రావణుడి సోదరుడు కుంభకర్ణుడు గొప్ప బలశాలి, దేవతలు, అసురులు ఎవ్వరూ ఎదుర్కోలేని వాడని అందరికీ తెలుసు. నీ మామవారు ఇచ్చిన వరంతో నువ్వు దేవతలు, రాక్షసులను ఎదుర్కొంటున్నావు. ఇప్పుడు నువ్వు మరియు నేను చేసే ఈ మహాసంగ్రామాన్ని, ఇంద్రుడు-శంబరుల యుద్ధం లా, సమస్త జీవజాతులు చూస్తుండాలి. నీవు చూపిన ఆయుధప్రయోగ నైపుణ్యం అపూర్వమైనది. నీ భయంకరమైన వీరతతో ఎన్నో వానర వీరులను నీవు చంపావు. ఓ మహాబలుడా, నిన్ను నేను చంపకుండా వదిలినదానికి భయం కారణం కాదు. నీవు నీ కార్యాన్ని పూర్తిచేసి అలసిపోయావు. ఇప్పుడు విశ్రాంతి తీసుకో, నా శక్తిని చూడు. సుగ్రీవుడు ఇలా మాట్లాడగా, slight గౌరవాన్ని కలిగించినా, కుంభుడు మరింత ఉత్సాహంతో, అగ్నికి నెయ్యి పోసినట్టు, ప్రకాశించాడు. దీంతో కుంభుడు తన బలమైన భుజాలతో సుగ్రీవుని పట్టుకుని, ఇద్దరూ ఉప్పొంగుతున్న ఏనుగుల వలె గట్టిగా ఊపిరి పీల్చుకుంటూ పోరాడారు. వారు పరస్పరం భుజాలతో బిగుసుకుని, శరీరాలు తాకుతూ, అలసటతో నోటినుండి పొగతో కూడిన అగ్ని జ్వాలలను వెదజల్లారు. వారి పాదఘాతాలతో భూమి లోపలికి దిగి పోయింది; వరుణుని నివాసమైన సముద్రం అలలు ఉప్పొంగి కలకలం రేగింది. అప్పుడు సుగ్రీవుడు కుంభుడిని ఎత్తి, సముద్రపు ఉప్పు నీళ్లలో బలంగా విసిరేశాడు. ఆ ధాటికి సముద్రపు అడుగు కనిపించిపోయింది. కుంభుడు పడిపోవడంతో, వింధ్య, మందర పర్వతాల్లాంటి నీటి మేఘం పైకి లేచి, అన్ని వైపులా వ్యాపించింది. వెంటనే కుంభుడు పైకి దూకి, సుగ్రీవుని మీదకు వచ్చి, వజ్రాయుధానికి సమానమైన గుద్దుతో అతని ఛాతీపై బలంగా కొట్టాడు. ఆ గుద్దుతో సుగ్రీవుని కవచం చీలిపోవడం, రక్తం రావడం జరిగింది. ఆ దెబ్బతో అతని ఎముకలు దెబ్బతిన్నాయి. ఆ గుద్దు ప్రభావంతో అక్కడ మహా అగ్ని జ్వాలలు ఉవ్వెత్తున లేచినట్టయ్యాయి, అది వజ్రాయుధం మెరు పర్వతాన్ని తాకినట్లు. దెబ్బ తిన్న సుగ్రీవుడు, వానరులలో శ్రేష్ఠుడు, తన బలమైన ముష్టిని బిగించి, వజ్రాయుధానికి సమానంగా తయారుచేసుకున్నాడు. వెయ్యి అగ్ని కిరణాల వలె ప్రకాశించే ఆ ముష్టితో, సుగ్రీవుడు కుంభుడి ఛాతీపై బలంగా కొట్టాడు. ఆ దెబ్బతో కుంభుడు తీవ్ర వేదనతో, అగ్ని జ్వాలలు ఆరిపోయినట్టు నేలపై పడిపోయాడు. ఆ ముష్టిదెబ్బతో కుంభుడు ఒక్కసారిగా పడిపోవడం, ఆకాశం నుంచి దుర్మార్గ గ్రహం, అంగారకుడు పడిపోవడంలా కనిపించింది. కుంభుడు పడిపోతూ, ఛాతీ చీలిపోవడంతో, అతని రూపం రుద్రుడు ఆవుల నెత్తిన బలంగా కొట్టినప్పటి వృషభాన్ని పోలి మెరిసింది. అట్టి భయంకర వీరుడైన కుంభుడు వానరులలో నందిగా ప్రసిద్ధుడైన