హనుమంతుడు తన బలాన్ని ప్రదర్శిస్తూ ఆకాశంలోకి ఒక్కసారిగా ఎగిరి వెళ్లినప్పుడు, రాక్షసులు తమ గదాలతో అతని ఛాతీపై బలంగా దెబ్బలు కొట్టారు. ఆ ఇద్దరు శత్రువుల వేగాన్ని అధిగమించిన మహాబలహనుమంతుడు, గరుడుడు వేగంగా భూమిపై పడినట్లుగా, మళ్లీ భూమికి పడిపోయాడు. అక్కడికి చేరిన హనుమంతుడు, ఒక సాల వృక్షాన్ని పెల్చి, ఆ ఇద్దరు రాక్షస వీరులను సంహరించాడు; వాయుపుత్రుడు తన దెబ్బతో వారిని నశింపజేశాడు. ఆ ముగ్గురు రాక్షసులు హనుమంతుడి చేతిలో మరణించిన సంగతి తెలిసిన తరువాత, బలశాలి, వేగవంతుడు అయిన ప్రఘాసా నవ్వుతూ ముందుకు వచ్చాడు. భాసకర్ణుడు కోపంతో, వీరత్వంతో ఒక కటారి తీసుకుని, ఇద్దరూ మహా వానర వీరుడు హనుమంతునిపై ఎదురుగా నిలబడ్డారు. ప్రఘాసా తన పదునైన కటారితో హనుమంతునిపై దాడి చేశాడు; భాసకర్ణుడు కూడా కటారితో కొట్టాడు. ఆ ఇద్దరి దెబ్బల వల్ల హనుమంతుని అవయవాలు గాయపడి, అతని శరీరం రక్తంతో మసకబారింది. కోపంతో అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ, యువ సూర్యుని వలె మెరిపించాడు. హనుమంతుడు, వానరరాజు యొక్క ప్రధాన సలహాదారుడు, ఒక పర్వత శిఖరాన్ని పెల్చి, దానిలో ఉన్న జంతువులు, పాములు, చెట్లు సహా, ఆ ఇద్దరు రాక్షసులను సంహరించాడు. పర్వత శిఖరం కింద నలిగిపోయి వారు తిలలు వలె అయిపోయారు. ఆ ఐదు రాక్షస సేనాధిపతులు పడిపోయిన తర్వాత, హనుమంతుడు మిగిలిన సేనను కూడా నశింపజేశాడు. గుర్రాలు గుర్రాలపై, ఏనుగులు ఏనుగులపై, యోధులు యోధులపై, రథాలు రథాలపై – ఇంద్రుడు అసురులను నాశనం చేసినట్లు – హనుమంతుడు వారందరిని సంహరించాడు. గుర్రాలు, ఏనుగులు, రథాలు, రాక్షసుల శవాలతో భూమి అన్ని దిశల్లో నిండిపోయింది. ఆ వీర సేనాధిపతులను, వారి సేన, రథాలతో సహా సంహరించిన హనుమంతుడు, ద్వారాన్ని పట్టుకుని, సమయం వస్తే సృష్టి నాశనానికి సిద్ధంగా ఉన్న కాలంలా నిలబడ్డాడు. ఇప్పుడు నలభై ఏడవ అధ్యాయాన్ని వినండి. హనుమంతుడు ఐదు సేనాధిపతులను, వారి అనుచరులు, వాహనాలను సంహరించాడని వార్త విని, యుద్ధానికి ఉత్సుకతతో రాక్షస రాజు రావణుడు, తన కుమారుడు అక్షను దృష్టితో చూస్తూ, యుద్ధానికి ప్రోత్సహించాడు. రాజుని దృష్టిని గమనించిన అక్ష, బంగారం తో అలంకరించబడిన విల్లు తీసుకుని, యజ్ఞంలో అగ్ని ప్రవర్తించబడినట్లు, సభలో