బలవంతుడు, తేజోమయమైన ధనుస్సుతో యుద్ధమాడుతున్న రాముని బాణవర్షానికి రావణుడు భయంతో వణిగి, గాలికి తాకిన మేఘంలా పారిపోయాడు. ఇప్పుడు, మహర్షి వాల్మీకి రచించిన పవిత్రమైన రామాయణంలోని యుద్ధకాండలో నూరవ ఒకటి వ సర్గను వినండి. రావణుడు విసిరిన ప్రబలమైన శక్తి బాణానికి లక్ష్మణుడు యుద్ధభూమిలో రక్తస్రావాలతో కుప్పకూలి పడిపోతున్న దృశ్యాన్ని రాముడు చూశాడు. దుష్టుడైన రావణుడితో తీవ్రంగా యుద్ధం చేస్తూ, బాణాలను వర్షిస్తూ, రాముడు సుషేణునితో ఇలా అన్నాడు: "ఈ వీరుడు లక్ష్మణుడు, రావణుని బలానికి నేలపై పడిపోయాడు. నాగులా వలయాలాడుతున్నాడు. ఇతడిని చూసి నా హృదయం తీవ్ర దుఃఖంతో నిండిపోయింది. నా కన్న కన్నతొడు రక్తంలో మునిగిపోయిన ఈ లక్ష్మణుడిని చూస్తూ, మనస్సు కలవరపడిన నాకు యుద్ధానికి శక్తి ఎక్కడుంది? ఇతడు పోయినట్లయితే నాకు జీవితం కూడా వ్యర్థమే. యుద్ధపటిమకు ప్రసిద్ధుడైన నా సోదరుడు ఇక లేడంటే, నాకు రాజ్యమో, సంతోషమో ఏమి ఉపయోగం? నా శక్తి సిగ్గుపడుతున్నదనిపిస్తోంది, నా విల్లు చేతిలో ఉండడం లేదు, బాణాలు కూడా జారిపోతున్నాయి, కన్నీళ్ళు కళ్ళను ముంచుతున్నాయి. నా అవయవాలు బలహీనంగా మారుతున్నాయి, కలలో ఉన్నట్లుగా ఉంది. తీవ్రమైన ఆందోళన నన్ను పట్టేసింది. మరణించాలనే కోరిక కూడా కలుగుతోంది. దుష్టుడైన రావణుడు నా సోదరుడిని తీవ్రంగా గాయపరిచి నేలపై పడవేసిన దృశ్యం చూస్తూ, రాఘవుడు తన ప్రాణమైన సోదరుడు బయట పడుకుని ఉండటాన్ని చూసి, తీవ్ర దుఃఖంలో మునిగి, మనస్సు మళ్ళీ మళ్ళీ ఆలోచనలో పడ్డాడు. అతని ఇంద్రియాలు మబ్బయ్యి, తీవ్రమైన నిరాశతో, లక్ష్మణుడు యుద్ధభూమిలో చనిపోయిన దృశ్యాన్ని చూసి విలపించాడు. "ఓ వీరా! విజయమొచ్చినా నాకు ఆనందం లేదు. చంద్రుడు కనబడకపోతే ఎలా ఆనందం కలుగదో, అలాగే. నాకు యుద్ధం ఎందుకు, జీవితం ఎందుకు? లక్ష్మణుడు యుద్ధ మధ్యంలో పడిపోయినప్పుడు యుద్ధానికి అర్థమే లేదు. నేను అరణ్యానికి వెళ్ళినప్పుడు ఇతడు నన్ను అనుసరించినట్లే, ఇప్పుడు నేనూ ఇతడిని యమలోకానికి అనుసరిస్తాను. ఇతడు ఎప్పుడూ నన్ను విడిచిపెట్టలేదు, ప్రియమైన బంధువుగా నన్ను వెంట సాగాడు. కానీ రాక్షసుల మాయా యుద్ధానికి ఇతడు ఇలా అయ్యాడు. ప్రతి దేశంలో భార్యలు ఉంటారు, బంధువులు ఉంటారు. కానీ తల్లి ఒడిలో పుట్టిన సోదరుడు మాత్రం ఎక్కడా దొరకడు. అప్రతిహతుడైన లక్ష్మణుడు లేని రాజ్యానికి నాకు ఏమి విలువ? తన కుమారుడిని ఎంతో ప్రేమించే సుమిత్రకు నేను ఏమి చెప్పగలను? సుమిత్ర చేసిన నిందను నేను భరించలేను. కౌసల్యకు, కైకేయికి ఏమి చెప్పగలను? భరతునికి, శత్రుఘ్నునికి