వర్షాల అనంతరం అడవులు, తేమతో నిండిన పచ్చికతో, ఆనందంగా నృత్యం చేస్తున్న నెమళ్ళతో మధ్యాహ్నాల్లో మరింత అందంగా మెరుస్తున్నాయి. మేఘాలు, నీటితో నిండిన భారాన్ని మోయుతూ, కొండల శిఖరాలపై మళ్ళీ మళ్ళీ విశ్రాంతి తీసుకుంటూ, కొంగల అరుపులతో మారుమోగుతూ ముందుకు సాగుతున్నాయి. ఆకాశంలో, మేఘాలను చేరేందుకు ఉత్సాహంగా, ఆనందంగా పరిగెత్తుతున్న కొంగల వరుస, గాలిలో ఊగే తెల్ల కమలాల మాలలా మెరుస్తోంది. భూమి, కొత్తగా మొలకెత్తిన పచ్చికతో, యువ మొక్కలతో, ఇండ్రగోపా పురుగుల ఎరుపు రంగుతో అలంకరించబడింది; పచ్చటి చిలుకల పల్చని వర్ణంతో తాకిన లాక్ రంగు చీరను కప్పుకున్న మహిళలా ప్రకాశిస్తోంది. కేశవుడు నిద్రను నెమ్మదిగా పొందుతున్నాడు; నది సముద్రాన్ని వేగంగా చేరుతోంది; ఆనందంగా ఉన్న కొంగ మేఘాన్ని వెదుకుతుంది; ప్రేమికురాలు తన కోరిక తీరిన తరువాత ప్రియుడిని చేరుతుంది. అడవి అంచులు నెమళ్ళ నృత్యంతో ఉత్సాహంగా ఉన్నాయి; కడంబ చెట్లు తమ కొమ్మలతో వికసించాయి; కందులు, ఆవుల కోరికలకు తగిన విధంగా, లేచి నడుస్తున్నాయి; భూమి సంతోషంగా పంట పొలాలతో అలంకరించబడింది. నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి, మేఘాలు వర్షాలు కురిపిస్తున్నాయి, మత్తు వచ్చిన ఏనుగులు గర్జిస్తున్నాయి, అడవి అంచులు మెరుస్తున్నాయి; అవి ఆలోచిస్తున్నాయి, నృత్యం చేస్తున్నాయి, విశ్రాంతి పొందుతున్నాయి—కానీ నెమళ్ళు, కోతులు తమ ప్రియులను కోల్పోయి తలచుకుంటున్నాయి. వర్షం పడుతూ, కడంబ చెట్ల కొమ్మలకు అంటుకుని, ఆరు కాళ్ళు కలిగిన తేనెటీగలు, కొత్తగా వికసించిన పువ్వుల లోతైన మధును త్వరగా సేకరించి, మత్తు మెల్లగా వదిలేస్తున్నాయి. జంబూ చెట్ల కొమ్మలు, రసంతో నిండిన, ఎరుపు పొడి గుట్టలా కనిపించే పండ్లతో, తేనెటీగల గుంపులు వాటిని పీల్చుకుంటూ వెలుగులో నిలుస్తున్నాయి. మేఘాలు, మెరుపు జెండాలతో అలంకరించబడి, గంభీరంగా గర్జిస్తూ, యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్న ఏనుగుల్లా మెరుస్తున్నాయి. ఓ గొప్ప ఏనుగు, కొండలు, అడవుల్లో తన మార్గాన్ని అనుసరిస్తూ, మేఘాల గర్జన విని, యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా, కానీ ప్రతిధ్వని పట్ల జాగ్రత్తగా, మత్తులో తిరిగి వెళ్తుంది. కొన్ని చోట్ల అడవి అంచులు తేనెటీగల గుంపులు