రాముని అభిషేకం కోసం రాజులతో పాటు ఆనందంగా, మధురంగా మాట్లాడుతున్న అనేక మంది సమాజంలో చేరారు. అందరూ మహారాజుని వద్దకు త్వరగా వెళ్లాలని, శుభమైన పుష్య నక్షత్రం కలిసిన రోజు రాముడు రాజ్యాన్ని పొందాలని ఆకాంక్షించారు. ఈ మాటలు విన్న రథసారథి కుమారుడు, బలవంతుడు, రాజులలో శ్రేష్ఠుడైన దశరథుని ప్రశంసిస్తూ రాజప్రాసాదంలో ప్రవేశించాడు. రాజద్వారం వద్ద ఉన్న రాజసేవకులు, వృద్ధుడైన సుమంత్రుని అడ్డుకోలేక, రాజును ప్రసన్నపరచాలని ఆశించారు. సుమంత్రుడు రాజు దగ్గర నిలబడి, ఆయన స్థితిని గమనించి, హర్షభరితమైన మాటలతో దశరథుని ప్రశంసించసాగాడు. మునుపటి విధంగా, రాజప్రాసాదంలో చేతులు జోడించి భూమిపతిని స్తుతించాడు. సూర్యుడు ఉదయించే సమయాన్ని చూసి సముద్రం ఎలా ఉత్సాహపడుతుందో, అలాగే రాజు తన ఆనందంతో ప్రజలకు సంతోషాన్ని ఇవ్వాలని కోరాడు. ఈ సమయంలో మాతలి ఇంద్రుణ్ణి ఎలా స్తుతించాడో, అలాగే నేను మిమ్మల్ని మేల్కొల్పుతున్నాను అని చెప్పాడు. వేదాలు బ్రహ్మను మేల్కొల్పినట్టు, నేను కూడా ఈ రోజు మిమ్మల్ని మేల్కొల్పుతున్నాను. సూర్యుడు, చంద్రుడు కలిసి భూమిని మేల్కొల్పినట్టు, నేను మిమ్మల్ని మేల్కొల్పుతున్నాను. "మహారాజా, ఉత్సవాలు, శుభకార్యాలు జరిగాయి; మీరు మేరు పర్వతంపై సూర్యుడిలా ప్రకాశించాలి," అని స్తుతించాడు. "కకుత్స్థ వంశజా, సోమ, సూర్య, శివ, కుబేర, వరుణ, అగ్ని, ఇంద్ర దేవతలు మీకు విజయాన్ని ఇవ్వాలి," అని ఆశీర్వదించాడు. "శుభరాత్రి గడిచింది, మీ పని పూర్తయ్యింది; రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, మేల్కొని తదుపరి కార్యాన్ని చూడండి," అని సుమంత్రుడు చెప్పాడు. "రాముని అభిషేకానికి అన్ని ఏర్పాట్లు పూర్తయ్యాయి; పట్టణ ప్రజలు, గ్రామ ప్రజలు, వ్యాపారులు అందరూ చేతులు జోడించి నిలబడ్డారు," అని తెలిపాడు. "వసిష్ఠ మహర్షి, బ్రాహ్మణులతో కలిసి ఎదురు చూస్తున్నారు; రాజా, త్వరగా ఆజ్ఞాపించండి, రాఘవుని అభిషేకాన్ని జరిపించండి," అని కోరాడు. "గొర్రెలు కాపరి లేకుండా, సైన్యం నాయకుడిలేకుండా, రాత్రి చంద్రుడు లేకుండా, ఆవులు పుండు లేకుండా ఎలా ఉంటాయో, అలాగే రాజు కనిపించని రాజ్యం కూడా అలానే అవుతుంది," అని వివరించాడు. సుమంత్రుని మృదువైన, గంభీరమైన మాటలు విని, రాజు మళ్లీ దుఃఖంలో మునిగిపోయాడు. తన కుమారుని గురించి ఆలోచిస్తూ, ఆనందం లేకుండా, రథసారథిని చూసి మాట్లాడాడు. కన్నులు దుఃఖంతో ఎర్రగా మారి, ధర్మవంతుడైన రాజు, "నీ మాటలు నా హృదయాన్ని మళ్లీ గాయపరిచాయి," అని చెప్పాడు. రాజు దుఃఖంతో ఉన్నదాన్ని చూసి, సుమంత్రుడు చేతులు జోడించి కొంత దూరంగా వెళ్ళాడు. రాజు బాధతో