ఇక్ష్వాకు వంశానికి చెందిన రాముడు, ముదురు రంగుతో, పద్మాకారమైన కళ్లతో, ప్రపంచంలో వీరత్వానికి ప్రసిద్ధుడైన గొప్ప రథసారథి. ఆయన ధర్మంలో ఎప్పుడూ తడబాటుకు లోనవాడుకాడు, ధర్మాన్ని ఎప్పుడూ దాటి పోవడు. బ్రహ్మాస్త్రాన్ని, వేదాలను బాగా తెలిసినవాడు, వేదపండితుల్లో అగ్రగణ్యుడు. ఆ రాముడు తన బాణాలతో ఆకాశాన్ని చీలగలడు, భూమిని విడదీయగలడు. ఆయన కోపం మరణంతో సమానం, శక్తి ఇంద్రునితో పోల్చదగినది. జనస్థానంలో నీ చేతిలో తన భార్య సీతను అపహరించబడినవాడు, రాజా, ఇప్పుడు నిన్ను యుద్ధానికి సమీపిస్తున్న వాడు రాముడే. రాముడి కుడివైపు నిలబడి ఉన్నవాడు, నూతన బంగారంలా ప్రకాశించే, విశాలమైన ఛాతీ, రాగి రంగు కళ్లతో, ముదురు, వంకర జుట్టుతో ఉన్నవాడు — ఇతడు లక్ష్మణుడు. తన అన్న రాముని శ్రేయస్సు, ఆనందం కోసం జీవించే వాడు, పాలన, యుద్ధంలో నైపుణ్యం కలవాడు, ఆయుధాలు చేతనవారిలో అగ్రగణ్యుడు. ఇతడు దురదృష్టానికి లోనుకాని, అజేయుడు, శక్తివంతుడైన విజేత; రాముని కుడి చేయి, రాముని ప్రాణశక్తి లాంటి వాడు. రాఘవుని కోసం తన ప్రాణాన్ని కూడా లెక్క చేయని వాడు లక్ష్మణుడే; యుద్ధంలో రాక్షసులను నాశనం చేయాలనే ఆశ కలవాడు. ఇక, రాముని ఎడమవైపు నిలబడి, రాక్షస సమూహాలతో చుట్టబడి ఉన్నవాడు — లంకలో రాజుగా అభిషేకించబడిన విభీషణుడు. రాజాధిరాజులైన రాముని చేత లంకలో రాజుగా స్థాపించబడి, ఇప్పుడు యుద్ధానికి ఉత్సాహంతో నీకు సమీపిస్తున్నాడు. వానరుల్లో అతని ప్రతాపం, కీర్తి, జ్ఞానం, శక్తి, వంశగౌరవంతో హిమాలయ పర్వతంలా ప్రకాశించాడు. కిష్కిందాలో, దట్టమైన వృక్షాలతో కూడిన గుహలో, పర్వతంలా అప్రాప్తమైన కోటలో, తన సైన్యాధిపతులతో కలిసి నివసించే వాడు — ఇతడు సుగ్రీవుడు. అతని మెడలో నూరుపద్మాలతో అలంకరించబడిన బంగారు హారం మెరిసింది; దేవతలు, మానవుల్లో ప్రియమైన వాడు, అదృష్టం నిత్యం అతనిలో వాసం చేస్తుంది. ఈ హారం, తారా, వానర రాజ్యం రాముడు వాలి ని సంహరించిన తర్వాత సుగ్రీవునికి అందించాడు. వంద వేలను కోటి అంటారు; వంద కోట్లు శంకు అని పిలుస్తారు. వంద వేల శంకువులు మహాశంకు; వంద మహాశంకువులు వృంద; వంద వేల వృందలు మహావృంద; వంద మహావృందలు పద్మ; వంద వేల పద్మలు మహాపద్మ; వంద మహాపద్మలు ఖర్వ; వంద వేల ఖర్వలు మహాఖర్వ; వంద మహాఖర్వలు సముద్ర; వంద వేల సముద్రలు ఓఘ; వంద వేల ఓఘలు మహాఓఘ. ఇలా, కోటి కోట్లు, వంద శంకు, వెయ్యి మహాశంకు, వంద వృంద, వెయ్యి మహావృంద, వంద పద్మ, వెయ్యి మహాపద్మ, వంద ఖర్వ, ఒక సముద్ర, ఒక మహాఓఘ — ఈ విధంగా, మహాఓఘల కోటి, సముద్రం లాంటి విపుల జనసమూహం. వీర