ఆ సమయంలో ఆ జ్ఞానవంతుడు ఆకాశంలో వెలిగిపోతున్న చంద్రుడిని చూశాడు. ఆ చంద్రుడు వెండి కాంతిని విరజిమ్ముతూ, మళ్లీ మళ్లీ ఉదయించి అస్తమయమవుతూ, ఒక మత్తులో ఉన్న ఎద్దు మైదానంలో తిరిగినట్లు కనిపించాడు. ఆ చల్లని కాంతి కలిగిన చంద్రుడు, లోకంలోని పాపాలను నాశనం చేస్తూ, మహాసముద్రాన్ని కదిలిస్తూ, సమస్త జీవులను ప్రకాశింపజేస్తూ ముందుకు వచ్చాడు. మందర పర్వతంపై భూమిపై లక్ష్మి ఎలా ప్రకాశిస్తుందో, లేదా సాయంకాల సముద్రంలో, లేదా జలంలో కమలాల మధ్య ఆమె ఎలా మెరిసిపోతుందో, అలాగే ఆకాశంలో చంద్రునితో కూడి ఆమె కూడా అందంగా మెరిసింది. వెండి పంజరంలో హంస ఎలా మెరిసిపోతుందో, మందర గుహలో సింహం ఎలా గర్వంగా కన్పిస్తుందో, గర్వితమైన ఏనుగుపై వీరుడు ఎలా వెలుగుతాడో, అలాగే ఆకాశంలో చంద్రుడు ప్రకాశించాడు. ఆ పవిత్ర చంద్రుడు, మచ్చలేని ప్రకాశంతో, మబ్బు, మంచు, మహాగ్రహాల నీడ ఏదీ లేకుండా, స్వచ్ఛంగా మెరిసిపోతూ కనిపించాడు. రాతి పీఠంపైకి చేరిన సింహం, మహావనంలో ఏనుగు, రాజ్యాన్ని పొందిన రాజు ఎలా వెలుగుతారో, అలాగే ఆకాశంలో చంద్రుడు వెలిగిపోయాడు. ఆ పవిత్ర సాయంకాలం, స్వర్గానికి సమానంగా ప్రకాశిస్తూ, చంద్రుడు ఉదయించగానే చీకటిని పారద్రోలింది. పెరుగుతున్న రాక్షసులు, మాంసాహారులు పారిపోగా, రాముడిని స్మరించుకుంటూ హృదయం ఆనందించినవారిని ఆ సాయంకాలం శాంతిచేసింది. ఆ సమయంలో తంతివాద్యాల మధురధ్వని మారుమోగింది. శ్రేష్ఠమైన, సద్గుణాల కలిగిన స్త్రీలు తమ భర్తలతో నిద్రించగా, అదే సమయంలో అద్భుతమైన, భయంకరమైన స్వభావం గల రాత్రిచరులు సంచరించడానికి బయలుదేరారు. ఆ జ్ఞానవంతుడు హనుమంతుడు, మదోత్కటతతో ఉన్న జనసమూహాలను చూశాడు. ఆ నగరంలో రథాలు, గుఱ్ఱాలు, విలాసవంతమైన ఆసనాలు, వీరుల కీర్తితో నిండిపోయి ఉంది. వారు పరస్పరం మర్యాదలు మరిచి ఒకరిపై ఒకరు అపహాస్యం చేస్తూ, బలమైన భుజాలను ఊపుతూ, మత్తులో అస్పష్టంగా మాట్లాడుతూ, పరస్పరం దూషించుకున్నారు. రాక్షసులు తమ వక్షోజాలను ఊపుతూ, ప్రియమైన వారిపై తమ అవయవాలను వేసి, విభిన్న రూపాల్లో కన్పిస్తూ, బలమైన విల్లు పట్టుకున్నారు. అక్కడ ప్రియురాళ్లను ఆలింగనం చేసుకున్న స్త్రీలను, మరికొంతమందిని నిద్రిస్తున్నవారిగా చూశాడు; కొందరు అందమైన ముఖాలతో నవ్వుతూ, మరికొందరు కోపంగా లోతైన ఊపిరి తీస్తూ కనిపించారు. ఆ నగరం గొప్ప