జనకుని వంశంలో జన్మించిన, పద్మాకార నేత్రాలు కలిగిన, సన్నని నడుము గల రాముని భార్య సీత — ఆమె రావణుడి చేతిలో ఎలా పడిపోయిందో హనుమంతుడు ఆశ్చర్యంతో ఆలోచించాడు. సీతను పోగొట్టుకున్నా, నశించిపోయినా, మరణించినా — రాముని ప్రియమైన భార్య, జనకుని కుమార్తె గురించి ఈ వార్తను చెప్పడం తగదు అని హనుమంతుడు భావించాడు. ఈ విషయాన్ని చెప్పినా తప్పే, చెప్పకపోయినా తప్పే; ఇక నేను ఏమి చేయాలి? ఈ విషయంలో ఏది కర్తవ్యమో తెలియక, హనుమంతుడు సంక్షోభంలో పడ్డాడు. ఆ పరిస్థితిని బాగా పరిశీలించి, ఇప్పుడు ఏది సమయానుకూలమో, ఏది చేయాలి అనే విషయాన్ని హనుమంతుడు మరోసారి ఆలోచించాడు. సీతను చూడకుండా వానర రాజు నగరానికి తిరిగి వెళితే, నా ప్రయోజనం ఏమిటి? సముద్రాన్ని దాటి, లంకను చేరి, రాక్షసులను చూసినందుకు ప్రయోజనం ఉండదు. కిష్కిందకు తిరిగి వెళ్లినప్పుడు, సుగ్రీవుడు, వానర సమూహం, దశరథుని ఇద్దరు కుమారులు — వారు ఏమనుకుంటారు? కకుత్స్తుని వద్దకు వెళ్లి, “సీతను చూడలేదు” అని కఠినంగా చెప్పితే, రాముడు జీవితం విడిచిపెడతాడు. సీత గురించి ఇంత కఠినమైన, దుఃఖదాయకమైన, మనస్సును బాధించే మాటలు వింటే రాముడు జీవించడు. ఆయనను ఆ స్థితిలో చూసి, మరణం తలచిన రాముని పట్ల భక్తి కలిగిన, వివేకశీలుడు అయిన లక్ష్మణుడూ జీవించడు. ఇద్దరు అన్నలు మరణించినట్టు వింటే, భరతుడూ జీవించడు; భరతుడిని చనిపోయినట్టు చూసి, శత్రుఘ్నుడూ జీవించడు. తమ కుమారులు చనిపోయినట్టు చూసి, కౌసల్య, సుమిత్ర, కైకేయి — ఈ తల్లులు కూడా జీవించరని సందేహం లేదు. సుగ్రీవుడు, వానరుల ప్రభువు, రాముని ఆ స్థితిని చూసి, కృతజ్ఞతతో, సత్యనిష్ఠతో తన ప్రాణాన్ని విడిచిపెడతాడు. రుమా, తన భర్త దుఃఖంతో బాధపడుతూ, శోకంతో, ఆనందం లేకుండా, తపస్సులో నిమగ్నంగా, తన ప్రాణాన్ని విడిచిపెడతుంది. తారా, వాలి మీద ఉన్న దుఃఖంతో, దుఃఖంలో చిక్కుకుని, ఆమె కూడా జీవించదు. తల్లిదండ్రులను కోల్పోయి, సుగ్రీవుడి కలహంతో, అంగదుడు — వానర యువరాజు — తన ప్రాణాన్ని విడిచిపెడతాడు. తమ ప్రభువు మీద దుఃఖంతో, అడవిలో నివసించే వానరులు, చేతులతో, ముష్టులతో తలలు కొడతారు. సుగ్రీవుడు వారికి దయతో, బహుమతులతో, గౌరవంతో ఆదరించే వానరులు, దుఃఖంతో ప్రాణాలు విడిచిపెడతారు. వానర నాయకులు, సమూహంగా చేరి, ఇక అడవుల్లో, పర్వతాల్లో, ఆశ్రమాల్లో ఆటలు ఆడలేరు. తమ ప్రభువు కలహంతో, తమ కుమారులు, భార్యలు, మంత్రులతో, పర్వత శిఖరాలపై, సమతల భూమిపై, ప్రదేశాల్లో ప్రాణాలు విడిచిపెడతారు. వానరులు విషం తాగడం, ఉరేసుకోవడం, అగ్నిలో దూకడం, ఉపవాసం, ఆయుధాలతో ప్రాణాలు