విభీషణుడు, అతని సలహాదారులతో కలిసి, వానర రాజు సుగ్రీవుడు యుద్ధానికి నీ వెంట వస్తున్నాడు; అతను గొప్ప శక్తి, వీరత్వాన్ని కలిగి, ఎప్పుడూ శూరవీరులతో కలిసి ఉంటాడు. మహారాజా, ఈ సైన్యం సమీకరించి, అగ్నిగోళాల్లా ప్రకాశిస్తూ కనిపిస్తోంది. ఇప్పుడు, శత్రువుని చేత ఓడిపోకుండా, విజయం నీదిగా ఉండేందుకు పూర్తి శ్రమ చేయాలి. ఇప్పుడు శ్రద్ధగా విను, వాల్మీకి రామాయణంలోని యుద్ధకాండలో ఇరవై తొమ్మిదవ సర్గను. శుకుడు తన ఉపదేశాన్ని ఇచ్చిన తర్వాత, రావణుడు వానర నాయకులను, శక్తివంతమైన లక్ష్మణుడిని, రాముని కుడి చేయిని చూశాడు. అతను రాముని అన్న విభీషణుడు, సమీపంలో నిలబడి ఉన్నవాడిని, వానర రాజు సుగ్రీవుని, భయంకర శక్తివంతుడిని కూడా చూశాడు. వాలి కుమారుడు అంగదుడు, పరాక్రమశాలి హనుమంతుడు, దుర్జేయుడు జాంబవంతుడు కూడా కనిపించారు. అతడు సుషేణ, కుముద, నీల, వానరుల్లో అగ్రగణ్యుడు నల, గజ, గవాక్ష, శరభ, మైంద, ద్వివిదను కూడా చూశాడు. రావణుడి హృదయం కొంత కలవరపడి, కోపం ఉత్పన్నమై, శుకుడు, శరణ అనే ఇద్దరు వీరులను వారి మాటలు ముగిసిన తర్వాత దూషించాడు. ఆ ఇద్దరు, శుకుడు, శరణ, తలదించుకుని, నమస్కరించి, రావణుడి కోపంతో కంగారు పడి, కఠినమైన స్వరంతో ఆయనను ఉద్దేశించి మాట్లాడారు. రాజు, ప్రభువు అయినవారికి వారి మంత్రులు, అనుచరులు, నిరోధనలో అయినా, ప్రోత్సాహంలో అయినా, అసహ్యమైన మాటలు చెప్పడం తగదు. మీరు యుద్ధానికి వచ్చిన శత్రువులను పొగడడం మీకు తగినదే అయినా, అనుచిత సమయంలో కాదు. గురువులు, పెద్దలు, ఆచార్యులు మీ చేత సేవించబడ్డారు కానీ, మీరు రాజధర్మాన్ని, రాజశాస్త్రాన్ని సారాంశంగా గ్రహించలేదు. నేర్చుకున్నా, మీరు అవగాహన పొందలేదు; అజ్ఞానాన్ని మోస్తున్నారు. దురదృష్టవశాత్తూ, నేను ఇలాంటి మూర్ఖ మంత్రులను భరించాల్సి వస్తోంది. మరణ భయం లేని వారు మాత్రమే నాకు ఇలాంటి కఠినమైన మాటలు చెప్పగలరు. నేను ఆదేశించినప్పుడు, మీ నాలుక శుభ, అశుభమైనది మాట్లాడుతోంది. అడవిలో అగ్నితో కాలిన వృక్షాలు నిలబడి ఉంటాయి; కానీ రాజశిక్షకు లోనైన దోషులు నిలబడరు. ఈ ఇద్దరు, శత్రువును పొగడిన దుష్టులను, వారి మునుపటి సత్కార్యాల వల్ల నా కోపం తగ్గకపోతే, నేను హతమర్చేవాడినే. పోయి, నశించండి, నా సమక్షం నుంచి వెళ్లిపోండి! మీ సేవలను గుర్తుచేసి, చంపాలని నాకు లేదు. కానీ, మీరు నా ప్రేమను వదిలి, కృతఘ్నంగా మారినందున, నాకు చనిపోయినవారే. ఇలా చెప్పిన రావణుని మాటలు విని, శుకుడు, శరణ ఇద్దరూ, పరాభవంతో ఒకరినొకరు చూసుకుని, "జయ!" అని రావణునికి నమస్కరించి బయటకు వెళ్లారు.