సౌమిత్రి! ఒకప్పుడు ప్రేమికులకు ఎంతో ప్రియమైన దిశలు ఇప్పుడు మేఘాలతో కప్పబడి, చంద్రుడు, నక్షత్రాలు కనబడకుండా అడ్డుపడినట్లుగా ఉన్నాయి. ఆ కొండ చరియలపై పుష్పించిన కుఠజ వృక్షాలను చూడూ – వాన కోసం తపించుతూ కన్నీటిలో మునిగిపోయినట్లు, అవి నా మనసులోని వేదనను, ఆకాంక్షను మరింత రెచ్చగొడుతున్నాయి. ఈ రోజు, గాలి మృదువుగా వీస్తోంది; దుమ్ము కూరిపోవడంతో వేడి తగ్గిపోయింది. రాజుల ప్రయాణాలు ఆగిపోయాయి, యాత్రికులు తమ స్వస్థలాలకు తిరిగి వెళ్తున్నారు. చక్రవాక పక్షులు తమ సరస్సులను, జంటలను చేరేందుకు ఉత్సాహంగా బయలుదేరాయి. వానలు తరచూ కురవడం వల్ల రహదారులపై రథయానాలు జరగడం లేదు. ఆకాశం ఎక్కడికక్కడ మేఘాలతో నిండిపోయి, కొంత భాగం ప్రకాశవంతంగా, మరికొంత భాగం చీకటిగా కనిపిస్తోంది. కొండలు ఆకాశాన్ని అడ్డుకుంటూ, అది ఒక మహాసముద్రపు ప్రశాంత ఉపరితలంలా మెరిసిపోతోంది. కొండ గుట్టల మధ్య ప్రవహించే వాగులు సర్జ, కదంబ పుష్పాలతో కలిసిపోయి, ఖనిజాల వర్ణంతో ఎర్రగా మారి, నెమళ్లు కేకలు వేస్తూ పరుగెత్తుతున్నాయి. రసమయం, తీపిగా ఉన్న జంబూ పండ్లను తేనెటీగలు గుంపుగా చేరి ఆస్వాదిస్తున్నాయి. గాలి ఊదినప్పుడు, వివిధ రంగులుగా మెరిసే, పూర్తిగా పండిన మామిడిపండ్లు నేలపై పడిపోతున్నాయి. మేఘాలు మెరుపులతో అలంకరించబడి, క్రౌంచాల మాలలతో, మహా పర్వత శిఖరాల్లా, గర్జిస్తూ, యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్న మత్తుమందమైన ఏనుగుల్లా వినిపిస్తున్నాయి. వర్షపు నీటితో పచ్చగా మారిన అడవి మైదానాలు, నెమళ్ల ఉల్లాస నృత్యాలతో, వాన మేఘాలు తొలగిపోయిన మధ్యాహ్నాల్లో మరింత అందంగా మెరిసిపోతున్నాయి. మేఘాలు, బరువైన నీటిని మోస్తూ, క్రౌంచాల అరుపులతో, ఎత్తయిన పర్వత శిఖరాలపై మళ్లీ మళ్లీ విశ్రాంతి తీసుకుంటూ ప్రయాణిస్తున్నాయి. క్రౌంచాల వరుస, మేఘాలను చేరేందుకు ఉత్సాహంగా, ఆకాశంలో తెల్లకుముదమాలలా, గాలి ఊపిరితో ఊగిపోతూ, ప్రకాశవంతంగా కనిపిస్తోంది. పచ్చటి కొత్త ముడుపులు, ఇంద్రగోపాల ఎరుపు రంగుతో అలంకరించబడిన భూమి, లక్కు రంగు శాలువా కప్పుకున్న యువతిలా, చిలుకల పలురంగు ఛాయతో మెరిసిపోతోంది. కేశవునికి నిద్ర మెల్లగా రావడం, నది సముద్రాన్ని చేరుకోవడం, ఉల్లాసంగా ఉన్న క్రౌంచం మేఘాన్ని వెతకడం, ప్రియురాలు తను కోరిన ప్రియుడిని చేరడం – ఇవన్నీ ఒకే సమయంలో జరుగుతున్నట్లు అనిపిస్తోంది. అడవి అంచులన్నీ నెమళ్ల నాట్యంతో, కదంబ వృక్షాల విస్తరించిన శాఖలతో, పశువుల కోరికలు మరింతగా, నేల పంటలతో అలంకరించబడి ఉన్నాయి. నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి, మేఘాలు