దుర్ధరుడు నేలపై పడిపోవడాన్ని చూసిన విరూపాక్షుడు, యూపాక్షుడు—కోపంతో నిండినవారు, ఓడించలేనివారు—ఇద్దరూ ఒక్కసారిగా లేచి, శత్రువులను సంహరించేవారిగా హనుమంతుడి మీద దూకారు. ఆ సమయంలో, మహాబలశాలి హనుమంతుడు కూడా వారితో పాటు ఆకస్మాత్తుగా ఆకాశంలోకి ఎగిరాడు. అప్పుడే వారి గదలతో అతని ఛాతిపై బలంగా దెబ్బ వేశారు. ఆ ఇద్దరు రాక్షసుల వేగాన్ని అధిగమించిన ఆ వైయుఋణుడు, గరుడుడు వేగంగా పడిపోవడంలా, మళ్లీ నేలపైకి జారిపడ్డాడు. వెంటనే దగ్గరలో ఉన్న సాలవృక్షాన్ని పీకి, ఆ వీర రాక్షసులను చంపేశాడు. అప్పుడు ఆ ముగ్గురు రాక్షసాధిపతులు హనుమంతుని చేతిలో సంహరించబడ్డారని తెలుసుకున్న ప్రఘాసుడు, బలవంతుడూ, వేగవంతుడూ, నవ్వుతూ ముందుకు వచ్చాడు. భాసకర్ణుడు, కోపంతో, పరాక్రమంతో, ఒక గొప్ప కేతకిని తీసుకుని, ఇద్దరూ ఆ మహాకపీశ్వరుడిని ఎదుర్కొని నిలబడ్డారు. ప్రఘాసుడు, పదునైన కత్తితో హనుమంతుని గాయపరిచాడు. భాసకర్ణుడు కూడా కేతకితో దాడి చేశాడు. ఆ ఇద్దరి దెబ్బలతో హనుమంతుని అవయవాలు గాయపడి, రక్తంతో ముడిచిపోయాయి. అయినా అతడు కోపంతో మరింత ప్రకాశిస్తూ, ఉదయించు సూర్యుడివలె మెరిసిపోయాడు. ఆ సమయంలో, హనుమంతుడు ఒక పర్వతశిఖరాన్ని, దానితోపాటు జంతువులు, పాము, చెట్లు సహా పీకి, ఆ ఇద్దరు రాక్షసులను నుజ్జునుజ్జు చేసి చంపేశాడు. పర్వత శిఖరానికి నుజ్జయిన ఆ రాక్షసులు, నువ్వులతో సమానంగా మారిపోయారు. అలా ఆ అయిదు సేనాధిపతులు హనుమంతుని చేతిలో పడిపోవడంతో, మిగిలిన సైన్యాన్ని కూడా హనుమంతుడు నాశనం చేశాడు. అక్కడ గుర్రాలు గుర్రాలపై, ఏనుగులు ఏనుగులపై, యోధులు యోధులపై, రథాలు రథాలపై ఎదురుదాడి చేసి, ఇంద్రుడు అసురులను సంహరించునట్లు హనుమంతుడు వారిని ధ్వంసం చేశాడు. గుర్రాలు, ఏనుగులు, రథాలు, చంపబడిన రాక్షసులతో భూమి అన్ని దిక్కులా నిండిపోయింది. ఆ సేనాధిపతులను వారి సైన్యాలతో, రథాలతో సహా సంహరించిన హనుమంతుడు, ద్వారాన్ని ఆక్రమించి, సమయం ప్రాణులను హరించేందుకు సిద్ధంగా ఉండునట్లు, సిద్ధంగా నిలిచాడు. ఇంతటి ఘోర సంగ్రామవార్త, అయిదు సేనాధిపతులు, వారి సైన్యాలు, వాహనాలు హనుమంతుని చేతిలో నాశనం అయ్యాయని విని, రావణుడు యుద్ధానికి ఉత్సాహంతో యువరాజు అక్షకుమారుని గాఢంగా చూశాడు. తండ్రి చూపుతో ప్రేరేపించబడిన అక్షుడు, బంగారు