విడిచిపెడతారు. నేను తిరిగి వెళ్లిన తర్వాత, భయంకరమైన రోదనలు, ఇక్ష్వాకు వంశం నాశనం, అడవి వాసుల వినాశనం జరుగుతుందని నేను భావిస్తున్నాను. అందుకే, నేను సీతను చూడకుండా కిష్కింద నగరానికి తిరిగి వెళ్లను; మైతిలిని లేకుండా సుగ్రీవుని చూడడం నాకు అసాధ్యమని భావించాడు. నేను తిరిగి వెళ్లకపోతే, ధర్మశీలులు, బలశాలులు అయిన రామ-లక్ష్మణులు, వేగవంతమైన వానరులు ఆశతో ఎదురు చూస్తారు. చేతితో, నోటితో ఆహారం తీసుకుంటూ, కందులు, ఫలాలు తింటూ, అడవిలో నివసిస్తాను; జనకుని కుమార్తెను చూడలేదు కాబట్టి. సముద్ర తీరంలో, కందులు, ఫలాలు, నీరు సమృద్ధిగా ఉన్న భూమిలో, అరణి దండతో అగ్నిని రేపి, అగ్నిలో పడతాను. లేదా, తపస్సులో నిమగ్నమై, ధ్యానంలో కూర్చుని ఉండగా, కాకులు, అడవి జంతువులు నా శరీరాన్ని తినిపోతారు. ఇలాంటి మరణాన్ని మునులు కూడా అనుసరించినట్టు ఉంది; అందుకే నా మనస్సు నిర్ణయించుకుంది: సీతను చూడకపోతే, నీటిలోకి దూకుతాను. అద్భుతమైన కందులు, ఫలాలు, కీర్తి, మహిమ కలిగిన ఈ భూమిలో, నేను వెతుకుతున్న సీత చాలా కాలం నాకు దూరంగా ఉంటుంది. తపస్సులో నిమగ్నమై, కందులు, ఫలాలు తింటూ, సీతను చూడకుండా తిరిగి వెళ్లను; ఆమె కళ్లను చూడకుండా తిరిగి వెళ్లను. అయితే, సీతను కనుగొనకుండా తిరిగి వెళ్లితే, అంగదుడు, వానరులు కూడా జీవించరు. వినాశనానికి అనేక దోషాలు ఉన్నా, జీవించడంలో శుభం ఉంది; అందుకే, నేను నా ప్రాణాన్ని కాపాడుకుంటాను — కలయిక ఖచ్చితంగా జరుగుతుంది. ఇలా, అనేక రకాల దుఃఖాన్ని మనస్సులో మోయుతూ, బలశాలి వానరుడు తన దుఃఖానికి ముగింపు కనుగొనలేకపోయాడు. తర్వాత, తన ధైర్యాన్ని తిరిగి పొందిన హనుమంతుడు, “నేను దశముఖుడైన రావణుడిని సంహరిస్తాను; సీతను తీసుకుపోయినా, ఆమెను తిరిగి రాముని వద్దకు చేర్చుతాను” అని ఆలోచించాడు. లేకపోతే, రావణుడిని పట్టుకుని, సముద్రాన్ని దాటి, రాముని వద్దకు తీసుకువెళ్తాను — జంతువును జంతు ప్రభువుని వద్దకు తీసుకువెళ్లినట్టు. ఇలా, సీతను కనుగొనకుండా, హనుమంతుడు ధ్యానంలో, దుఃఖంలో మునిగి, ఆలోచనలో లీనమయ్యాడు. రాముని ప్రసిద్ధ భార్య సీతను Until I see Sita, repeatedly, లంక నగరాన్ని తిరిగి తిరిగి అన్వేషిస్తాను. సంపాతి మాటలు అనుసరించి, సీతను కనుగొనకుండా రాముని వద్దకు తిరిగి వెళ్లినా, రఘువంశీయుడు వానరులను కాల్చేస్తాడు. ఇక్కడే, ఆహారం, ఇంద్రియాలను నియంత్రిస్తూ, నేను ఉంటాను; నా వల్ల వారందరూ నాశనం కాకుండా చూడాలి. ఈ అశోకవనాన్ని, గొప్ప వృక్షాలతో నిండిన ఈ ప్రదేశాన్ని చేరుకోవాలి; ఎందుకంటే, నేను ఇంకా దానిని అన్వేషించలేదు.