సుగ్రీవుని చేతిలో యుద్ధంలో హతమయ్యాడు. భూమి, పర్వతాలు, అరణ్యాలు కంపించాయి; రాక్షసులకు మరింత భయం ఆవరించింది. ఇప్పుడు, సప్తతితమ సర్గ మొదలయింది. తమ్ముడు కుంభుడు సుగ్రీవుని చేతిలో పడిపోతూ చూసిన నికుంభుడు, కోపంతో మండిపడుతూ, వానరరాజు సుగ్రీవుని తినిపెట్టేలా చూశాడు. ఆ నికుంభుడు, మహేంద్ర పర్వత శిఖరాన్ని పోలిన, ఐదు హ్యాండిళ్లు గల, అలంకరించిన, అద్భుతమైన ఇనుప గదను పట్టుకున్నాడు. ఆ గద బంగారు పట్టీలతో, వజ్రాలు, ముత్యాలతో అలంకరించబడి, యమధర్మరాజు దండంలా భయంకరంగా మెరిసింది. ఆ మహా బలశాలి నికుంభుడు, గొప్ప విక్రమంతో, ఆ గదను ఊపుతూ, నోరు విప్పి గర్జిస్తూ, ఇంద్రుడి ధ్వజంలా తన శక్తిని ప్రదర్శించాడు. అతని ఛాతీపై బంగారు హారము, చేతులపై కంకణాలు, రెండు చెవి భూషణాలు, అలంకరించిన మాలలతో నికుంభుడు గదతో కూడి, మెరుపు మేఘం మీద వడిగా మెరిసే మెరుపులా కనిపించాడు. వాయువు తాకిన ఆ గద అంచు, పొగ లేకుండా అగ్ని లా, గట్టిగా శబ్దం చేస్తూ మెరిసింది. ఆ గదను నికుంభుడు ఊపుతూ, ఆకాశంలో తారలు, గ్రహాలు, చంద్రుడు ఉన్నట్టుగా, విథపావతి నగరాన్ని పోలి, గంధర్వ ప్రాసాదాలతో మెరిసింది. ఆ గద, ఆభరణాల కాంతితో కలసి, నికుంభుడు ప్రళయాగ్నిలా భయంకరంగా కనిపించాడు. అప్పుడు రాక్షసులు, వానరులు అంతా భయంతో కదలలేకపోయారు. కాని హనుమంతుడు, మహాశక్తివంతుడు, ముందర నిలబడి, తన ఛాతిని విప్పి నిలిచాడు. గదలాంటివి అయిన తన భుజాలతో హనుమంతుడు, సూర్యుడి లా మెరిసే గదను నికుంభుడి ఛాతిపై విసిరాడు. అది నికుంభుడి విశాలమైన, దృఢమైన ఛాతీపై తాకి, వంద ముక్కలుగా పగిలి, ఆకాశంలో వంద నక్షత్రాల్లా చెల్లాచెదురైపోయింది. ఆ దెబ్బకు మహా వానరుడు హనుమంతుడు కదలలేదు; భూకంపానికి కొండ కదిలినట్టే. అలా దెబ్బతిన్న హనుమంతుడు, వానరులలో శ్రేష్ఠుడు, తన ముష్టిని బలంగా బిగించాడు. ఆ ముష్టిని పైకి ఎత్తి, తేజోవంతుడైన హనుమంతుడు, గాలి వేగంతో నికుంభుడి ఛాతీపై బలంగా కొట్టాడు. ఆ ముష్టి ఘాతానికి నికుంభుడి కవచం చీలిపోయింది, మేఘంలో మెరుపు మెరిపినట్టు రక్తం కారింది. ఆ దెబ్బతో నికుంభుడు తడబడినా, మళ్లీ తేరుకుని, మహా బలశాలి హనుమంతుడిని పట్టుకున్నాడు. అప్పుడు హనుమంతుడు రాక్షసుని చేత పట్టుబడిన దృశ్యాన్ని చూసి లంకావాసులు భయంతో కేకలు వేశారు. ఆ రాక్షసుడు హనుమంతుని లాగిపోతుండగానే, వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు తన వజ్రాయుధ ముష్టితో అతనిని బలంగా కొట్టాడు. వెంటనే హనుమంతుడు తనను విడిపించుకుని, నికుంభుడిని నేలపై పడేసి, నడిపొట్టి చంపేశాడు.