హనుమంతుడు, అపారమైన శోభతో ప్రకాశమానుడై, రాక్షస రాజు రావణుని నివాసానికి సమీపించాడు. ఆ మహా మందిరాన్ని సూర్యుడి వర్ణంలో తళుక్కుమన్న ప్రకాశవంతమైన గోడలు చుట్టుముట్టి ఉండగా, దాని సమీపంలో భయంకరమైన రాక్షసులు కాపలాగా నిలిచియుండగా, అది సింహాలచే కాపలించబడే మహావనమువలె కనబడింది. ఆ వానరగజరాజు హనుమంతుడు ఆ మందిరాన్ని ఆశ్చర్యంతో తిలకించాడు. ఆ మందిరానికి వెండి తలుపులు, బంగారు అలంకరణలు, అనేక రకాల ప్రాంగణాలు, అందమైన ద్వారాలు అలంకరించబడి ఉండేవి. శక్తివంతమైన గజారోహకులు, ధైర్యవంతులైన యోధులు, అపరాజేయమైన కుదిరిన గుర్రాలు, రథసారథులు అక్కడ సమృద్ధిగా ఉండేవారు. ఆ మందిరం విలువైన మణులు, అమూల్య ఆసనాలు, గొప్ప రథసారథులు, మహారాజాసనాలతో నిండిపోయి ఉండేది. ప్రతి వైపునా ఆ భవనం విశిష్టమైన దృశ్యాలతో, అనేక జంతువులు, పక్షులతో నిండి ఉండేది. లోపల క్రమశిక్షణతో కూడిన అంతఃపుర కాపలదారులు, రాక్షసులు, ముఖ్యమైన స్త్రీలు అక్కడ సంచరించేవారు. ఆ రాజమహల్ ఆనందంగా, సుందరమైన స్త్రీలతో ప్రకాశిస్తూ, వారి ఆభరణాల శబ్దంతో సముద్రంలా మారుమోగేది. ఆ మందిరం రాజోచిత గుణాలతో, ఉత్తమ గంధసార సువాసనతో నిండి, గొప్ప ప్రజలతో నిండిపోయి, సింహాలచే నిండిన మహావనంలా కనబడేది. డప్పులు, మృదంగాలు మోగుతూ, శంఖధ్వని ప్రతిధ్వనిస్తూ, పండుగ రోజులలో ఎప్పుడూ పూజలు జరుపబడుతూ, రాక్షసులు నిరంతరం గౌరవించేవారు. ఆ భవనం సముద్రం లా లోతుగా, సముద్రం లా గర్జనతో, అపారమైన ధన సంపదతో నిండిపోయి ఉండేది. ఆ మహా వానరుడు మణులు, ముత్యాలు, ఏకాంతంగా ప్రకాశించే ఆస్తులతో నిండిన ఆ భవనాన్ని చూశాడు. ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు అక్కడ ఎక్కడికక్కడ కనిపించేవి. హనుమంతుడు మనసులో, ‘‘ఇది నిజంగా లంకకు మహా అలంకారము’’ అని భావించాడు. రావణుని సమీపంలో సంచరిస్తూ, రాక్షసుల ఇళ్ళన్నింటినీ, ఉద్యానవనాలన్నింటినీ, భయమేమీ లేకుండా పరిశీలించాడు. అతను అతి వేగంగా ప్రహస్తుని ఇంట్లోకి దూకి, అక్కడి నుండి మహాపర్ష్వుని ఇంటికి వెళ్లాడు. ఆ తరువాత కుంభకర్ణుని ఇంటికి, విభీషణుని ఇంటికీ దూకాడు. అదే విధంగా మహోదర, విరూపాక్ష, విద్యుజ్జిహ్వ, విద్యున్మాలి ఇళ్ళను సందర్శించాడు. వజ్రదంష్ట్ర, శుక, సారణ, మర్యాదగల వానరుని ఇళ్ళను కూడా చూసాడు. అలాగే ఇంద్రజిత్, జంబుమాలి, సుమాలి ఇళ్ళను సందర్శించాడు. రశ్మికేతు, సూర్యశత్రు, వజ్రకాయ ఇళ్ళకు కూడా