రావణుడి అంతఃపురంలో, హనుమంతుడు ప్రవేశించినప్పుడు, అక్కడి రమణులు మధురమైన మదిరా వాసనతో, చక్కటి చక్కటి చెవి రింగులు మెరిసిపోతూ, వారి నోటిలోంచి ఊదిన శ్వాస వల్ల ఆభరణాలు మృదువుగా కంపించాయి. వారి శ్వాసలోని పంచదార, మదిరా పరిమళం రావణుని ఆనందింపజేసింది. కొందరు రావణుని భార్యలు, రావణుని ముఖాన్ని పోలినవారు, తమ సహచరుల ముఖ పరిమళాన్ని పునఃపునః పీల్చుతూ ఉండేవారు. ఆ స్త్రీలు, తమ మనసు రావణుడిపై బహుగా ఆకర్షితమై, స్వతంత్రత లేకుండా, సహభార్యల కోరికలకు అనుగుణంగా ప్రవర్తించేవారు. కొందరు, తమ అలంకారిత భుజాలను ఒకరిపై ఒకరు ఉంచుకుని, అందమైన వస్త్రాలతో, పరస్పరంగా నిద్రపోయారు. ఒకరు మరొకరి ఛాతీపై, మరొకరు భుజంపై, ఇంకొకరు ఒడిపై, ఇంకొకరు వక్షస్సుపై విశ్రాంతి తీసుకున్నారు. వారు ఒకరి తొడలపై, పక్కలపై, నడుము, వెన్నుపక్కలపై విశ్రాంతి తీసుకుంటూ, తమ అవయవాలు కలిపి, మత్తు, స్నేహంతో పరస్పరంగా కలిసిపోయారు. పరస్పర శరీర స్పర్శలో ఆనందిస్తూ, సన్నని నడుము కలిగిన ఆ స్త్రీలు, చేతులు కలిపి, అందరూ కలిసి నిద్రపోయారు. వారు ఒకరి చేతులతో మాలలా కలిపినట్లు, పూలమాలపై మత్తులో ఉన్న తేనెటీగలు గుంపుగా ఉన్నట్లుగా మెరిసిపోయారు. వసంతంలో వాయువుతో కలిసిన వనమాలలు, పుష్పాలు పరస్పరంగా కలిసినట్లుగా, ఆ స్త్రీలు కూడా కలిసిపోయారు. రావణుని స్త్రీలు, అందమైన భుజాలు కలిపి, తేనెటీగలు గుంపుగా ఉన్న అరణ్యాన్ని వాయువుతో ఊగినట్లుగా కనిపించారు. ఆ సమయంలో, వారి ఆభరణాలు, శరీరాలు, వస్త్రాలు, పూలమాలలు అన్నీ కలిసిపోయి, ఎవరు ఎవరో గుర్తించటం అసాధ్యంగా మారింది. రావణుడు సుఖంగా నిద్రిస్తుండగా, వివిధ వర్ణాల స్త్రీలు, బంగారు దీపాల్లా మెరిసిపోతూ, కన్ను మూయని నేత్రాల్లా కనిపించారు. రాజులు, ఋషులు, దేవతలు, గంధర్వులు, రాక్షసుల యువతులు, కామంతో రావణునికి లభించారు. రావణుడు యుద్ధాన్ని కోరి, ఆ స్త్రీలను ఆక్రమించగా, వారు మత్తులో, ప్రేమలో మునిగి, కొందరు ప్రేమ మోహంలో అక్కడికి వచ్చారు. ఆ స్త్రీల్లో ఎవ్వరు బలవంతంగా, శౌర్యంతో, ఇతర కోరికతో రావణునికి లభించలేదు; ఎవ్వరూ కొత్తగా లభించలేదు—జనకుని కుమార్తె తప్ప. ఎవ్వరూ నీచ కులానికి చెందినవారు కాదు, ఎవ్వరూ అందహీనులు కాదు, ఎవ్వరూ శీలహీనులు కాదు; రావణునికి లభించినవారందరూ శీలవంతులు, అందవంతులు, మర్యాద కలిగినవారు. ఈ దృశ్యాన్ని చూసిన వానరాధిపతి హనుమంతుడు, “రాఘవుని ధర్మపత్ని కూడా ఇలానే ఉంటే, రావణుని స్త్రీలు నిజంగా ఉత్తమ వంశానికి చెందినవారు” అని ఆలోచించాడు. మరలా, తనను దాచుకుని, “సీతా శీలంలో అత్యుత్తమురాలు; కానీ లంకాధిపతి రావణుడు ఆమెపై ఘోరమైన, అధర్మమైన పని చేశాడు” అని విచారించాడు. ఇంతలో, వాల్మీకి మహర్షి రచించిన సుందరకాండలో పదవ సర్గ ముగిసింది. తరువాత, హనుమంతుడు అక్కడ ఒక అద్భుతమైన మంచాన్ని చూశాడు; అది రత్నాలతో