దేవతలలో శ్రేష్ఠుడవైన ఇంద్రుడు, దితి దేవికి ఇలా అన్నాడు: "నీ ఆజ్ఞతో నలుగురు కుమారులు దిక్కులలో సంచరిస్తారు. నీకు శుభం కలుగనీ, ఈ నలుగురు నా కుమారులవుతారు." దితి ఆనందంతో ఇలా చెప్పింది: "నీ కార్యం వల్ల వీరికి 'మరుతులు' అనే పేరు కలుగుతుంది." ఆమె మాటలు విన్న సహస్రనేత్రుడు పురందరుడు, బాలాసురుని సంహరించిన మహావీరుడు, చేతులు జోడించి ఇలా అన్నాడు: "నీ మాటలన్నీ నిర్ధారణంగా జరగుతాయి. నీ కుమారులు, దేవతుల వేషధారులు, నీ కోరిక ప్రకారం సంచరిస్తారు." ఈ విధంగా తల్లి కొడుకు మధ్య అంగీకారం జరిగింది. వారు తపస్సుతో ఉన్న అరణ్యంలో, తమ కార్యాన్ని పూర్తి చేసుకుని, స్వర్గానికి చేరారని మనకు తెలిసింది, రామా. ఇదే మహేంద్రుడు నివసించిన స్థలం, కకుత్స్థ వంశజుడా. ఇక్కడే తపస్సులో నిపుణురాలైన దితి సంచరించింది. నరశార్దూలుడా, ఇక్ష్వాకు వంశంలో జన్మించిన, మహా ధర్మాత్ముడైన విషాలుడు, అలంబుష నుండి జన్మించాడు. అతడు ఈ ప్రాంతంలో 'విషాలా' అనే నగరాన్ని స్థాపించాడు. విషాలుని కుమారుడు మహాబలుడు హేమచంద్రుడు. హేమచంద్రుని కుమారుడు సుచంద్రుడు. రామా, సుచంద్రుని కుమారుడు ధూమ్రాశ్వ అని ప్రసిద్ధి చెందాడు. ధూమ్రాశ్వుని కుమారుడు శృంజయుడు. శృంజయుని కుమారుడు మహాశక్తిశాలి సహదేవుడు. సహదేవుని కుమారుడు ధర్మాత్ముడైన కుశాశ్వుడు. కుశాశ్వుని కుమారుడు మహాబలుడు సోమదత్తుడు. సోమదత్తుని కుమారుడు కాకుత్స్థుడు. అతని కుమారుడు, మహాతేజస్వి, ఇప్పుడు ఈ నగరంలో నివసిస్తున్నాడు; అతని పేరు సుమతి, అతడు అపరాజితుడు. ఇక్ష్వాకు వంశానికి చెందిన వైశాలీ రాజులు దీర్ఘాయుష్మంతులు, మహాత్ములు, పరాక్రమశాలులు, ధర్మనిష్ఠులు. రామా, ఇక్కడ ఈ రాత్రి మనం సుఖంగా విశ్రాంతి తీసుకుందాం; రేపు ఉదయాన్నే జనకుని దర్శించాలి. మహాతేజస్వి సుమతి, విశ్వామిత్రుడు వచ్చినట్లు విని, ఎంతో గౌరవంతో, తన గురువులు, బంధువులతో కలిసి, చేతులు జోడించి విశ్వామిత్రుని కుశలపరిచాడు: "మహర్షీ! నా భూమిలో మీరు అడుగుపెట్టినందుకు నేను ధన్యుణ్ని, పుణ్యుణ్ని. మిమ్మల్ని దర్శించిన తర్వాత నాకంటే అదృష్టవంతుడు ఎవ్వరూ లేరు." ఇప్పుడు, వాల్మీకి రామాయణంలోని బాలకాండలో నలభై ఎనిమిదవ సర్గను వినండి. సుమతి, విశ్వామిత్రునితో పరస్పర కుశలపరిచిన తర్వాత, సంభాషణ ముగిసినప్పుడు, మహర్షికి ఇలా అడిగాడు: "ఈ ఇద్దరు యువకులు ఎవరు? వీరి వీరత్వం దేవతలకు సాటిగా ఉంది. వీరి నడక ఏనుగులు, సింహాలను తలపిస్తుంది; వీరు వీరులు, పులులు, ఎద్దుల్లా కనిపిస్తున్నారు. వీరి కళ్లూ పద్మదళాల్లా విశాలంగా ఉన్నాయి; వీరు ఖడ్గాలు, ధనుష్లు, బాణములు