యుద్ధకాండలో, వాల్మీకి మహర్షి వర్ణించిన రామాయణంలో నలుబది సర్గ ప్రారంభమైంది. ఆ సమయంలో రాముడు, సుగ్రీవుడు మరియు వానరసేనతో కలిసి రెండు యోజనాల విస్తారమైన సువేళ పర్వత శిఖరానికి ఎక్కాడు. అక్కడ కొంతసేపు నిలబడి, పదిహేను దిశలను పరిశీలించాడు. అప్పుడు త్రికూట శిఖరంపై అందంగా నిర్మించబడిన, విశ్వకర్మ చేతి పనిగా వెలసిన లంక నగరాన్ని చూశాడు. ఆ లంక నగరం, ఆహ్లాదకరమైన ఉద్యానవనాలతో అలంకరించబడింది. నగర ద్వారం మీద, రాక్షస రాజు రావణుడు, చేరలేని స్థాయిలో, శత్రువులకు భయంకరంగా నిలబడి ఉన్నాడు. రావణుడు, తెల్ల యక్తైల్ పంకాలు చుట్టూ, విజయ పరసోల్తో, ఎర్రగంధం పూసుకుని, మణిమణాల అలంకరణతో మెరిసిపోతున్నాడు. అతడు, మేఘాన్ని తలపించేలా, బంగారు వస్త్రాలు ధరించి, ఎయిరావత దంతపు గురుతు తన ఛాతీపై కలిగి ఉన్నాడు. మునిపుష్పపు ఎరుపు వస్త్రాలు ధరించి, సూర్యాస్తమయ కాంతిలో కప్పబడి, ఆకాశంలో మేఘరాశిలా కనిపించాడు. వానరప్రముఖులు, రాఘవుడు కూడా రావణుని వైపు ఆశ్చర్యంతో చూస్తుండగా, సుగ్రీవుడు ఆ రాక్షస రాజుని చూసి ఒక్కసారిగా లేచాడు. కోపం, శక్తి, ధైర్యంతో నిండిన సుగ్రీవుడు, పర్వత శిఖరంనుంచి నగర ద్వారం మీదకు దూకాడు. అక్కడ కొంతసేపు నిలబడి, రావణుని పట్టించుకోకుండా, భయపడకుండా, కఠిన పదాలు పలికాడు – “ఓ రాక్షసా! నేను రాముని మిత్రుడిని, సేవకుడిని. నేడు ఆ రాజు బలంతో నువ్వు నా నుండి తప్పించుకోలేవు!” అని చెప్పాడు. వెంటనే, సుగ్రీవుడు రావణుని మెరిసే కిరీటాన్ని పట్టుకుని నేలపై పడేశాడు. సుగ్రీవుడు వేగంగా వచ్చునట్లు చూసి, రావణుడు ఇలా అన్నాడు: “నిన్ను తెలుసు సుగ్రీవా! త్వరలో నువ్వు మెడ లేకుండా పోవాలి!” అని సవాళ్లు విసిరాడు. వెంటనే, రావణుడు లేచి, తన చేతులతో సుగ్రీవుని నేలపై కొట్టాడు. కానీ, సుగ్రీవుడు చెరకు మొక్కలా మళ్లీ లేచి, తన చేతులతో తిరిగి రావణుని కొట్టాడు. ఇద్దరి శరీరాలు చెమటతో తడిపి, రక్తంతో మచ్చబడిపోయాయి. వారు ఒకరినొకరు పట్టుకుని, కదలికలను అడ్డుకోవడంతో, సాలవృక్షాలు, కింశుక వృక్షాలు కలిసినట్లుగా కనిపించారు. బలమైన ముష్టి, అరచేతి, మోకాలితో, చేతి అంచులతో, వానరాధిపతి మరియు రాక్షసాధిపతి ఇద్దరూ భయంకరమైన పోరాటాన్ని織ారు. నగర ద్వారం మధ్యలో, వేగంగా, సుదీర్ఘంగా, ఒకరినొకరు పైకి లేపుతూ, పడగొడుతూ, మడిపిస్తూ, పాదాలతో ఒకరినొకరు నెత్తి మీద ఒత్తుతూ, పోరాటం కొనసాగించారు. శరీరాలను కలిపుకుని, సాలయాల మధ్యలో ఇద్దరూ పడిపోయారు. మళ్లీ లేచి, నేలని తాకి, కొంతసేపు ఊపిరి పీల్చుతూ నిలబడ్డారు. బాహువులతో ఒకరినొకరు పట్టుకుని, పోరాటంలో నైపుణ్యం, శిక్షణ, బలం