ఓ మహాబాహువంతుడా! నీవు పాతాళంలోకి చేరుకొని అక్కడి నాగులను—వాసుకి, తక్షక, శంఖ, జటి—అందరినీ నీ అదుపులోకి తెచ్చావు. అనంత బలాన్ని, మహా శౌర్యాన్ని కలిగి, వరప్రాప్తులైన దానవులను కూడా నీవు ఒక సంవత్సరం పాటు ఘోర యుద్ధం చేసి జయించావు. నీ స్వబలాన్ని ఆధారంగా చేసుకొని, శత్రు సంహారకుడవైన నీవు వారిని ఓడించావు; అక్కడే నీవు అనేక మాయాశక్తులను సంపాదించావు. వీర్యవంతులైన వరుణపుత్రులను, నాలుగు దళాల సేనతో కూడిన వారిని యుద్ధంలో నీవు జయించావు, మహాభాగుడా! యమలోక మహాసముద్రంలోనికి ప్రవేశించి, అక్కడ శాల్మలివృక్షంతో అలంకృతమై, మరణదండంతో, కాలపాశంతో, యమునాగులతో నిండిన భయంకరమైన లోకాన్ని చూసావు. మహాబలశాలి అయిన నీవు, యమధర్మరాజు శక్తితో నిండిన, తీవ్రమైన ఉష్ణతతో కూడిన ఆ మహాసముద్రంలోకి అడుగుపెట్టావు. నీవు అక్కడ గొప్ప విజయాన్ని సాధించి, మరణాన్ని కూడా దూరం చేసావు; నీ అద్భుత యుద్ధంతో అక్కడి లోకాలు సంతోషించాయి. ఒకప్పుడు భూమి అంతా ఇంద్రునికి సమానమైన శౌర్యవంతులైన క్షత్రియులతో నిండి ఉండేది, ఎలా గొప్ప వృక్షాలతో భూమి నిండివుంటుందో అలా. శక్తిలో, ధర్మంలో, ఉత్సాహంలో రాఘవుడు వారికి సమానుడుకాడు; యుద్ధంలో ఎవ్వరూ ఓడించలేని వారిని నీవే బలవంతంగా సంహరించావు, రాజా! ఇప్పుడు, మహారాజా, నీవు ఇక్కడే ఉండవచ్చు లేదా విశ్రాంతి తీసుకోవచ్చు; ఎందుకంటే నీ కుమారుడు, మహాబాహువంతుడైన ఇంద్రజిత్ ఒక్కడే వానరసేనను నాశనం చేయగలడు. మహారాజా! అతడు పరమేశ్వరుడైన మహేశ్వరుని యజ్ఞంతో ఆరాధించి, లోకంలో అత్యంత దుర్లభమైన వరాన్ని పొందాడు. తన శక్తివంతమైన శూలంతో, కుంతితో, యుద్ధభూమిని లోపల భాగాలతో నిండిన సముద్రంలా, ఏనుగులు, తాబేళ్లు, గుఱ్ఱాలు, తాబేళ్లు, పాములు, కప్పలతో నిండినదిగా మార్చాడు. రుద్రులు, ఆదిత్యులు, మహామత్స్యాలు, మారుతులు, వసువులు, మహానాగాలతో నిండిన మహాసముద్రంలా యుద్ధభూమిని మార్చాడు; రథాలు, గుఱ్ఱాలు, ఏనుగులు అలలుగా, కాలాళ్లు తీరంగా ఉన్నారు. అతను దేవతల సేనల సముద్రాన్ని దాటి, దేవతాధిపతిని పట్టుకొని లంకకు తీసుకొచ్చాడు. బ్రహ్మదేవుని ఆజ్ఞతో, శంబరుడు, వృత్రుని సంహారకుడు స్వర్గానికి వెళ్లాడు; దేవతలు అతన్ని ఘనంగా సత్కరించారు, మహారాజా! కాబట్టి, మహారాజా! నీ కుమారుడైన ఇంద్రజిత్ను పంపించు; అతడు రాముడితో పాటు వానరసేనను నాశనం చేసే వరకు. రాజా! సాధారణ మానవుల వల్ల వచ్చిన ఈ అపజయం నీ హృదయాన్ని కలతపెట్టనీయకు; నీవే రాఘవుని సంహరిస్తావు. ఇప్పుడు, వాల్మీకి మహర్షి రచించిన యుద్ధకాండలో ఎనిమిదవ సర్గను వినుము. అప్పుడు, మేఘంలా నల్లగా ఉన్న రాక్షససైన్యాధిపతి, ధైర్యవంతుడు అయిన ప్రహస్తుడు, చేతులు జోడించి ఇలా