పిలవబడినట్లుగా లేచి నిలబడ్డాడు. అక్ష, యువ సూర్యుని వలె ప్రకాశించే గొప్ప రథంపై ఎక్కాడు. ఆ రథం తపస్సు శక్తితో సంపాదించబడింది; బంగారు అలంకరణలతో, ధ్వజాలతో, రత్నాల ధ్వజపతాకతో, ఎనిమిది వేగవంతమైన గుర్రాలతో బాగా యుక్తమైంది. దేవతలు, అసురులు కూడా ఎదుర్కోలేని, స్వేచ్ఛగా సంచరించే, విద్యుత్ వలె మెరిపించే, ఆకాశంలో ప్రయాణించే, క్వివర్లు, ఎనిమిది కత్తులు, కటారులు, జావెలిన్లు – అన్నీ సర్దుబాటు చేయబడ్డాయి. బంగారు దారాలతో, చంద్రుడు, సూర్యుడు వలె మెరిపించే ఆ రథాన్ని, అమరులు లా వీరత్వంతో, అక్ష ఎక్కి, యుద్ధానికి బయలుదేరాడు. అతను గుర్రాలు, ఏనుగులు, గొప్ప రథాల శబ్దాలతో ఆకాశాన్ని, భూమిని పర్వతాలతో నింపుతూ, ద్వారం వద్ద నిలబడి ఉన్న హనుమంతుని వద్దకు, సేనతో కలిసి చేరాడు. అక్ష, సింహం కన్నులాంటి కన్నులు కలిగిన హనుమంతుని దగ్గరకు వచ్చాడు. హనుమంతుడు స్థిరంగా, ఆశ్చర్యం కలిగించేలా, కలకలం రేపుతూ, యుగాంతంలో ప్రళయాగ్ని లా, సమస్త జీవుల నాశనానికి సిద్ధంగా, అక్షను గమనించాడు. అక్ష, హనుమంతుని వేగం, వీరత్వాన్ని, తన శక్తిని ఆలోచిస్తూ, సూర్యుడు యుగాంతంలో పెరిగినట్లు, తన బలాన్ని పెంచుకున్నాడు. ఆ తరువాత, హనుమంతుని అజేయ శక్తిని, యుద్ధంలో స్థిరత్వాన్ని గమనించి, అక్ష, కోపంతో, మూడు పదునైన బాణాలతో యుద్ధానికి ప్రేరేపించాడు. అక్ష, దుర్గముగా నిలబడి, విల్లు చేతిలో, బాణాలు సిద్ధంగా, హనుమంతుని వద్దకు తలపడ్డాడు. బంగారు కంకణాలు, అందమైన కుండలాలతో అలంకరించబడిన అక్ష, అసాధారణ వీరత్వంతో, హనుమంతుని వద్దకు వచ్చాడు. వారి యుద్ధం దేవతలు, అసురులను కూడా భయపెట్టేలా జరిగింది. భూమి మార్మోగింది, సూర్యుడు వేడి ఇవ్వలేదు, గాలి వీచలేదు, పర్వతాలు కంపించలేదు; వానరుడు, రాజకుమారుడి బలపరీక్ష ప్రారంభమైనప్పుడు, ఆకాశం గర్జించింది, సముద్రం కలకలించింది. అక్ష, మూడు బంగారు అంచు, పాము విషంతో నిండిన, బాణాలను హనుమంతుని తలపై బలంగా వదిలాడు. ఆ బాణాల దెబ్బకు హనుమంతుని కన్నులు రక్తంతో నిండిపోయి, గుండ్రంగా తిరిగాయి. అతని శరీరం రక్తంతో మసకబారిన హనుమంతుడు, కొత్తగా ఉదయించిన సూర్యుడు వలె, బాణాల కిరణాలతో ప్రకాశించాడు. వానరరాజు యొక్క ప్రధాన సలహాదారుడు, అక్షను యుద్ధంలో, అద్భుతమైన ఆయుధాలు, విల్లు చేతిలో చూసి, ఆనందంతో, యుద్ధానికి