వెళ్లాడు. తర్వాత ధూమ్రాక్ష, సంపాతి, విద్యుద్రూప, భీమ, ఘన, విఘన ఇళ్ళను సందర్శించాడు. శుకనాభ, చక్ర, శఠ, కపట, హ్రస్వకర్ణ, దంష్ట్ర, లోమశ అనే రాక్షసుల ఇళ్ళను కూడా చూశాడు. యుద్ధోన్మత్త, మత్త, ధ్వజగ్రీవ అనే అశ్వారోహకుడు, విద్యుజ్జిహ్వలు, విజిహ్వలు, హస్తిముఖుడి ఇళ్ళను సందర్శించాడు. క్రమంగా హనుమంతుడు, కరాళ, పిశాచ, శోణితాక్ష ఇళ్ళను సందర్శించాడు. ఆ మహా వానరుడు ఆ మహా భవనాలలో వారి ఐశ్వర్యాన్ని దర్శించాడు. అన్ని ఇళ్ళను చుట్టూ తిరిగి, చివరికి ప్రకాశించే రావణుని నివాసానికి చేరుకున్నాడు. వానరశ్రేష్ఠుడు, సింహంలా సంచరిస్తూ, రావణుని భార్యలను, భయంకరమైన కళ్ళు కలిగిన రాక్షసీసమూహాన్ని చూశాడు. రాక్షసాధిపతియైన రావణుని ఇంట్లో, శూలాలు, గదలు, శక్తులు, తోమరాలు పట్టుకున్న రాక్షస సైనిక సమూహాలను చూశాడు. వివిధ ఆయుధాలు ధరించిన, ఎరుపు, తెలుపు, పసుపు వర్ణాల రాక్షసులను, వేగవంతమైన వానరులను కూడా చూశాడు. యుద్ధకళలో ప్రావీణ్యం కలిగిన, శత్రు ఏనుగులకు భయానకమైన, ఐరావతుని సమానమైన శ్రేష్ఠమైన ఏనుగులను చూశాడు. ఆ ఇంట్లో శత్రు సైన్యాలను నాశనం చేసే, మేఘాల వలె లయించు, పర్వతాల వలె ప్రవహించే రాక్షస సైన్యాలను చూశాడు. అక్కడ వేలాది మంది, మేఘగర్జన లాంటి శబ్దంతో, శత్రువులచే జయించలేని, బంగారు అలంకారాలతో ఉన్న సైన్యాన్ని చూశాడు. రావణుని నివాసంలో, ఉదయించు సూర్యునిలా ప్రకాశించే, బంగారు వలయాలు ఆవరించలేని రాక్షసులను చూశాడు. వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు, వివిధాకారాల పాలకీలు, శోభాయమానమైన వల్లి గృహాలు, చిత్రాలతో అలంకరించిన సభాగృహాలను చూశాడు. ఇంకా, ఇతర క్రీడాగృహాలు, కలపతో చేసిన పర్వతాకారాలు, రమ్యమైన శృంగార గృహం, దినసభను చూశాడు. రావణుని రాజప్రాసాదంలో, మందరపర్వతాన్ని తలపించే, మయూరాసనాలతో నిండిన మహా భవనాన్ని దర్శించాడు. ఆ శోభాయమానమైన భవనం, పతాకస్తంభాలతో నిండిపోయి, అన్ని వైపులా అపారమైన మణిపూంజలతో చుట్టుముట్టబడి, దృఢంగా నిర్మించబడినది. అది సృష్టికర్త అయిన బ్రహ్మ నివాసాన్ని తలపించేది. ఆ భవనం లోపల, రత్నాల ప్రకాశంతో, రావణుని తేజస్సుతో కలిసి, సూర్యుని కాంతిలా వెలిగిపోతుండేది. వానరాధిపతి అక్కడ బంగారంతో చేసిన మంచాలు, ఆసనాలు, తళతళలాడే పాత్రలను చూశాడు. అక్కడ రత్నాలతో చేసిన పాత్రలు, తేనె, మద్యం నిండి, ఆకర్షణీయంగా, విశాలంగా ఉండగా, ఆ గృహం కుబేరుని మందిరాన్ని తలపించేది.