హనుమంతుడు, శత్రువులను సంహరించేవాడు, సీతాదేవిని ఎక్కడైనా కనిపెడతానని ఆశతో అక్కడక్కడా తిరుగుతూ, ఆమె కోసం ఏ మూలలోనైనా వెదికాడు. రాక్షసుల అద్భుతమైన నివాసాలను పరిశీలిస్తూ, అదృష్టవంతుడైన హనుమంతుడు రాక్షసరాజు రావణుని నివాసానికి సమీపించాడు. ఆ మందిరం చుట్టూ నాలుగు దంతాలు, మూడు దంతాలు కలిగిన గజరాజులు సంచరిస్తూ, శక్తివంతమైన ఆయుధాలు ధరించిన యోధులు కాపలా వేశారు. రావణుని నివాసం అతని భార్యలు, రాక్షసస్త్రీలు, బలవంతంగా తీసుకురాబడ్డ రాజకన్యలతో నిండిపోయి ఉంది. ఆ ప్రదేశం మొసళ్ళు, మకరాలు, భయంకరమైన చేపలు సంచరించే సముద్రాన్ని పోలి, గాలి తాకిడితో ఉల్లాసంగా అలలతో ఉప్పొంగుతోంది. వైశ్రవణుడి వద్ద ఉన్న మహాదృష్టి, చంద్రుని వద్ద ఉన్న కాంతి, గరుడుని వద్ద ఉన్న మహిమ – ఆ అక్షయమైన మహిమ రావణుని ఇంటిలో కూడా ఆనందంగా నివసిస్తోంది. ఆ రాజమహల మధ్యలో హనుమంతుడు మరొక అద్భుతమైన భవనాన్ని చూశాడు. అది అనేక ద్వారాలతో, బాగా నిర్మించబడింది. అది విశ్వకర్మ బ్రహ్మ కోసం నిర్మించిన దివ్య విమానం – పుష్పకవిమానం. అన్ని రకాల రత్నాలతో అలంకరించబడింది. కుబేరుడు దీన్ని బ్రహ్మ వద్ద నుంచి తపస్సుతో పొందగా, తన శక్తితో కుబేరుణ్ణి జయించిన రావణుడు దాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. ఆ భవనం స్వర్ణ, వెండి స్తంభాలతో, మృగచిత్త్రాలతో, ప్రకాశవంతంగా మెరిసిపోతుంది. ప్రత్యేకమైన మండపాలతో, మేరు, మందర పర్వతాలను పోలినట్లు, ఆకాశాన్ని తాకేలా ఆ భవనం నిర్మించబడింది. విశ్వకర్మ చేత నిర్మించబడిన ఈ భవనం అగ్ని, సూర్యుని వలె ప్రకాశవంతంగా ఉంది. బంగారు మెట్లు, అద్భుతమైన యజ్ఞవేదికలతో అలంకరించబడింది. బంగారు, స్ఫటికపు జాలరీ కిటికీలు, నీలమణుల వేదికలు, నీల నీల రత్నాలతో అలంకరించబడింది. అద్భుతమైన పగడాలు, అమూల్య రత్నాలు, అపూర్వ ముత్యాలతో మెరిసే ఈ భవనం ఎక్కడ చూసినా చేతిపీఠిక వలె ప్రకాశిస్తోంది. ఎర్రగంధం, పసుపు వర్ణపు ధూపాలతో, మంగళకరమైన సుగంధాలతో పరిమళించి, ఉదయసూర్యుడిలా మెరిసిపోతుంది. అన్ని వైపులా అద్భుతమైన మండపాలతో అలంకరించబడిన ఆ పుష్పకవిమానాన్ని గొప్ప వానరుడు అధిరోహించాడు. అక్కడ ఆహారం, పానీయం, నైవేద్యాల పరిమళం చుట్టూ వ్యాపించి ఉంది. ఆ దివ్య పరిమళాన్ని హనుమంతుడు పీల్చి, అది స్నేహితుడిని కలిసిన స్నేహితునిలా హృదయాన్ని తాకింది. "ఈ దారిలో రా," అని అతడు తనలో అనుకుని రావణుని ఉన్న ప్రదేశానికి వెళ్లాడు. అక్కడ అతడు ఒక మహా శుభ్రమైన సభను చూశాడు. అది రావణునిదే. ఆ సభ ప్రియమైన స్త్రీ వలె అద్భుతంగా ఉంది. రత్నాల మెట్లు, బంగారు జాలరీలతో మెరిసిపోతుంది. స్ఫటికపు నేల, దంతాల మధ్య ఖాళీల వలె