పాటలు పాడినట్లుగా కనిపిస్తున్నాయి; మరికొన్ని చోట్ల నీలగళ నెమళ్ళు నృత్యం చేసినట్లుగా; ఇంకొన్ని చోట్ల మత్తు వచ్చిన రాజ ఏనుగులు మత్తులో ఉన్నట్లుగా—అడవులు అనేక జీవరూపాలను చూపిస్తున్నాయి. అడవి నేల, కడంబ, సాల, అర్జున మొక్కల మొలకలతో, తేనె నీటితో నిండినది, మత్తు వచ్చిన నెమళ్ళు వర్షంలో నృత్యం చేస్తూ, అరుస్తూ, మద్యం మందిరపు నేలలా మెరుస్తోంది. స్వచ్ఛమైన, ముత్యాల దండలా పడుతున్న నీరు, ఆకుల గిన్నెలో పడిపోవడంతో, నలిగిన రెక్కల కలిగిన పక్షులు దాహంగా, దైవానుగ్రహంగా భావిస్తూ తాగుతున్నాయి. తేనెటీగల స్వరాలు, కోతుల రాగాలు, మేఘాల గర్జనతో అడవిలో సంగీతం వినిపిస్తూ, సంగీత సభ ప్రారంభమైనట్లుగా అనిపిస్తోంది. అడవిలో నెమళ్ళు కొన్నిసార్లు నృత్యం చేస్తూ, కొన్నిసార్లు అరుస్తూ, మరికొన్నిసార్లు చెట్లపై తమ రత్నాల పుచ్చు తోకలతో కూర్చుని, సంగీతమే పుట్టినట్లుగా అనిపిస్తోంది. మేఘాల శబ్దంతో మేల్కొన్న కోతులు, తమ దీర్ఘ నిద్రను వదిలి, వర్షపు కొత్త ప్రవాహానికి తాకుతూ, అనేక రూపాల్లో, స్వరాల్లో అరుస్తున్నాయి. నదులు, ఆశ్రయం తీసుకున్న శెల్డ్రాక్స్ పక్షులను తీసుకెళ్తూ, తమ ఒడ్డులను శుభ్రం చేస్తూ, కొత్త వర్షాలతో పొంగి, సముద్రాన్ని వేగంగా చేరుతున్నాయి. నీలి కొండలపై, కొత్త నీటితో నిండిన నీలి మేఘాలు అంటుకున్నట్లుగా, అగ్ని కాలికి దగ్ధమైన అడవిపై మేఘాలు అగ్నిలా కనిపిస్తున్నాయి; కొండలపై, అవి కొండల్లా నిలిచినట్లుగా ఉన్నాయి. ఏనుగులు, కడంబ, అర్జున పుష్పాల సుగంధంతో నిండిన అడవి లోపల తిరుగుతూ, నెమళ్ళు మత్తులో అరుస్తూ, ఇండ్రగోపా పురుగులతో పచ్చిక తడిపి ఉంది. తేనెటీగలు, కొత్త వర్షపు ప్రవాహంతో తాకిన కమలాలపై మోహాన్ని వదిలి, కడంబ పువ్వుల తాజా రేకల నుంచి తేనెను తాగుతున్నాయి. రాజ ఏనుగులు మత్తులో ఉన్నాయి; ఆవులు ఆనందంగా ఉన్నాయి; అడవిలో సింహాలు మరింత శక్తివంతంగా ఉన్నాయి; గొప్ప కొండలు అందంగా ఉన్నాయి; రాజులు విశ్రాంతిలో ఉన్నారు; ఇంద్రుడు మేఘాలతో ఆడుకుంటున్నాడు. మేఘాలు, సముద్ర గర్జనతో మారుమోగుతూ, ఆకాశంలో పెద్ద వర్షపు ప్రవాహాలతో వేలాడుతూ, నదులు, చెరువులు, సరస్సులు, భూమి మొత్తం తీసుకెళ్తున్నాయి. బలమైన వర్షాలు ప్రవహిస్తూ, గాలులు బలంగా వీచుతూ, నదులు ఒడ్డులను కోల్పోయి, మారిన ప్రవాహాలతో నీటిని తీసుకెళ్తున్నాయి. గొప్ప