ఏనుగులు గర్జిస్తూ, గౌరవప్రదమైన, సుఖంగా ఆసీనులైనవారు, వీరులు మధురంగా ఊపిరి తీస్తూ, పూలలో నాగులు ఊపిరి తీసేలా ప్రకాశించింది. ఆ నగరంలో అగ్రశ్రేణి బుద్ధిమంతులు, గొప్ప పేర్లు కలిగినవారు, తమ విధులకు నిష్ఠతో, లోకనాయకులుగా, విభిన్న రూపాలతో, అందమైన పేర్లతో ఉన్న రాక్షసులను చూశాడు. వారిలో అనేక సద్గుణాలు కలిగిన, తమ స్వభావానికి తగిన అందంతో మెరిసే వారిని చూసి హనుమంతుడు ఆనందించాడు; అలాగే, కొంతమంది వికలాంగులను కూడా చూశాడు. అక్కడ ఉన్న కొంతమంది అత్యున్నత గౌరవానికి పాత్రమైన, పవిత్ర స్వభావం కలిగి, మహోన్నత గంభీరతతో, ప్రియమైన వారిని, మద్యం సేవనను ఇష్టపడే, తమ స్వభావంలో నక్షత్రాల్లా మెరిసే స్త్రీలను చూశాడు. అర్ధరాత్రి సమయంలో ప్రియులు ఆలింగనం చేసుకున్న కొంతమంది స్త్రీలను, స్నేహితుల ఆలింగనంలో ఉన్నవారిని, పక్షులు ఇతర పక్షులను ఆలింగనం చేసుకున్నట్టు చూశాడు. పునః, కొంతమంది స్త్రీలు పై మేడల్లో, ప్రియుల మడిలో సుఖంగా విశ్రాంతి తీస్తూ, భర్తలకు అంకితమై, ధర్మాన్ని ఆశ్రయిస్తూ, కొంతమంది కోరికతో ఆసీనులై ఉన్నవారినీ చూశాడు. కొందరు స్త్రీలు బంగారు కమలపు వర్ణంతో, మరికొందరు శుద్ధ బంగారు వర్ణంతో, మరికొందరు చంద్రకాంతితో మెరిసిపోతూ, ప్రియుల నుండి విరహంతో అందం కొంత తగ్గినా, అందమైన అవయవాలతో మెరిసే వారిని చూశాడు. తమ ప్రియులను పొందిన, హృదయానికి ఆనందాన్ని పంచే, పరమానందంతో, సంతోషంతో నిండిన, గృహాల్లో ఆనందంగా ఉన్న, అత్యంత ఆకర్షణీయమైన స్త్రీలను ఆ వీర హనుమంతుడు చూశాడు. చంద్రబింబంలాంటి ముఖాలు, వంపు ఉన్న అందమైన కళ్లపొడులు, మధురమైన కళ్ళు, శోభాయమానమైన అలంకారాల హారాలు ధరించిన, వంద కమల సరస్సుల హారంలా ఆకర్షణీయంగా ఉన్నవారిని చూశాడు. కానీ, రాజవంశంలో జన్మించిన, పరమోన్నతమైన, మార్గమధ్య నిలబడి, మృదువుగా వికసించిన వల్లి లాంటి, ఉన్నతమైన మనస్సు గల సీతను మాత్రం చూడలేకపోయాడు. ఆ ప్రాచీన మార్గంలో నిలబడి, మృగనయనమైన, ఆకాంక్షతో ఉన్న, భర్త రాముని మహిమ ఆమెలో ప్రవేశించిన, అన్ని స్త్రీల్లోనూ ప్రత్యేకంగా మెరిసే సీతను చూసాడు. వేడితో బాధపడుతూ, కన్నీళ్లతో మెడ మచ్చబడిన, ఒకప్పుడు అత్యుత్తమమైన ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన, అందమైన కళ్ల పొడులు, లోతైన రంగు కలిగిన మెడతో, అడవిలో నాట్యమాడే నీలకంఠ పక్షిలా కనిపించింది. చంద్రుని పలువురు రేఖలా, స్పష్టంగా కాని; ధూళితో కప్పబడిన బంగారు రేఖలా; మచ్చను పోగొట్టుకున్న ముద్రలా; గాలితో వంచబడిన మేఘరేఖలా కనిపించింది. రాముని భార్య అయిన సీతను, వాక్కులో, పురుషులలో శ్రేష్ఠుడైన రాముని భార్యను చూడక, హనుమంతుడు చాలా కాలం తర్వాత దుఃఖంలో మునిగిపోయాడు; అది చిన్న విరామం తర్వాత మళ్లీ బాధను పొందిన మందమైన వ్యక్తిలాగా. ఇక్కడ ఆరవ అధ్యాయం ప్రారంభమవుతుంది. ఇప్పుడు, కావలసిన రూపం ధరించుకుంటూ, హనుమంతుడు లంక నగరంలోని రాజప్రాసాదాల మధ్య స్వేచ్ఛగా సంచరించాడు. అదృష్టంతో ప్రకాశిస్తూ, రాక్షసాధిపతి నివాసానికి చేరుకున్నాడు; అది సూర్యుడి వర్ణంతో మెరిసే ప్రహరీతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది. భయంకరమైన రాక్షసులచే రక్షించబడుతున్న ఆ ప్రాసాదాన్ని, సింహాలచే రక్షించబడే మహావనాన్ని చూస్తున్నట్టు, ఆ వానరరాజు చూశాడు. అద్భుతంగా అలంకరించబడిన వెండి తలుపులు, బంగారంతో అలంకరించబడిన గేట్లు, విభిన్నమైన ప్రాంగణాలు, అందమైన ద్వారాలతో ఆ రాజప్రాసాదం అలంకరించబడింది. శక్తివంతమైన ఏనుగు యోధులు, ధైర్యవంతులైన, అలసటలేని యోధులు, అపరాజితులైన గుఱ్ఱాలు, రథసారథులతో అక్కడ సమీకృతమయ్యారు. అనేక రత్నాలతో నిండిన, అత్యున్నత విలువ గల ఆసనాలతో అలంకరించబడిన, గొప్ప రథసారథులు, మహాసింహాసనాలతో నిండిన ప్రాసాదాన్ని చూశాడు. అన్ని వైపులా అద్భుతమైన దృశ్యాలతో, అనేక జంతువులు, పక్షులతో నిండి ఉండేది. అంతర్గత రక్షకులు, రాక్షసులచే బలంగా కాపాడబడుతూ, ప్రధానమైన, ఉత్తమమైన స్త్రీలతో నిండిపోయింది. రాక్షసాధిపతి నివాసం, సంతోషభరితమైన, అందమైన స్త్రీలతో ప్రకాశిస్తూ, అద్భుతమైన ఆభరణాల గర్జనతో సముద్రంలా మారుమోగింది. రాజధర్మాలతో అలంకరించబడిన, ఉత్తమ గంధసారాలతో పరిమళించే ఆ ప్రాసాదం, గొప్ప జనులతో నిండిపోయి, మహావనంలో సింహాలు ఉన్నట్టు కనిపించింది. డ్రములు, మృదంగాలు మోగుతూ, శంఖధ్వని మారుమోగుతూ, ఉత్సవదినాల్లో ఎప్పుడూ పూజలు జరిపించబడుతూ, రాక్షసులచే నిరంతరం గౌరవింపబడేది. ఆ ప్రాసాదం సముద్రంలా లోతుగా, సముద్రంలా గర్జిస్తూ, అపార ధనసంపదతో నిండి ఉండేది. ఆ గొప్ప వానరుడు, ఆ ప్రాసాదాన్ని అనేక రత్నాలతో నిండినదిగా, పరిపూర్ణ కాంతితో ప్రకాశించేదిగా, ఏనుగులు, గుఱ్ఱాలు, రథాలతో నిండినదిగా చూశాడు.