అన్నాడు: దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, పిశాచులు, పక్షులు, పాములు—అందరినీ ఓడించగలం; మరి ఇద్దరు మనుషులను ఓడించడం ఎంత సులభం? అందరూ నిర్లక్ష్యంగా, నమ్మకంగా ఉండగా, హనుమంతుడు మోసం చేశాడు. నేను బతికున్నంతవరకు, ఆ అరణ్యవాసి హనుమంతుడు బ్రతికి పోదు. రాజా! నీవు ఆజ్ఞాపిస్తే, సముద్రం వరకు ఉన్న భూమిని, పర్వతాలు, అరణ్యాలు, వనాలతో సహా, వానరుల నుండి శూన్యంగా చేస్తాను. వానరుల నుంచి రక్షణ ఏర్పాటుచేస్తాను; నీ తప్పిదాల వల్ల నీకు ఎలాంటి హాని కలగదు. ఇంతలో, కోపంతో రగిలిపోయిన దుర్ముఖుడు అనే రాక్షసుడు ఇలా అన్నాడు: ‘‘ఈ అవమానం మనలో ఎవ్వరూ సహించలేం. ఇది నగరానికీ, అంతఃపురానికీ మరింత అవమానం—వీర్యవంతుడైన రాక్షసాధిపతికి వానరుడు చేసిన అవమానం!’’ తర్వాత, కుపితుడైన మహాశక్తివంతుడు వజ్రదంష్ట్రుడు, మాంసరక్తాలతో ముడిపడిన ఘోరమైన ఇనుపగదను పట్టుకొని ఇలా అన్నాడు: ‘‘హనుమంతుడు అనే ఆ దయనీయమైన తపస్వి మనకు అవసరమేమిటి? రాముడు, సుగ్రీవుడు, లక్ష్మణుడు ఇంకా ఉన్నారు! నేను ఒక్కడే నా ఇనుపగదతో రాముడు, సుగ్రీవుడు, లక్ష్మణుడు ముగ్గురినీ సంహరించి, వానరసేనను చిత్తుచేస్తాను. రాజా! ఇంకో సలహా విను: వ్యూహంలో నిపుణుడైనవాడు, అలసిపోని వాడు తప్పక తన శత్రువులను జయిస్తాడు. వేలాది రాక్షసులు, మహాబలశాళులు, భయంకరమైనవారు, ఆకారాన్ని మార్చుకోగలిగేవారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వాళ్లందరూ మానవ రూపంలో కాకుత్స్థుని దగ్గరకు వెళ్లి, సందేహం లేకుండా రఘువంశశ్రేష్ఠుడిని పలకాలి. భరతుడు పంపించినవాడిగా చెప్పి, తక్షణమే సేనతో ఇక్కడికి రమ్మని చెప్పాలి. ఆ తర్వాత మేమంతా కటారులు, శూలాలు, ముసల్లు, ధనుస్సులు, బాణాలు, ఖడ్గాలతో ఆయుధధారులై అక్కడికి వెళ్ళిపోతాం. ఆకాశంలో సమూహాలుగా నిలబడి, రాళ్లు, ఆయుధాలతో వానరసేనపై వర్షంలా కురిపించి, వారిని యమలోకానికి పంపిస్తాం. రాముడు, లక్ష్మణుడు ఇలా వస్తే, వారు ప్రాణాలు కోల్పోయి సంహరించబడతారు.’’ ఆ సమయంలో, కుంభకర్ణుని వంశస్థుడైన మహాబలశాలి నికుంభుడు, కోపంతో, లోకాలకూ భయంకరుడైన రావణుడిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు: ‘‘మీరు అందరూ మహారాజుతో కలిసి ఇక్కడే ఉండండి; నేను ఒక్కడే రాఘవుడు, లక్ష్మణుని సంహరిస్తాను.’’ తరువాత, సుగ్రీవుడు, హనుమంతుడు, వానరసేనతో పాటు ఉండగా, పర్వతప్రాయుడైన వజ్రహనుడు అనే రాక్షసుడు, కోపంతో నాలుకతో పెదవులు తుడుచుకుంటూ ఇలా అన్నాడు: ‘‘మీరు మిగతావారు నిర్భయంగా మీకు ఇష్టమైనదాన్ని చేయండి. నేను ఒక్కడే మొత్తం వానరసేనను భక్షిస్తాను. మిగతావారు ఆనందంగా ఉండండి, ఆడండి, తేనె మద్యం తాగండి!