కొండలు, మానవ రాజుల్లా, గాలితో తెచ్చిన మేఘాల గొప్ప నీటి గిన్నెలతో, ఇంద్రుడు ఇచ్చిన నీటితో అభిషేకం పొందుతూ, తమ స్వరూపాన్ని, వైభవాన్ని చూపిస్తున్నాయి. ఆకాశం మేఘాలతో కప్పబడి, నక్షత్రాలు, సూర్యుడు కనిపించకుండా, భూమి కొత్త వర్షాలతో తృప్తి పొందిన, చీకటిలో మునిగిపోతోంది; దిశలు కూడా కనిపించడంలేదు. గొప్ప కొండల శిఖరాలు, ప్రవాహాలతో తడిపి, మరింత ప్రకాశిస్తూ, పెద్ద, విస్తారమైన జలపాతాలు ముత్యాల దండలా వేలాడుతూ మెరుస్తున్నాయి. అత్యున్నత కొండల విస్తార జలపాతాలు, రాళ్లపై పడుతూ, గుహల్లో నెమళ్ళు అరుపుతో మారుమోగుతూ, పూల మాలలా చెలరేగినట్లుగా కనిపిస్తున్నాయి. వేగంగా పడుతున్న విస్తార జలపాతాలు, కొండల శిఖరాలు, చెరువు అంచులను శుభ్రం చేస్తూ, ముత్యాల దండలా పడిపోతూ, గొప్ప గుహల్లో నిలిపి ఉంటాయి. నీటి ప్రవాహాలు, అన్ని దిశల్లో పడుతూ, స్వర్గ మహిళల ప్రేమలో విరిగిన ముత్యాల దండలా చెలరేగుతున్నాయి. పక్షులు కూర్చుని, కమలాలు మూసుకుని, మల్లె పువ్వులు వికసిస్తే, సూర్యుడు అస్తమించాడని తెలుసుకోవచ్చు. రాజుల యుద్ధాలు ముగిసాయి; సైన్యాలు మార్గాల్లో ఉండగా, వర్షం వల్ల శత్రుత్వం, మార్గాలు సమానంగా మారాయి. భద్రపద మాసంలో, ఓ బ్రాహ్మణా, పఠనానికి, సామగానానికి బ్రాహ్మణులకు సమయం వచ్చింది. నిశ్చయంగా, కోసల రాజు భరతుడు, తన పనులను పూర్తి చేసి, సంపదను కూడగట్టి, ఇప్పుడు ఆశాఢ మాసాన్ని చేరాడు. నిశ్చయంగా, సరయూ నది నిండుతూ, ప్రవాహం బలంగా మారి, దాని శబ్దం అయోధ్యను తలపిస్తున్నట్లు నేను ఊహిస్తున్నాను. సుగ్రీవుడు, అనేక గుణాలతో, శత్రువులను జయించి, భార్యను తిరిగి పొంది, గొప్ప రాజ్యంలో సుఖంగా ఉన్నాడు. కానీ, లక్ష్మణా, నేను భార్యను కోల్పోయి, నా విస్తార రాజ్యం నుండి దూరమై, నీటితో దుమ్ము పోసిన నది ఒడ్డులా మునిగిపోతున్నాను. నా దుఃఖం విస్తారంగా ఉంది; వర్షాలు దాటడానికి చాలా కష్టంగా ఉన్నాయి; రావణుడు, గొప్ప, విస్తారమైన శత్రువు, నా ముందే నిలిచాడు. ఈ కాలం యుద్ధానికి అనువుగా లేదని, మార్గాలు చాలా కష్టంగా ఉన్నాయని చూసి, సుగ్రీవుడు తలదించుకుని ఉండగా, నేను ఏమి చెప్పలేదు. అంతేకాదు, అతను చాలా కాలం బాధపడి, ఇటీవలే భార్యను తిరిగి పొంది, నా స్వీయ ప్రయోజనం భారంగా ఉన్నందున, వానరుడికి నేను మాట్లాడాలనుకోవడం లేదు.