ధరించారు; యవ్వన పరిపక్వతలో ఉన్నారు; అశ్వినీదేవతల్లా అందంగా ఉన్నారు. వీరు అనుకోకుండా ఇక్కడికి వచ్చారు; దేవలోకపు అమరుల్లా కనిపిస్తున్నారు. వీరు నడిచివచ్చారు; వీరు ఎవరు, ఎందుకు వచ్చారు, ఎవరి వారు, మహర్షీ? ఈ భూమిని చంద్రుడు, సూర్యుడు ఆకాశాన్ని అలంకరించినట్టుగా వీరు అలంకరిస్తున్నారు. వీరి ఆకృతి, నడక, రూపం ఒకేలా ఉంది. వీరు శస్త్రాలు ధరించి, ఇంత కష్టమైన మార్గంలో ఎందుకు వచ్చారు? దీనికి నిజం చెప్పండి." సుమతి ఇలా అడిగినప్పుడు, విశ్వామిత్రుడు జరిగిన సంగతులన్నీ వివరించాడు: సిద్ధాశ్రమంలో వారు గడిపిన రోజు, రాక్షస సంహారం అన్నీ వివరించాడు. రాజు ఈ కథ విని ఆశ్చర్యపోయాడు. ఆ తర్వాత, దశరథుని ఇద్దరు కుమారులను, గౌరవించదగిన వారిగా, మహాబలులను, సత్కరించి, సంప్రదాయ ప్రకారం ఆతిథ్యమిచ్చాడు. ఆ మహాత్ముడి ఆతిథ్యాన్ని అందుకున్న రఘువంశీయులు, ఒక రాత్రి అక్కడ గడిపి, మిథిలా వైపు ప్రయాణమయ్యారు. జనకుని పవిత్ర నగరాన్ని చూసి, అందరు ఋషులు మిథిలను 'అద్భుతం, అద్భుతం!' అని ప్రశంసించి, గౌరవించారు. అక్కడ, మిథిల సమీపంలోని ఒక అరణ్యంలో, రాఘవుడు ఒక పురాతనమైన, నిర్వాసితమైన, ఆహ్లాదకరమైన ఆశ్రమాన్ని చూచి, విశ్వామిత్రునిని ఇలా అడిగాడు: "భగవన్, ఇది ఆశ్రమంలా కనిపిస్తోంది; కానీ ఇక్కడ మునులు లేరు. ఇది ఎవరి పూర్వ ఆశ్రమం? వినాలని ఉంది." రాఘవుని మాటలు విన్న మహర్షి విశ్వామిత్రుడు, నైపుణ్యంతో ఇలా చెప్పాడు: "రాఘవా, నిజంగా చెబుతాను, ఇది ఎవరి ఆశ్రమమో విను. ఒక మహాత్ముడు కోపంతో శాపించిన ఆశ్రమమిది. ఇది ప్రసిద్ధిగాంచిన గౌతమ మహర్షి ఆశ్రమం, నరశ్రేష్ఠుడా! దేవతలకు సైతం పూజ్యుడైన ఆ మహర్షి, అహల్యతో కలిసి, ఎన్నో వేల సంవత్సరాలు ఇక్కడ తపస్సు చేశాడు. ఆ సమయంలో, గౌతముడు లేనిప్పుడు, ఇంద్రుడు ఋషివేషంలో వచ్చి అహల్యను ఇలా కోరాడు: 'సమయమొచ్చినప్పుడు మాత్రమే కలయిక కోరతారు; కానీ నేను ఇప్పుడే నీతో ఐక్యం కావాలనుకుంటున్నాను.' ఇంద్రుడు ఋషివేషంలో వచ్చాడని తెలుసుకున్న అహల్య, రఘువంశోత్సవా, సరైన వివేచన లేకుండా, దేవేంద్రుని మహిమ తెలుసుకోవాలని, అతనికి అంగీకరించింది. తాను తపస్సు పూర్తిచేసుకున్నాక, అహల్య దేవేంద్రునికి ఇలా చెప్పింది: 'దేవేంద్రా, నేను తృప్తిపొంది, నీవు త్వరగా వెళ్లిపో.' 'దేవేంద్రా, గౌతముని నుండి నిన్ను, నన్ను రక్షించు,' అని కోరింది. ఇంద్రుడు నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు: 'ఓ సుందరీ, నేను తృప్తిపొయాను, వచ్చినట్లే వెళ్ళిపోతాను.' అలా, కలయిక అనంతరం, వెంటనే అక్కడి నుంచి బయటకి వెళ్లిపోయాడు.