రాముడు సీతను గురించి మాట్లాడిన తరువాత, విభీషణుడు ఆలోచించి, సీతను గౌరవంగా రాముని సమక్షానికి తీసుకొచ్చాడు. రాముని మాటలు విన్న లక్ష్మణుడు, సుగ్రీవుడు, హనుమంతుడు ఎంతో బాధపడారు. రాముడు తన హృదయంలోని కఠినమైన భావాలు, సీతను పట్టించుకోకపోవడం చూసి, రాఘవుడు సీతపై అసంతృప్తిగా ఉన్నాడని వారు అనుమానించారు. మైతిలీ, లజ్జతో తనను తాను లోపలికి ముడుచుకుని, విభీషణుని వెంట వెళ్లి, తన భర్త దగ్గరకు చేరింది. ఆశ్చర్యం, ఆనందం, భర్తపై ప్రేమతో, ఆ భక్తురాలు తన భర్త మృదువైన ముఖాన్ని తాకుతూ చూసింది. ఆమె ముఖం మరింత మృదువుగా మెరిసింది. ఎన్నో రోజుల తరువాత తన ప్రియమైన భర్త ముఖాన్ని చూసి, ఆమె హృదయంలోని అలసటను పారద్రోలింది; ఆమె ముఖం పూర్ణ చంద్రుడిలా, కలంకరహితంగా ప్రకాశించింది. ఇప్పుడు యుద్ధకాండలో వాల్మీకి రామాయణం యొక్క నూట పదిహేనవ సర్గను వినండి. సీతను తన పక్కన నమ్రంగా నిలబడి ఉన్నదాన్ని చూసి, రాముడు తన హృదయంలోని భావాలను మాట్లాడడం ప్రారంభించాడు. ‘‘ఓ మహానుభావురాలా! నీవు శత్రువు చేతిలో పడిన తరువాత, నేను యుద్ధంలో అతన్ని సంహరించి నిన్ను రక్షించాను; పురుషుడు చేయవలసిన పని నేను పూర్తిచేశాను. నా కోపానికి ముగింపు వచ్చింది; అవమానాన్ని నేను తొలగించాను; అవమానమూ, శత్రువును నేను ఒకేసారి నాశనం చేశాను. నేడు నా పరాక్రమం నిరూపితమైంది, నా ప్రయత్నం ఫలించింది; నా ప్రతిజ్ఞను నెరవేర్చాను, నేను నన్ను నేను అధిగమించాను. నిన్ను, చంచలమైన రాక్షసుడు అపహరించినప్పుడు, నన్ను వదిలిపెట్టిన దురదృష్టాన్ని నా మానవ ప్రయత్నంతో అధిగమించాను. అవమానాన్ని అనుభవించినవాడు, తన ప్రతిభతో దాన్ని తొలగించకుండా ఎలా ఉంటాడు? గొప్ప మనిషి చిన్న మనస్సుతో ఉండడం有什么 ప్రయోజనం? సముద్రాన్ని దాటి, లంకను పిడుగు ముద్రించిన హనుమంతుని కార్యాలు నేడు ఫలించాయి. సుగ్రీవుడు, అతని సైన్యం యుద్ధంలో ధైర్యంగా పోరాడి, మంచి సలహా ఇచ్చిన వారి ప్రయత్నం నేడు ఫలించింది. అలాగే, విభీషణుడు తన దుష్ట సోదరుడిని వదిలి, స్వయంగా నా వద్దకు వచ్చిన ప్రయత్నం నేడు ఫలించింది.’’ రాముని మాటలు విన్న సీత, తన కళ్లను విస్తృతంగా తెరిచి, మృగాన్ని చూసినట్టు భయంతో, కన్నీరు పెట్టుకుంది. రాముడు తన ప్రియమైన భార్యను తన సమీపంలో నిలబడి ఉన్నదాన్ని చూస్తూ, ప్రజల అపప్రత్యయం భయంతో, అతని హృదయం రెండు భాగాలుగా విరిగిపోయింది. అతడు, కమలపు రేకుల్లాంటి కన్నులు, నల్లటి ముడిపడిన జుట్టు, అందమైన రూపం కలిగిన సీతను, వానరులు, రాక్షసుల మధ్యలో ఇలా పలికాడు: ‘‘పురుషుడు అవమానాన్ని తొలగించడానికి చేయవలసిన పని, నేను గౌరవాన్ని కోరుతూ, రావణుడిని సంహరించి చేశాను. దక్షిణ దిశను, ఒకప్పుడు అనుసంధానించలేని దిశను, అగస్త్యుడు