అలంకరణలతో మెరిసే ధనుస్సుతో, సభలో పిలవబడిన అగ్నిలా లేచి నిలిచాడు. అతను, సూర్యుడివలె ప్రకాశించే, వేడి బంగారు అల్లికలతో అలంకరించబడిన మహారథాన్ని ఎక్కి, ఆ మహాకపిని ఎదుర్కొనడానికి బయలుదేరాడు. ఆ రథం, తపస్సు ఫలితంగా లభించినది, వేడి బంగారంతో అలంకరించబడినది, ధ్వజాలతో, వజ్రాల జండాతో, ఎనిమిది వేగవంతమైన గుర్రాలతో బాగా కట్టబడింది. దేవతలు, అసురులు కూడా ఎదుర్కోలేని, స్వేచ్ఛగా సంచరించే, మెరుపులా ప్రకాశించే, ఆకాశంలో ప్రయాణించే, బాణాలతో, ఎనిమిది కత్తులతో, కేతకులతో, శూలాలతో యుక్తమై ఉంది. ఆ రథం, బంగారు రేఖలతో, చంద్రుడు, సూర్యుడు వంటి ప్రకాశంతో మెరిసిపోతూ, సూర్యుడిని పోలినది. అక్షుడు దానిపై ఎక్కి, అమరులవలె వీరోచితంగా బయలుదేరాడు. అతని గుర్రాలు, ఏనుగులు, రథాల ధ్వనులతో ఆకాశాన్ని, భూమిని పర్వతాలతో నింపుతూ, ద్వారాన్ని దగ్గరగా కాపాడుతున్న హనుమంతుని దగ్గరకు చేరాడు. అక్షుడు, ఆ సింహనయనుడైన హనుమంతుని దగ్గరకు వచ్చి, అతన్ని ఆశ్చర్యంతో, మనస్సులో కలవరంతో చూశాడు. అతడు, కాలాంతకాగ్నిలా, ప్రాణుల నాశనానికి సిద్ధంగా ఉన్న వాడివలె కనిపించాడు. రావణుని కుమారుడైన అక్షుడు, ఆ మహాకపిని పరిశీలించి, అతని వేగం, పరాక్రమాన్ని, తన బలం తాను తలంచుకుంటూ, కాలాంత్య సూర్యునిలా తేజస్సులో అభివృద్ధి చెందాడు. యుద్ధంలో హనుమంతుని స్థిరత్వాన్ని, అప్రతిహతవీర్యాన్ని గమనించిన అక్షుడు, కోపంతో, స్థిరంగా, మూడు పదునైన బాణాలతో అతనిపై దాడి చేశాడు. అక్షుడు, ఆ గర్వితమైన, శత్రువులను జయించగల హనుమంతుని చూస్తూ, ధనుస్సుతో, బాణాలతో సిద్ధంగా నిలబడి, యుద్ధం కోసం తపించిపోతున్నాడు. బంగారు కంకణాలు, అందమైన కుండలాలతో అలంకరించబడిన అక్షుడు, అసాధారణ పరాక్రమంతో, హనుమంతుని దగ్గరకు వచ్చాడు. వారి సంధానం, దేవతలు, రాక్షసులు కూడా భయపడే విధంగా, అసమానమైనది. భూమి కంపించింది, సూర్యుడు తాపం ఇవ్వలేదు, వాయువు వీయలేదు, పర్వతాలు కంపించలేదు. హనుమంతుడు, అక్షుడు పరస్పర బలపరీక్షకు సిద్ధమైనప్పుడు, ఆకాశం గర్జించింది, సముద్రం అలలతో ఉప్పొంగింది. అక్షుడు, బాణ ప్రయోగంలో నిపుణుడై, మూడు బంగారు అగ్రభాగాల, సర్పవిషం కలిగిన బాణాలతో హనుమంతుని తలపై బలంగా తాకాడు. ఆ బాణాల దెబ్బతో, హనుమంతుని కళ్లలో రక్తం తిరుగుతూ, రక్తం కారుతూ, ఉదయించు