రాక్షసుల సభలో, రత్నాల కాంతులతో మెరిసే పుష్పమాలలతో అలంకరించబడిన, విలాసవస్త్రాలు ధరించిన, అగరువులు, గంధాలు, అత్యంత విలువైన పుష్పాల పరిమళాలు వ్యాపించిన ఆ మహాసభ అద్భుతంగా వెలిగిపోతుండెను. ఆ సభలో ఎవరూ అసత్యమో, గర్వమో మాట్లాడలేదు; అందరూ తమ లక్ష్యాల సాధనలో నిపుణులు, మహాశక్తిశాలులు, ప్రభువైన రావణుని ముఖాన్ని ప్రశంసగా తిలకిస్తూ ఉండేవారు. ఆయన సభలో, ఆయుధధారులలో అగ్రగణ్యుడు, మహాపరాక్రమవంతుడు అయిన రావణుడు, తన తేజస్సుతో, వజ్రాయుధముతో కూడిన ఇంద్రుడు వసువుల మధ్య ఎలా ప్రకాశిస్తాడో అలా వెలిగిపోతున్నాడు. ఇప్పుడు ద్వాదశ సర్గ ప్రారంభమవుతోంది. యుద్ధంలో జయశీలుడైన రావణుడు, ఆ సభను సమీక్షించి, తన సేనాధిపతి ప్రహస్తుడిని ఉత్సాహపరిచాడు: ‘‘ఓ సేనాధిపతి! యుద్ధకళలలో నిపుణులైన వారిని నగర రక్షణ కోసం నియమించు.’’ ప్రహస్తుడు, రాజాజ్ఞను పాటించే ధైర్యవంతుడు, అంతటా సైన్యాన్ని రాజప్రాసాదం లోపల, బయటా ఏర్పాటు చేశాడు. ఆ తరువాత, నగర రక్షణ కోసం సర్వ సైన్యాన్ని నియమించిన ప్రహస్తుడు, రాజుని ఎదుట కూర్చుని ఇలా అన్నాడు: ‘‘బయట, లోపల సైన్యం మీ ఆజ్ఞప్రకారం ఏర్పాటు చేయబడింది; ఇప్పుడు మీరు సంకోచించకుండా, ఏది చేయదలచారో త్వరగా ఆచరించండి.’’ ప్రహస్తుని మాటలు విని, రాజు రావణుడు, తన రాజ్యం క్షేమం, మిత్రుల సంతోషం కోరికతో, తన మిత్రుల మధ్య ఇలా అన్నాడు: ‘‘సుఖదుఃఖాలు, లాభనష్టాలు, హితాహితాలు, ధర్మార్థకామ సంబంధమైన కష్టాల్లో, మీరు యోగ్యులు. ఎప్పుడూ మీరు సదుపాయంతో, యోగ్యమైన కార్యాచరణతో నా పనులు నెరవేర్చారు; అవి ఎప్పుడూ విఫలమవలేదు. మీరు నా చుట్టూ ఉన్నారు కాబట్టి, నేను ఇంద్రుడు చంద్రుడు, నక్షత్రాలు, వాయువులు చుట్టూ ఉన్నట్లు సౌభాగ్యం పొందుతాను. నేను మిమ్మల్ని రక్షించటానికి సిద్ధమయ్యాను. కానీ కుంభకర్ణుని నిద్ర విషయమై నేను ప్రోత్సహించలేదు. ఈ కుంభకర్ణుడు, అపారబలశాలి, ఆరు నెలలు నిద్రించాడు; ఆయుధధారులలో అగ్రగణ్యుడు; ఇప్పుడు మేల్కొన్నాడు. అతని ముందు, సీత నా శయనానికి రావాలని కోరడం లేదు; మూడు లోకాలలో నాకు సీతకు సమానమైన మరొక మహిళ లేదు. సీత సన్నని నడుము, విశాల నితంబాలు, శరదృతువులో చంద్రబింబంలా ముఖం, బంగారం లాంటి మృదుత్వం కలిగి, మాయాశిల్పిగా కనిపిస్తుంది. ఆమె పాదాలు అందంగా, మృదువుగా, గాఢంగా ఉన్నాయి; ఎర్రటి పాదతలాలు, రాగిరంగు గోళ్లు చూస్తే నా మనస్సు కోరికతో మండిపోతుంది. ఆమె ముఖం యజ్ఞాగ్ని జ్వాలలా, సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తుంది; ఎత్తుగా, స్వచ్ఛంగా, ఆకర్షణీయంగా, అందమైన కళ్లతో అలంకరించబడి ఉంది. ఆమెను చూచి నేను ఆశతో బలహీనుడనై పోయాను; కోపంతో ఆనందం కలిసిపోయి నా వర్ణం మారిపోయింది. నిరంతరం శోకంతో, కోరికతో బాధపడుతూ, నేను