అంతా ఉపయోగించి, అన్ని యుద్ధ పద్ధతులతో పోరాడారు. పులి, సింహం దంతాలు చూపినట్లు, రెండు గజాలు పోటీపడినట్లు, చేతులతో ఒకరినొకరు పట్టుకుని, ఇద్దరూ ఒకే సమయంలో నేలపై పడిపోయారు. ఒకరినొకరు పైకి లేపుతూ, పడగొడుతూ, అనేక యుద్ధ పద్ధతులు ఉపయోగించి, బలం, శిక్షణతో, ఇద్దరూ అలసటను చూపలేదు. పెద్ద గజాల దంతాల్లాంటి బాహువులతో, ఒకరినొకరు దెబ్బలను అడ్డుకుంటూ, సుదీర్ఘంగా, వేగంగా యుద్ధరంగంలో తిరిగారు. అనేకసార్లు ఎదుర్కొని, ఒకరినొకరు నాశనం చేయాలని ప్రయత్నిస్తూ, రెండు పిల్లులు ఆహారం కోసం పోటీపడినట్లుగా నిలబడ్డారు. వివిధ గమనాలు, స్థితులు, గోమూత్రాకార కదలికలు, ముందుకు వెనుకకు నడిచారు. పక్కదారులు, వంకలు, దెబ్బలను తప్పించుకుని, ఒకరినొకరు చుట్టూ తిరిగారు. దూకుతూ, ఎదుర్కొంటూ, తిరిగి, వెనక్కి వెళ్లి, పారిపోతూ, దూకుతూ, పోరాటంలో నైపుణ్యం చూపారు. సుగ్రీవుడు, రావణుడు, స్థానాలను మార్చుతూ, యుద్ధ పద్ధతులను ఉపయోగిస్తూ, చుట్టూ తిరిగారు. ఆ సమయంలో, రావణుడు, వానరాధిపతిని గుర్తించి, మాయా శక్తిని ఉపయోగించేందుకు సిద్ధమయ్యాడు. రావణుడు, ఆకాశాన్ని జయించి, అలసటను అధిగమించి, గాల్లోకి దూకాడు. కానీ, వానరాధిపతి మాయతో రావణుని మోసగించాడు. అప్పుడు, వానరసేనలో ప్రశస్తి పొందిన సుగ్రీవుడు, రావణునితో పోరాడి, అలసిపోయి, విస్తారమైన ఆకాశాన్ని దూకి, వానరసేన మధ్యలో, రాముని వద్దకు వచ్చాడు. సూర్యుని కుమారుడు, ఆ కార్యాన్ని పూర్తి చేసి, వాయువుల వేగంతో సేనలో ప్రవేశించి, రాముని యుద్ధ ఉత్సాహాన్ని పెంచాడు. వానర, రిక్షరాజుల అభిమానం పొందాడు. తర్వాత, ఆ శుభశకునాలను చూసిన రాముడు, లక్ష్మణుని పెద్ద అన్నయ్య, సుగ్రీవుని ఆలింగనం చేసి ఇలా అన్నాడు: “ఈ ధైర్యమైన కార్యాన్ని నన్ను అడగకుండా చేపట్టావు. రాజులు, ఇలాంటి నిర్లక్ష్యంగా వ్యవహరించరు. నన్ను, ఈ సేనను, విభీషణుని ప్రమాదంలో పెట్టావు, ఓ వీరా! ఇలాంటి పనులు మళ్లీ చేయకూడదు. నీవు ప్రమాదంలో పడితే, నాకు సీత లేదా నా జీవితానికి ఏమి ప్రయోజనం?” “భరతుడు, లక్ష్మణుడు, శత్రుఘ్నుడు, నేను – ఎవరిద్వారా అయినా, నీవు తిరిగి రాకపోయినా, నాకు ఒక నిశ్చయముంది. నీ బలం మహేంద్రుడు, వరుణుడు సమానంగా ఉంది. రావణుని, అతని కుమారులను, సేనను, రథాలను యుద్ధంలో సంహరించి, విభీషణుని లంకపై రాజుగా నియమించి, రాజ్యం భరతునికి అప్పగించి, ఆ తర్వాత నా శరీరాన్ని విడిచి పెట్టేదాన్నీ,” అని రాముడు చెప్పాడు. అప్పుడు, సుగ్రీవుడు రాముని మాటలకు సమాధానం ఇచ్చాడు: “ఓ రాఘవా! రావణుడు, నీ భార్యను అపహరించిన వాడు. నా ధైర్యాన్ని తెలుసుకుని, నేను చూస్తూ ఉండలేను.