ఉత్సాహంతో నిండిపోయాడు. సూర్యుడు మండర పర్వతంపై ఉన్నట్లు, కోపంతో, బలంతో నిండిన హనుమంతుడు, తన కన్నుల అగ్నికిరణాలతో అక్ష, అతని సేన, వాహనాలను దహించేశాడు. అక్ష, ఇంద్రుని ఆయుధాలతో, బాణాలు చేతిలో, యుద్ధ మేఘంలా, హనుమంతునిపై బాణాల వర్షాన్ని వదిలాడు. వాన మేఘం పర్వతంపై వర్షం కురిపించినట్లుగా, అక్ష బాణాల వర్షాన్ని హనుమంతునిపై వదిలాడు. హనుమంతుడు, అక్షను యుద్ధంలో, బలంతో, శక్తితో, వీరత్వంతో, బాణాలతో, ఉత్సాహంతో, గర్వంతో, గర్జించాడు. ఆ యువరాజు, యుద్ధంలో తన వీరత్వంపై గర్వంతో, కోపంతో, రక్తంతో నిండిన కన్నులతో, హనుమంతునిపై దాడికి వచ్చాడు. అతను గొప్ప బాణాలతో హనుమంతుని పై దాడి చేస్తూ, ఏనుగు గడ్డి కప్పిన బావి వద్దకు వచ్చినట్లు, ముందుకు దూసుకొచ్చాడు. హనుమంతుడు ఆ బాణాల దెబ్బకు, గర్జించి, వేగంగా ఆకాశంలోకి ఎగిరాడు. అతని చేతులు విస్తరించి, భయంకరంగా కనిపించాడు. అక్ష, గొప్ప రథయోధుడు, హనుమంతుని ఎగిరినప్పుడు, బాణాలు వర్షిస్తూ, వాన మేఘం పర్వతంపై రాళ్లు పడినట్లుగా దాడి చేశాడు. హనుమంతుడు, ఆ బాణాల మధ్య, వాయువు ప్రయాణించే మార్గంలో, ఆ బాణాలను తప్పించుకుంటూ, వాయువులా వేగంగా కదిలాడు. అక్ష, విల్లు, బాణాలు చేతిలో, ఆకాశాన్ని అద్భుతమైన బాణాలతో నింపుతూ, హనుమంతుని వద్దకు వచ్చాడు. హనుమంతుడు అతనిని గమనించి, గౌరవంగా చూస్తూ, ఆలోచనలో పడిపోయాడు. బాణాల దెబ్బకు చేతులు గాయపడిన హనుమంతుడు, గర్జించాడు. అతని బలమైన చేతులు, అద్భుత కార్యాలలో నైపుణ్యం కలిగినవి. యుద్ధంలో అక్ష యొక్క శక్తిని ఆలోచిస్తూ, హనుమంతుడు ఇలా భావించాడు: “ఈ యువరాజు సూర్యుని వలె ప్రకాశిస్తున్నాడు, గొప్ప కార్యాలు చేస్తున్నాడు, కానీ పిల్లవాడిలా ఆటలాడుతున్నాడు. యుద్ధ నైపుణ్యంలో నిపుణుడైనా, అతని నాశనానికి నా మనస్సు సిద్ధంగా లేదు. అతను మహాత్ముడు, గొప్ప బలశాలి, యుద్ధంలో నిలకడగా, సహనంగా ఉన్నాడు. అతని కార్యాల వల్ల, నాగులు, యక్షులు, ఋషులు కూడా అతనిని గౌరవిస్తారు.” ఈ విధంగా, హనుమంతుడు అక్షతో ఎదురుగా, యుద్ధంలో తన ధైర్యాన్ని, శక్తిని, నైపుణ్యాన్ని ప్రదర్శించాడు; రాక్షస రాజకుమారుడు అక్ష కూడా తన వీరత్వాన్ని, శక్తిని చూపించాడు. రెండు గొప్ప శక్తులు, ఆకాశంలో, భూమిపై, యుద్ధంలో ఒకదానికొకటి ఎదురుగా నిలబడ్డాయి.