హనుమంతుడు లంకలో రావణాస్వరూపాన్ని చూడటానికి రాజప్రాసాదంలో ప్రవేశించాడు. ఆ ప్రాసాదం అత్యంత విలాసవంతంగా అలంకరించబడి ఉండేది—దీని అంతటా దంతములూ, బంగారు పూతలూ, విలువైన వజ్రములూ అమర్చబడి, సంపదకు తగినట్లుగా మణిమయ ఆసనములు, మణిపుష్పాల అలంకరణలు కనిపించాయి. ఒక భాగంలో హనుమంతుడు ఒక తెల్లని గొడుగు చూశాడు. అది దివ్యమాలలతో మెరిసిపోతూ, నక్షత్రాల మధ్య చంద్రునిలా ప్రకాశించేది. పక్కనే, స్వచ్ఛమైన బంగారు వలయాలతో చుట్టబడి, సూర్యుడిలా వెలిగే ఒక శ్రేష్ఠాసనం కనిపించింది. దాని మీద అశోకమాలలు అలంకరించబడి ఉన్నాయి. ఆ ఆసనం చుట్టూ యక్షపుచ్చాలు పట్టుకున్న సేవకులు, పరిమళభరిత వాసనలతో, ఉత్తమ ధూపాలతో పరిమళించబడిన వాతావరణం. మృదువైన గొర్రెపొగలు, మృదుల వస్త్రాలతో ఆ ఆసనం మృదువుగా పరచబడి, విలువైన పుష్పమాలలతో అందంగా అలంకరించబడింది. అదే ఆసనంపై, మేఘమండమాల వలె బలిష్ఠంగా, మెరిసే కుండలాలతో, రక్తవర్ణ కళ్లతో, మహాబాహువుతో, వెండి వస్త్రాలు ధరించిన ఒక మహాపురుషుడు హనుమంతునికి కనబడాడు. అతని శరీరం సుగంధ ద్రవ్యాలైన రక్తచందనంతో పూయబడి, సాయంకాల మేఘం వలె మెరిసింది. అతను దివ్యాభరణాలతో అలంకరించబడి, మనసు వంచిన రూపాన్ని ఎంచుకోగలవాడై, పక్కన తోటలు, వనం, దట్టమైన చెట్లు మధ్య విశ్రాంతిలో ఉన్న మందరపర్వతంలా కనిపించాడు. అంతలో, రాక్షసాధిపతి మద్యం సేవించి, కాంతివంతమైన పీఠంపై పడుకొని నిద్రిస్తున్నాడు. అతని ఊపిరి మహా పాము ఊపిరిలా శబ్దించగా, హనుమంతుడు భయంతో అప్రమత్తంగా, జాగ్రత్తగా ముందుకు సాగాడు. ఒక ఎత్తైన మేడపైకి చేరి, గోడ వెనుక దాగి, ఆ రాక్షససింహాన్ని మత్తులో ఉన్న రాక్షసరాజును గమనించాడు. రావణుడి పడక మహా జలపాతంలా, పక్కన విశ్రాంతిలో ఉన్న గజరాజుతో మెరిసిపోతుంది. అతని బాహువులు బంగారు కంకణాలతో అలంకరించబడి, ఇంద్రధ్వజాల్లా విస్తరించి ఉన్నాయి. ఏనుగు దంతాల గాయాల ముద్రలు, వజ్రాయుధంతో చెక్కినట్లుగా విస్తరించి, విష్ణు చక్ర ముద్రలు ఉన్న ఆ బాహువులు బలవంతంగా, ఘనంగా ఉన్నాయి. ఆ బాహువులు బలంగా, సమరూపంగా, బలముతో నిండినవి, అందమైన మణికటకములు, ఉంగరాలతో మెరిసిపోతున్నాయి. అవి ఇరుకుగా, ఇనుప గదలవలె, ఏనుగు సొంపులవలె, ఐదు తలల పాముల్లా పరచబడి ఉన్నాయి. శీతలమైన, సుగంధభరితమైన, అత్యుత్తమ రక్తచందనంతో పూయబడి, చంద్రునికి పూయే లేపనంలా, అందంగా అలంకరించబడి ఉన్నాయి. ఆ బాహువులను ఉత్తమ స్త్రీలు మర్దన చేసి, సుగంధ పరిమళాలతో పూయగా, యక్షులు, నాగులు, గంధర్వులు, దేవతలు, దానవ శ్రేష్ఠులు కూడా తరచూ దర్శించేవారు. ఆ పీఠంపై ఆ బాహువులు రెండు మహాపాములవలె, మందరపర్వతపు గుహలో విశ్రాంతిలో ఉన్నవిగా కనిపించాయి. ఆ రెండు బాహువులతో రాక్షసాధిపతి, పర్వతంలా ఘనంగా, మందరపర్వతానికి