భ్రష్టుడనయ్యాను; అయినా, ఆ కాంతివంతమైన స్త్రీ నాకు ఏడాది గడువు ఇవ్వమని అభ్యర్థించింది. భర్త రాముని కోసం ఎదురుచూస్తూ, ఆ విశాలలోచనల సీత నాకు ఒక శుభప్రతిజ్ఞను స్వీకరించింది. నేను ఎప్పుడూ కోరికతో అలసిపోతున్నాను, పొడవైన ప్రయాణంలో గుర్రము లాగ; అటువంటి అగాధమైన సముద్రాన్ని అరణ్యవాసులు ఎలా దాటి వస్తారు? అనేక జంతువులు, చేపలతో నిండిన ఆ సముద్రాన్ని దాటి, దశరథుని ఇద్దరు కుమారులు, లేదా ఒక వానరుడు మాత్రమే, మనకు గొప్ప నాశనాన్ని కలిగించారు. కార్యమార్గాలు గ్రహించడానికి కష్టమే; అందరూ తమ జ్ఞానాన్ని అనుసరించి చెప్పండి. మానవుల నుండి భయం లేదు, అయినా మనం ఆలోచించాలి. ఒకప్పుడు దేవాసుర సంగ్రామంలో, మీతో కలిసి నేను విజయం సాధించాను; ఇప్పుడు సుగ్రీవుని నాయకత్వంలో ఉన్న ఈ వానరులు నన్ను ఎదిరించడానికి వచ్చారు. సముద్రాన్ని దాటి, యువరాజులను ముందునుంచి, వారు వరుణుని నివాసానికి చేరుకుని, సీత మార్గాన్ని అనుసరించారు. సీతను అప్పగించకూడదు, దశరథుని కుమారులను హతముచేయాలి; అందరూ చర్చించి, జ్ఞానవంతులైన వారు యుక్తి చెప్పాలి. వానరులతో సముద్రాన్ని దాటి వచ్చే శక్తి ఉన్నవాడు మరొకరు లేరు; కాబట్టి విజయం నాదే అని భావిస్తున్నాను.’’ అలా కోరికతో బాధపడుతూ రావణుడు విలపించిన మాటలు విని, కుంభకర్ణుడు కోపంగా ఇలా అన్నాడు: ‘‘సీతను లక్ష్మణునితో కలిసి బలవంతంగా తీసుకొచ్చినప్పుడు, ఆమెను ఒక్కసారి చూసినా, మనస్సు ఆమెవైపు ఆకర్షితమవుతుంది, యమునా నదిలో నీరు ఎలా ప్రవహించునో అలా. ఓ మహారాజా! ఈ కార్యం మీరు అపూర్వంగా నెరవేర్చారు; మనమూ మొదటి నుంచే దీనిలో నిమగ్నమవుదాం. రాజధర్మాన్ని న్యాయంగా నెరవేర్చే వాడు తరువాత పశ్చాత్తాపపడడు; అతని మనస్సు నిశ్చయపూర్వకంగా ఉంటుంది. యుక్తి లేకుండా, వ్యతిరేకంగా చేసిన కార్యాలు భ్రష్టమవుతాయి; యజ్ఞంలో యుక్తి లేకుండా నైవేద్యం సమర్పించినట్లే అవి నాశనమవుతాయి. ముందు చేయవలసినదాన్ని తరువాత చేసి, తరువాత చేయవలసినదాన్ని ముందుగా చేసే వాడు, యుక్తి, అన్యాయాన్ని గ్రహించడు. స్థిరత లేని వాడు, శక్తి తులన చేయకుండా కార్యాలకు పాల్పడితే, ఇతరులు దుర్బలతను కనిపెట్టి, బకపక్షులు ఆకాశంలోకి ఎగిరినట్లు చొరబడతారు. మీరు ఈ గొప్ప కార్యాన్ని యుక్తి లేకుండా స్వీకరించారు; అదృష్టవశాత్తూ రాముడు మిమ్మల్ని హతముచేయలేదు, విషమయిన మాంసం మిగిలినట్లయింది. కాబట్టి, మీరు ప్రారంభించిన ఈ అపూర్వమైన కార్యాన్ని నేను పూర్తిచేస్తాను; మీ శత్రువులను సంహరిస్తాను. ఇంద్రుడు, వివస్వాన్, అగ్ని, వాయువు అయినా సరే, నేను మీ శత్రువులను నాశనం చేస్తాను; కుబేరుడు, వరుణుడు అయినా యుద్ధం చేస్తాను. కొండలాంటి దేహం, భారీ ముష్టి, గర్జన, పదునైన పంజాలున్న వాడిని చూచి ఇంద్రుడికూడా భయపడతాడు!