో ఆశీర్వదించి, అతని శ్రేయస్సును కోరింది. ఇప్పుడు, ఐరవింశత్యుత్తర సర్గ ప్రారంభమైంది. తన మనస్సులోని దుఃఖాన్ని తొలగించుకున్న కౌసల్యా, పవిత్రమైన నీటిని తాకి, శుభకార్యాలను ఆచరించింది. “ఓ రఘువంశశ్రేష్ఠా! నిన్ను ఎవరూ నిలిపివేయలేరు. నీవు వెళ్ళు, త్వరగా తిరిగి రా, సద్గుణమార్గాన్ని అనుసరించు. నీవు ప్రేమతో, నియమంతో ఆచరించే ధర్మమే, ఓ రఘువీరా, నిన్ను కాపాడుగాక. దేవతల మందిరాల్లో నీవు నమస్కరించే వారందరూ, అడవిలోను మునులతో కలసి నిన్ను రక్షించుగాక. విశ్వామిత్ర మహర్షి నీకు ఇచ్చిన ఆయుధాలు, నీకు ఉన్న సద్గుణాలతో నిన్ను ఎల్లప్పుడూ కాపాడుగాక. తండ్రికి, తల్లికి సేవచేయడం, సత్యాన్ని పాటించడం వల్ల, ఓ బాహుశాలీ, నీవు దీర్ఘాయుష్మంతుడవై, రక్షింపబడుగాక. పవిత్రమైన అగ్నులు, దర్భలు, యజ్ఞవేదికలు, బ్రాహ్మణుల ఆసనాలు, పర్వతాలు, వృక్షాలు, పొదలు, సరస్సులు, పక్షులు, సర్పాలు, సింహాలు—ఇవి అన్నీ నిన్ను కాపాడుగాక, మానవశ్రేష్ఠుడా! సాధ్యులు, విశ్వదేవతలు, మారుత్గణాలు, మహర్షులు, ధాత, విధాత, పూషా, భగ, అర్యమన్—all these deities may grant you auspiciousness. లోకపాలకులు, ఇంద్రుని నేతృత్వంలో, ఆరు ఋతువులు, మాసాలు, సంవత్సరాలు, రాత్రులు—all these may protect you. పగలు, గంటలు ఎల్లప్పుడూ మంగళాన్ని, శుభాన్ని నీవు పొందాలని; వేదాలు, సంప్రదాయం, ధర్మం నిన్ను ఎక్కడైనా కాపాడాలని కోరుతున్నాను, నా కుమారా! దైవస్వరూపులు స్కందుడు, సోముడు, బృహస్పతి, సప్తర్షులు, నారదుడు—ఇవన్నీ నిన్ను అన్ని వైపులా కాపాడుగాక. అన్ని దిక్పాలకులు, perfected beings, whom I have praised, అడవిలో నిన్ను ఎల్లప్పుడూ కాపాడుగాక, నా కుమారా! అన్ని పర్వతాలు, సముద్రాలు, వరుణుడు, ఆకాశం, వాయువు, భూమి, చలించునవి, అచలములు—ఇవి నిన్ను కాపాడుగాక. అన్ని నక్షత్రాలు, గ్రహాలు, వాటి దేవతలు, పగలు, రాత్రి, సంధ్యలు—నీవు అడవిలో ఉన్నప్పుడు నిన్ను కాపాడుగాక. ఆరు ఋతువులు, మాసాలు, సంవత్సరాలు, కాల విభాగాలు, క్షణాలు—all these may give you happiness and well-being. నీవు మునుల వేషధారి, జ్ఞానవంతుడిగా అడవిలో సంచరిస్తున్నప్పటికీ, దేవతలు, రాక్షసులు ఎల్లప్పుడూ నీకు మంగళాన్ని కలిగించుగాక. రాక్షసులు, పిశాచులు, క్రూరకర్మలు చేసే భయంకరమైన జీవులు, మాంసాహార జంతువులు—వీటన్నిటినుండి నీవు భయపడకూడదు, నా కుమారా! కురంగులు, విషపూరిత కీటకాలు, దోమలు, పాము, పురుగు—ఇవి అడవి లోపల నిన్ను బాధించకూడదు. పెద్ద ఏనుగులు, సింహాలు, పులులు, పంజాలుగల ఎలుగుబంట్లు, కొమ్ములతో ఉన్న మేకలు, భయంకరమైన క్రూరజంతువులు నిన్ను హాని చేయకూడదు, నా కుమారా! మానవ మాంసాన్ని తినే క్రూరజంతువులు, ఇతర అడవి జంతువులు—వీటిని నేను ఇక్కడ గౌరవించాను—వీటివల్ల నీవు హాని చెందకూడదు, నా కుమారా! శుభసూచకాలు నీకు కలగాలి, నీ కార్యాలు విజయవంతం కావాలి, సంపదలు నీకు కలగాలి, ఓ రామా! సురక్షితంగా వెళ్ళు, నా కుమారా!