మాట్లాడలేకపోయినప్పుడు, చతురమైన కైకేయి, సుమంత్రుని ఉద్దేశించి ఇలా చెప్పింది: "సుమంత్రా, రాజు రాముని అభిషేకం కోసం ఆరాటపడి, రాత్రంతా నిద్రపోలేక, ఇప్పుడు అలసిపోయి నిద్రలోకి వెళ్ళాడు." "అందుకే, త్వరగా వెళ్లి, కీర్తివంతమైన రాముని తీసుకురా; నీకు మంగళం కలగాలి—ఇక్కడ ఆలస్యం అవసరం లేదు," అని ఆదేశించింది. "రాజు ఆజ్ఞ లేకుండా నేను ఎలా వెళ్ళాలా, మహాదేవి?" అని సుమంత్రుడు అడిగాడు. మంత్రివర్యుని మాటలు విని, రాజు సుమంత్రుని ఇలా ఆజ్ఞాపించాడు: "సుమంత్రా, నేను రాముని చూడాలి; వెంటనే అందంగా ఉన్న రాముని తీసుకురా," అని చెప్పాడు. శుభం జరగబోతుందని భావించి, రాజు హృదయంలో ఆనందించాడు. ఆ రాజు ఆజ్ఞతో, సుమంత్రుడు త్వరగా, ఆనందంగా బయలుదేరాడు; కైకేయి ప్రేరణతో త్వరగా ఆలోచించాడు. "ధర్మవంతుడైన రాజు, రాముని అభిషేకం కోసం పిలుస్తాడు," అని సంతోషంగా భావించాడు. బలవంతుడైన సుమంత్రుడు, రాఘవుని చూడాలని ఉత్సాహంతో, రాజప్రాసాదం నుంచి బయటకు వచ్చాడు; సముద్రం లేదా పెద్ద సరస్సు లాగ, గొప్ప ప్రాసాదాన్ని విడిచి, గుమ్మం వద్ద ప్రజలను చూశాడు. ఆ ముందు భాగం నుంచి బయటకు వచ్చి, రాజు గుమ్మం వద్ద ఉన్న వారిని చూసాడు; అక్కడ వివిధ ధనికులు, పట్టణ ప్రజలు, గుమ్మం వద్ద సమీకరించి, నిలబడ్డారు. ఇప్పుడు పంతొమ్మిదవ సర్గను వినండి. ఆ రాత్రి గడిచిన తర్వాత, వేదాలలో నిపుణులు, బ్రాహ్మణులు, రాజపురోహితుడు రాజసభలో చేరారు. మంత్రులు, సేనాధిపతులు, పట్టణ ప్రముఖులు—all రాఘవుని అభిషేకానికి ఆనందంగా చేరారు. శుద్ధమైన సూర్యుడు ఉదయించి, పుష్య నక్షత్రం వచ్చినప్పుడు, కర్కాటక లగ్నంలో, రాముని జన్మ సమయం నిర్ణయించబడింది. రాముని అభిషేకానికి శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులు బంగారు నీళ్ళపాత్రలు, అలంకృతమైన శుభాసనం సిద్ధం చేశారు. రథం పులి చర్మంతో చక్కగా కప్పబడి ఉంది; గంగా-యమునా సంగమం నుంచి పవిత్రమైన నీరు తెచ్చారు. ఇతర పవిత్ర నదులు, సరస్సులు, బావులు, పుంతలు—తూర్పు, పై, అడ్డుగా ప్రవహించేవి, పాల నీరు కలిగినవి—అన్నింటి నుంచి నీరు సేకరించారు; సముద్రాల నుంచి కూడా నీరు తెచ్చారు; తేనె, పెరుగు, నెయ్యి, పొడిగింజలు, దర్భ, పువ్వులు, పాలు—all సిద్ధం చేశారు. ఎనిమిది అందమైన యువతులు, ఒక గొప్ప, మత్తుతో ఉన్న హస్తి, పాలు కప్పిన బంగారు, వెండి కలశాలు—all నీరు నింపబడి సిద్ధంగా ఉన్నాయి. శుద్ధమైన నీరు, కమలాలు, కలువలు అలంకరించబడిన కలశాలు, చంద్రుని వలె తెల్లగా, రత్నాలతో అలంకరించబడి ప్రకాశించాయి. రాముని కోసం ఉత్తమమైన యక్షపుచ్చము, చంద్రుని వలె ప్రకాశించే తెల్ల గొడుగు—all సిద్ధంగా ఉన్నాయి.