తపస్సుతో, పవిత్రాత్మతో జయించినట్లుగా, నేను జీవజాతిని జయించాను. ఈ యుద్ధంలో చేసిన కష్టాన్ని నేను నా స్నేహితుల పరాక్రమం కోసం భరించాను, నీ కోసం కాదు. నేను సన్మార్గాన్ని పాటించి, అపప్రత్యయాన్ని తొలగించాను; నా ప్రసిద్ధి కలిగిన వంశానికి కలిగిన మచ్చను తొలగించాను. నీవు నా ముందు నిలబడి ఉన్నావు, నీ స్వభావంపై ఇప్పుడు సందేహం ఉంది; నువ్వు నాకు కంటి వ్యాధి ఉన్నవానికి దీపం వంటి బాధాకరమైనదానివి. అందుకే, నీవు నేడు నీ ఇష్టానుసారం వెళ్లిపో, జనకుని కుమార్తె; ఈ పది దిశలు నీకు తెరవబడ్డాయి, నాకు నీవంటే ఇక అవసరం లేదు. గొప్ప వంశంలో పుట్టిన పురుషుడు, ఎంత శక్తివంతుడైనా, స్నేహితుల కోసం ఇతర ఇంట్లో నివసించిన మహిళను తిరిగి తీసుకుంటాడా? నీవు రావణుడి ఒడిలో బాధపడినావు, అతని దుష్టమైన దృష్టితో చూయబడ్డావు—నేను గొప్ప వంశాన్ని ప్రకటిస్తూ నిన్ను ఎలా తిరిగి తీసుకోవచ్చు? నిన్ను తిరిగి పొందడానికి నేను చేసిన ప్రయత్నం ఫలించింది; నాకు నీవంటే మమకారం లేదు—నీవు నీ ఇష్టానికి వెళ్లిపో. నేడు, ఓ పవిత్రురాలా, నేను దీన్ని నిశ్చయంతో మాట్లాడుతున్నాను; నీవు లక్ష్మణుడిని లేదా భరతుని మీద నీ మనసును పెట్టు. లేదా శత్రుఘ్నుడు, సుగ్రీవుడు, రాక్షసుడు విభీషణుడు; సీతా, నీవు ఎక్కడ ఆనందాన్ని పొందుతావో అక్కడ నీ మనసును పెట్టు. నిశ్చయంగా, నీదైన దివ్యమైన, ఆకర్షణీయమైన రూపాన్ని చూసి, రావణుడు నిన్ను తన ఇంట్లో ఎక్కువ కాలం భరించలేకపోయాడు.’’ ఈ కఠినమైన, ప్రియమైనవారి చెవులకు తగినవి కాని మాటలు విని, నన్ను నన్ను ఎంతకాలమైన తర్వాత వచ్చిన ఈ దుఃఖాన్ని తెలుసుకుని, ఆ గర్విష్ఠురాలు, హస్తినికులం కొట్టిన తీగలా, తీవ్రంగా ఏడ్చింది. ఇప్పుడు వాల్మీకి రామాయణం యుద్ధకాండలో నూట పదహారవ సర్గను వినండి. రాఘవుడు కోపంతో, కఠినంగా, రోమాలు నిక్కబొడిచేలా మాట్లాడిన మాటలు విని, వైదేహి ఎంతో బాధపడింది. తన భర్త నుండి, గొప్ప సభ ముందు, ఇలాంటి భయంకరమైన మాటలు మైతిలి ఎప్పుడూ వినలేదు; ఆమె లజ్జతో తలదించుకుంది. జనకుని కుమార్తెకు, ఆ మాటలతో, ఆమె అవయవాలు లోపలికి ముడుచుకున్నట్లుగా అనిపించింది; ఆ మాటలతో బాధపడుతూ, కన్నీళ్లను ఆపుకోలేకపోయింది. తర్వాత, కన్నీళ్లతో తడిసిన తన ముఖాన్ని తుడుచుకుని, ఆమె తన భర్తతో, ముడిపడిన, వణికిన గొంతుతో ఇలా మాట్లాడింది: ‘‘ఓ వీరా! నువ్వు నాకు, సాధారణ మహిళతో మాట్లాడినట్లుగా, ఇంత కఠినంగా, బాధాకరంగా ఎందుకు మాట్లాడుతున్నావు? నేను నువ్వు అనుకున్నది కాను, బాహుబలివంతుడా; నా స్వభావంపై నమ్మకం పెట్టు—దాని మీద నేను ప్రమాణం చేస్తున్నాను. ఇతర మహిళల ప్రవర్తన వల్ల నీవు నా స్వభావాన్ని అనుమానిస్తున్నావు; కానీ నువ్వు నన్ను పరీక్షించావా, అయితే ఈ సందేహాన్ని విడిచి పెట్టు.