సూర్యునిలా అతడు మెరిసిపోయాడు. తేజస్సుతో, బాణాల కాంతితో, సూర్యుని కిరణమండలంలా కనిపించాడు. ఆ సమయంలో, వానరసేనాధిపతికి ప్రధానమైన హనుమంతుడు, అక్షుని అద్భుత ఆయుధాలు, ధనుస్సుతో యుద్ధంలో సిద్ధంగా ఉన్నవాడిని చూసి, సంతోషంతో, రాబోయే యుద్ధానికి ఉత్సాహంతో నిండిపోయాడు. అతడు, మందర పర్వతంపై ఉన్న సూర్యుడిలా, కోపంతో, బలంతో నిండిన వాడిగా, తన కళ్ల తేజస్సుతో అక్షుని, అతని సైన్యాన్ని, వాహనాలను కాలగ్నిలా కాల్చేశాడు. అప్పుడు, అక్షుడు, ఇంద్రుని బాణాల్లాంటి బాణాలతో, యుద్ధమేఘంలా, హనుమంతునిపై బాణవర్షాన్ని కురిపించాడు. వర్షమేఘం పర్వతంపై రాళ్ల వర్షాన్ని కురిపించునట్లు అతడు బాణాలు వదిలాడు. అక్షుడు, యుద్ధంలో ఉగ్రుడై, బలంతో, పరాక్రమంతో మెరిసిపోతూ, శక్తివంతమైన బాణాలతో హనుమంతునిపై దాడి చేయడాన్ని చూసి, హనుమంతుడు హర్షంతో గర్జించాడు. అతని గర్జన గగనాన్ని దద్దరిల్లేలా చేసింది. అక్షుడు, యువకుడైనా, యుద్ధవీర్యంలో గర్వంతో, కోపంతో, రక్తపుట కళ్లతో, ఆ అసమాన కపిని ఎదుర్కొనడానికి ముందుకు వచ్చాడు. ఆ బాణాల దెబ్బతో హనుమంతుడు మేఘంలా గర్జించాడు. వెంటనే అతడు వేగంగా ఆకాశంలోకి ఎగిరాడు, అతని విశాలమైన చేతులు విరబూసి, భయంకరంగా కనిపించాడు. అక్షుడు, మహాబలశాలి రథసారథిగా, ఆకాశంలో ఎగిరిన హనుమంతునిపై బాణవర్షాన్ని కురిపించాడు, మేఘం పర్వతంపై రాళ్ల వాన కురిపించునట్లు. హనుమంతుడు, ఆలోచన వేగంతో, యుద్ధంలో భయంకరంగా, వాయుపథంలో ప్రయాణిస్తూ, ఆ బాణాల మధ్య వాయువులా తేలికగా తప్పించుకున్నాడు. అక్షుడు, ధనుస్సు, బాణాలతో, యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా, ఆకాశాన్ని అద్భుతమైన బాణాలతో నింపుతున్నాడని చూసి, హనుమంతుడు అతనిని గౌరవంగా చూశాడు, మౌనంగా ఆలోచనలో మునిగిపోయాడు. ఆ సమయంలో, హనుమంతుని భుజాలు బాణాలతో గాయపడినా, అతడు గర్జించాడు. అతని బాహుబలం అపారమైనది, అసాధారణ కార్యాచరణలో నిపుణుడు. యుద్ధంలో అక్షుని పరాక్రమాన్ని తలచుకుంటూ, అతడు ఇలా ఆలోచించాడు: ‘‘ఈ యువకుడు, ఉదయించు సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తూ, గొప్ప కార్యాలు చేస్తున్నాడు. ఇతడు యుద్ధకళల్లో నిపుణుడు అయినా, పిల్లవాడిలా క్రీడిస్తున్నాడు. అయినా, ఇతని నాశనం కోసం నా మనస్సులో సంకల్పం కలగడం లేదు.