అలంకరించబడి, క్రిస్టల్ వలె మెరిసిపోతూ, దేవతలకు తగినదిగా కనిపించింది. దానిపై విలాసవంతమైన వస్త్రాలు, దంత, బంగారు అలంకరణలు, బేరిల్ రాళ్లతో చేసిన సీట్లు—all wealthy and opulent—అందంగా మెరిసిపోయాయి. ఒక భాగంలో, దివ్య పూలమాలలతో భాస్వరంగా, చంద్రుడు నక్షత్రాల్లో మెరిసినట్లుగా, తెల్ల గొడుగు కనిపించింది. శుద్ధ బంగారు వలె మెరిసిపోతూ, సూర్యుని వలె ప్రకాశిస్తూ, అశోక పూలమాలలతో అలంకరించిన అత్యుత్తమ సీటు కనిపించింది. చుట్టూ యాక్టెయిల్ విస్కులతో సేవకులు, వివిధ వాసనలతో, ఉత్తమ ధూపంతో పరిమళమిస్తూ, దానిని పూసారు. ఉత్తమ వస్త్రాలు, మృదువైన గొర్రె మేక మీద పరుచుకుని, విలువైన పుష్పమాలలతో చక్కగా అలంకరించారు. ఆ సీటుపై, హనుమంతుడు ఒకడు—గర్జన మేఘంలా, ప్రకాశించే చెవి రింగులతో, ఎర్ర కళ్లతో, బలమైన భుజాలతో, వెండి వస్త్రాల్లో మెరిసిపోతున్న రావణుని చూశాడు. ఆయన శరీరం, సుగంధమైన ఎర్ర చందనంతో పూసి, సాయంత్రపు మేఘంలా, మెరుపులతో మెరిసిపోయాడు. దివ్య ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, ఎలాంటి రూపమైనా స్వీకరించగలవాడు, చెట్లు, వనాలు, క్షేత్రాల మధ్య, విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న మందరగిరి వలె కనిపించాడు. ఆ రాక్షసాధిపతి, మదిరా సేవించి, ప్రకాశవంతమైన మంచంపై, వీరంగా, నిద్రలో ఉన్నాడు. రావణుని దగ్గరికి హనుమంతుడు వెళ్ళినప్పుడు, ఆయన మహా పాము వలె శ్వాస తీసుకుంటుండగా, హనుమంతుడు చాలా జాగ్రత్తగా, భయంతో ముందుకు సాగాడు. అప్పుడు, ఒక ఎత్తైన స్థలానికి చేరి, అడ్డుగోడ వెనుక దాచుకుని, ఆ మత్తులో ఉన్న రాక్షస సింహాన్ని పరిశీలించాడు. రావణుడు నిద్రిస్తున్నప్పుడు, ఆయన మంచం, గొప్ప జలపాతంలా, పక్కన ఉన్న గర్విత గజంలా మెరిసిపోయింది. హనుమంతుడు రావణుని బలమైన భుజాలను చూశాడు; అవి బంగారు కంకణాలతో అలంకరించబడి, ఇంద్రుని ధ్వజాలు వలె విస్తరించి, ఏనుగు దంతాల దెబ్బల ముద్రలతో, వజ్రంలా ఖచ్చితంగా, విష్ణు చక్ర ముద్రలతో, బలంగా, విస్తారంగా కనిపించాయి. ఆ భుజాలు, ముద్దుగా, బలంగా, అందమైన నఖాలు, బొటనవేళ్లు, తన ఉంగరాలతో, సరిగ్గా కలిపి, ఇనుప గదల వలె, ఏనుగు సొంకుల వలె, రెండు అయిదు తలల పాములు మంచంపై పడుకున్నట్లుగా కనిపించాయి. చల్లని, సుగంధమైన, విలువైన చందనంతో పూసి, చంద్రుని పేస్టు వలె, మృదువుగా అలంకరించబడి, అద్భుతంగా మెరిసిపోయాయి. ఉత్తమ స్త్రీలు వాటిని నిద్రలో నలిపి, ఉత్తమ వాసనలతో పూసి, యక్షులు, నాగలు, గంధర్వులు, దేవతలు, దానవ శ్రేష్ఠులు వాటిని తరచూ తాకారు. హనుమంతుడు ఆ భుజాలను మంచంపై, మందరగిరిలోని రెండు మహా పాములు కోపంగా నిద్రిస్తున్నట్లుగా చూశాడు. ఇలా, రావణుని అంతఃపురంలోని స్త్రీలు, ఆయన విలాసవంతమైన మంచం, ఆయన బలమైన భుజాలు—all vivid and awe-inspiring—హనుమంతుడు తన మిషన్లో నిశ్చయంగా, జాగ్రత్తగా పరిశీలించాడు.