మెరిసిపోతూ, ముత్యాలు, వజ్రాలు, పగడాలు, వెండి, బంగారుతో అలంకరించబడింది. అనేక రత్నస్తంభాలతో, సమానంగా, నేరుగా, ఎత్తుగా నిర్మించబడిన ఆ స్తంభాలు చుట్టూ అందంగా అలంకరించబడ్డాయి. ఆ స్తంభాలు రెక్కల వలె పైకి పొడిగిపోయి, ఆకాశాన్ని తాకేలా ఉన్నాయి. విశాలమైన మైదానాల వలె, ఆ భవనం లోపల అనేక గృహాలు, ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. మత్తులో ఉన్న పక్షుల కిలకిలారావంతో, దివ్య పరిమళాలతో నిండిపోయింది. విలువైన వస్త్రాలతో అలంకరించబడి, రాక్షసాధిపతి సేవలో ఉన్న ఆ సభ, హంసవలె శుభ్రంగా, అగరు ధూప పరిమళంతో పరిమళించింది. ఆకులు, పువ్వులు సమర్పించబడి, రంగులతో మదిని ఆనందపరిచేలా ఉంది. ఆ దివ్య సభ, శోకాన్ని తొలగించి, ఐశ్వర్యాన్ని కలిగించే విధంగా, ఐదు ఇంద్రియాలకు పరిపూర్ణమైన సుఖాన్ని ప్రసాదిస్తోంది. రావణుని రక్షణలో, తల్లి లాగా ఆ సభ అందరినీ పోషిస్తోంది. "ఇది స్వర్గమా, దేవతల లోకమా, ఇంద్రుని నగరమా, లేక పరమపదమా?" అని హనుమంతుడు ఆశ్చర్యంగా అనుకున్నాడు. అతడు ఆలోచిస్తూ, అక్కడ బంగారు దీపాలను చూశాడు. అవి, రావణుని కాంతి, ఆభరణాల ప్రకాశంతో, ఆ సభ అగ్నిలో మునిగినట్లుగా కనిపించింది. అక్కడ, హనుమంతుడు సహస్రం మంది స్త్రీలను, వివిధ వర్ణాల వస్త్రాలు, పుష్పమాలలు ధరించి, అనేక అలంకారాలతో, తలపాగాలపై కూర్చొని చూశాడు. అర్ధరాత్రి, మత్తు, నిద్రలో మునిగిపోయిన ఆ స్త్రీలు ఆటలు ఆపేసి, మేల్కొనకుండా పడుకున్నారు. మౌనంగా, హంసలు, తామరపూల చెరువులో తేనెటీగలు ఎలా నిశ్శబ్దంగా ఉంటాయో, అలాగే ఆ స్త్రీలు నిశ్శబ్దంగా మెరిసిపోతున్నారు. హనుమంతుడు వారి ముఖాలను చూశాడు – అవి తామరపూల వాసనతో, మూసిన పళ్ల మధ్య ఖాళీల వలె, మూసిన కళ్లతో, అందమైన స్త్రీలకు సొంతమైనవి. రాత్రి ముగిసే సమయానికి, వారి ముఖాలు వికసించిన తామరపూల వలె కనిపించాయి; మళ్ళీ రాత్రి పడగపట్టగానే, మళ్ళీ మూసుకున్న తామరలాగా మారాయి. ఆ తామర ముఖాలను మత్తులో ఉన్న తేనెటీగలు మళ్ళీ మళ్ళీ వెతుకుతూనే ఉంటాయని, వికసించిన తామరలను కోరినట్లే కోరుకుంటాయని అతడు భావించాడు. గొప్ప వానరుడు, ఆ స్త్రీలను నీటిలో పుట్టిన తామరలకు సమానంగా తర్కించాడు. ఆ సభ, ఆ స్త్రీలతో అలంకరించబడి, శరదృతువులో నక్షత్రాలతో అలంకరించబడిన ఆకాశంలా మెరిసిపోతుంది. ఆ స్త్రీలమధ్యలో, రావణుడు నక్షత్రాల మధ్య చంద్రుడిలా ప్రకాశిస్తున్నాడు. హనుమంతుడు ఆ స్త్రీలను చూస్తూ – ఇవన్నీ ఆకాశంలో నుంచి పతించిపోయిన నక్షత్రాల వలె, పుణ్యఫలితాలతో చుట్టుముట్టబడ్డాయని అనుకున్నాడు. మహాశుభ్రమైన నక్షత్రాల కాంతి, వర్ణం, ప్రకాశం ఎలా స్పష్టంగా కనిపిస్తాయో, అలాగే ఆ స్త్రీల కాంతి, అందం అక్కడ వెలుగొందింది.