ఏమి చెప్పగలను? ఇద్దరం కలిసి అరణ్యానికి వెళ్ళి, ఇప్పుడు ఇతడిని లేకుండా నేను ఎలా తిరిగి వెళ్ళగలను? బంధువుల నింద కన్నా ఇక్కడే మరణించడం మేలేమో. గత జన్మలో నేను ఏ దుష్కర్మ చేశానో, అందుకే నా ధర్మబంధువు నా ముందే చనిపోయాడేమో! అయ్యో సోదరా! సర్వశ్రేష్ఠ వీరుడా! నన్ను వదిలి ఒంటరిగా పినత లోకాలకు ఎందుకు వెళ్తున్నావు? నేను విలపిస్తున్నప్పుడు నాతో మాటలాడవా? లేవు, చూడూ! నేలపై ఎందుకు పడుకున్నావు? పర్వతాల్లో, అరణ్యాల్లో భ్రమిస్తున్న నాకు కనీసం కన్నులతో చూడవా? ఓ బాహుబలిశాలి! ఈ దుఃఖంలో ఉన్న నన్ను ఎవరు ఆదరిస్తారు?" ఇలా రాముడు దుఃఖంలో తడిసి, తన ఇంద్రియాలు మబ్బయ్యేలా మాట్లాడుతుండగా, సుషేణుడు అతన్ని ఆదరిస్తూ ఇలా అన్నాడు: "మహాపురుషుడా! ఈ నిరాశను, దుఃఖాన్ని వదిలిపెట్టు. యుద్ధంలో బాణాల్లా బాధను కలిగించే ఈ ఆందోళనను విడిచిపెట్టు. లక్ష్మణుడు మరణించలేదు. ఇతని ముఖం వంకరగా లేదు, నల్లగా కూడా మారలేదు. ఇతని ముఖం ప్రకాశంగా, శాంతంగా ఉంది. ఇతని చేతులు పద్మదళాల లోపలి వలె ఉన్నాయి, కళ్ళు స్పష్టంగా మెరిసిపోతున్నాయి. ప్రాణం పోయినవారిలో ఇలాంటి లక్షణాలు ఉండవు, నరపతీ! నిరాశ పడవద్దు, ఇతడు ఇంకా ప్రాణంతో ఉన్నాడు. నేలపై పడుకుని ఉన్న ఇతడి అవయవాలు నిద్రలో ఉన్నవారిలా ఉన్నాయి. ఇతడి హృదయం ఇంకా ఊపిరాడుతోంది, మళ్ళీ మళ్ళీ కదులుతోంది." అంతటితో ఆగకుండా, జ్ఞానవంతుడైన సుషేణుడు రాఘవునితో ఇలా అన్నాడు: పక్కనే నిలబడి ఉన్న హనుమంతుడిని పిలిచి, "హనుమంతా! వెంటనే ఇక్కడినుంచి మహోదయ అనే గొప్ప పర్వతానికి వెళ్ళు. జాంబవంతుడు ఇంతకుముందు చెప్పినట్లుగా, ఆ పర్వత దక్షిణ శిఖరంలో పెరిగే మహౌషధిని తీసుకురా. విశల్యకరణి, సావర్ణ్యకరణి, సంజీవకరణి, సంధాని అనే మహౌషధులను తెచ్చి, వీరుడు లక్ష్మణుడిని మళ్ళీ ప్రాణాలతో లేవనెత్తాలి" అని ఆదేశించాడు. సుషేణుడు చెప్పిన ప్రకారం, హనుమంతుడు ఔషధ పర్వతానికి వెళ్ళాడు. అయితే, పరాక్రమశాలి అయినా, ఆ మహౌషధులను గుర్తించలేకపోయాడు. అప్పుడు వాయుపుత్రుడైన హనుమంతుని మనసులో ఓ ఆలోచన వచ్చింది: "సుషేణుడు చెప్పిన ప్రకారం, ఈ శిఖరంపై ఆ ఔషధి ఉండాలి. నేను ఔషధిని తీసుకురాకపోతే ఆలస్యం వల్ల హాని కలుగుతుంది, గొప్ప కష్టం వస్తుంది. కాబట్టి ఈ పర్వత శిఖరాన్ని నేనే తీసుకెళ్తాను" అని నిర్ణయించుకున్నాడు. అలా ఉద్దేశించిన హనుమంతుడు తక్షణమే ఆ ఉత్తమమైన పర్వతాన్ని చేరుకుని, మూడు సార్లు శిఖరాన్ని కదిలించాడు. వివిధ రకాల పుష్పవనాలతో అలంకృతమైన ఆ శిఖరాన్ని రెండు చేతులతో పట్టుకుని, సమతుల్యంగా ఎత్తుకున్నాడు.