రెండు శిఖరాల్లా వెలిగిపోతున్నాడు. మామిడి, చంపక, ఉత్తమ బకుల పరిమళాలు, ఉత్తమ భక్ష్యపానీయ వాసనలతో ఆ ప్రదేశం పరిమళించింది. ఆ రాక్షసరాజు నిద్రిస్తున్నప్పుడు, అతని నోటి నుండి ఊపిరి బయటికి వచ్చి ఆ ఇంటినంతా నింపేదిగా అనిపించింది. రత్నమయ మకుటంతో, ముత్యాలు, వజ్రాలతో అలంకరించబడిన ఆ మకుటం కొద్దిగా వంగి, అతని ముఖం మెరిసే కుండలాలతో ప్రకాశించింది. రక్తచందనంతో లేపించబడి, అందమైన హారంతో అలంకరించబడి, విస్తృతమైన, ఘనమైన ఛాతి ఉద్భాసితమయ్యింది. పసుపు రంగు ఉత్తరీయం ధరించి, పక్షవాయువుతో కొంతవైపు ఉన్న అతని ప్రక్కపై పలుచటి పట్టు వస్త్రాలు పరచబడ్డాయి. ఊపిరి పాము ఊపిరిలా శబ్దించగా, నల్ల శణములు గుట్టలా కనిపిస్తూ, గంగా తీరం వద్ద నిద్రిస్తున్న ఏనుగులా అతను పడుకున్నాడు. చుట్టూ నాలుగు బంగారు దీపాలతో ప్రకాశించి, అతని శరీరం మెఘంలో మెరుపులా వెలిగిపోయింది. ఆ మహాత్ముడైన రాక్షసరాజు పాదాల వద్ద, అతనికి ప్రియమైన భార్యలు ఇంట్లో కనిపించారు. వారి ముఖాలు చంద్రబింబాల్లా, మెరిసే కుండలాలతో అలంకరించబడి, వారి పుష్పమాలలు, ఆభరణాలు చిగురులా పచ్చగా మెరిసిపోయాయి. నాట్యం, సంగీతం నైపుణ్యం కలిగి, రాక్షసరాజు చేతుల్లో కూర్చున్న ఆ స్త్రీలు, మణిమయ ఆభరణాలతో అలంకరించబడి విశ్రాంతిగా కనిపించారు. వారి చెవుల చివర వజ్రాలూ, గోమేధికలతో అలంకరించిన బంగారు కంకణాలు, మణికటకాలు మెరిసిపోతున్నాయి. చంద్రబింబాల్లా ముఖాలతో, అందమైన కుండలాలతో అలంకరించబడి, ఆ ప్రాసాదం నక్షత్రాలతో నిండి ఉన్న ఆకాశంలా ప్రకాశించింది. మద్యం సేవించి, ఆటలతో అలసిపోయిన, సన్నని నడుములు కలిగిన ఆ స్త్రీలు వివిధ స్థలాల్లో నిద్రించిపోయారు. మరొకరు నాట్యంలో నైపుణ్యం కలిగి, అందమైన అవయవాలతో, ముద్దుగా పరచబడి, తన అందంతో మెరిసిపోతూ నిద్రించిపోయింది. ఒకరు వీణను ఆలింగనం చేసుకొని, నదిలో తేలియాడే తామరపువ్వులా, తడిపడిగా నిద్రించారు. ఇంకొకరు నల్లని కళ్లతో, పక్కన మృదంగంతో, తన బిడ్డను ఆలింగనం చేసుకున్న తల్లిలా మెరిసిపోతూ నిద్రించారు. మరొక అందమైన అవయవాలు కలిగిన స్త్రీ, తన మృదంగాన్ని పక్కన పెట్టి, ప్రియుడిని ఆలింగనం చేసుకున్న ప్రేమికురాలిలా నిద్రించింది. ఒక తామర కన్నుల స్త్రీ, తన వీణను ఆలింగనం చేసుకొని, తన ప్రియుడిని హృదయంగా పట్టుకున్న తృప్తిగా నిద్రించింది. ఇంకొకరు నాట్యంలో నైపుణ్యం కలిగి, విపంచీని పట్టుకొని, తన ప్రియుడితో ఉన్న కాంతివంతమైన స్త్రీలా నిద్రించారు. మరొకరు మత్తు కళ్లతో, తన మృదంగాన్ని మృదువుగా తాకుతూ, బంగారం వలె మెరిసిపోతూ నిద్రించారు. ఈ విధంగా హనుమంతుడు, రాక్షసరాజు రావణుని, అతని భార్యలను, వారి విలాసవంతమైన జీవనాన్ని, ఆ ప్రాసాదంలో ఉన్న విశేషాలను తిలకించాడు.