కురుస్తున్నాయి, మత్తు ఏనుగులు గర్జిస్తున్నాయి, అడవి అంచులు మెరిసిపోతున్నాయి. ఇవన్నీ మురిసిపోతూ, నాట్యం చేస్తూ, విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నాయి. అయితే, తమ ప్రియలను కోల్పోయిన నెమళ్లు, కోతులు మాత్రం తపనతో ఉన్నారు. వర్షపు జల్లు తగిలి, కదంబ శాఖలకు అంటుకుని, ఆరు కాళ్ల తేనెటీగలు కొత్త పుష్పాల లోతైన మధును త్వరగా చిందించి, మత్తు మెల్లగా వదిలేస్తున్నాయి. జంబూ వృక్షాల శాఖలు, ఎరుపు పసుపు రంగులో మెరిసే, రసమయమైన పండ్లతో, తేనెటీగల గుంపులు వాటిని పీలుస్తున్నట్లు కనిపిస్తున్నాయి. మెరుపుతో అలంకరించబడిన మేఘాలు, గంభీరమైన గర్జనలతో, యుద్ధానికి సిద్ధమైన ఏనుగుల్లా మెరిసిపోతున్నాయి. కొండ అరణ్యాలలో తన మార్గంలో వెళ్తున్న మహా ఏనుగు, మేఘాల గర్జన విని, యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా ఉన్నా, ప్రతిధ్వని వలన మత్తులో వెనక్కి తిరుగుతుంది. కొన్ని చోట్ల అడవి అంచులు తేనెటీగల గానం వినిపించేటట్లు, మరికొన్ని చోట్ల నీలకంఠ నెమళ్ల నాట్యంతో, ఇంకెక్కడో మహా ఏనుగుల మత్తుతో, అరణ్యాలు అనేక రూపాల్లో కనబడుతున్నాయి. కదంబ, సాల, అర్జున ముడుపులతో నిండి, తేనెతో జలమై, అడవి నేల మద్యం మందిరం లా మెరిసిపోతోంది; వర్షపు మత్తులో నెమళ్లు నాట్యం చేస్తూ కేకలు వేస్తున్నాయి. ముత్యాల దండల్లా స్వచ్ఛమైన జలధారలు ఆకుల గిన్నెలో పడుతూ, తమ రంగు వదిలేసిన పక్షులు దాహంతో తాగుతున్నాయి. ఇది దేవేంద్రుని ప్రసాదంగా అనిపిస్తోంది. తేనెటీగల తీయని రాగాలు, కోతుల లయబద్ధమైన అరుపులు, మేఘాలలో మ్రోగే మృదంగ ధ్వనులు కలిసి, అడవిలో సంగీత మహోత్సవం మొదలైనట్లు అనిపిస్తోంది. అడవిలో నెమళ్లు కొన్నిసార్లు నాట్యం చేస్తూ, కొన్నిసార్లు గట్టిగా కేకలు వేస్తూ, మరికొన్నిసార్లు చెట్ల పైభాగాన మెరిసే తోకలతో కూర్చుంటూ, సంగీతమే మూర్తిరూపంగా కనిపిస్తోంది. మేఘాల ధ్వనితో మేల్కొన్న కోతులు, తమ దీర్ఘ నిద్రను వదిలిపెట్టి, కొత్త వాన జల్లు తాకి, అనేక రూపాల్లో, శబ్దాలతో అరుస్తున్నాయి. నదులు, వాటిలో ఆశ్రయించిన చక్రవాక పక్షులను కొట్టేసుకుంటూ, తీరాలను శుభ్రపరిచేస్తూ, కొత్త వర్షపు నీటితో పొంగిపొర్లుతూ సముద్రాన్ని చేరుకుంటున్నాయి. నీలిరంగు కొండలపై, నీలి మేఘాలు కొత్త నీటితో కట్టబడి కనిపిస్తున్నాయి; అరణ్యాలను దహించిన అగ్నిపై మేఘాలు అగ్నిలా, కొండలపై కొండల్లా నిలిచిపోయినట్లు ఉన్నాయి. ఏనుగులు సుగంధమైన కదంబ, అర్జున పుష్పాలతో నిండిన, నెమళ్లు మత్తులో కేకలు వేస్తున్న, ఇంద్రగోపాలతో పచ్చగా మారిన అరణ్యాల్లో సంచరిస్తున్నాయి. తేనెటీగలు ఆనందంతో, కొత్త వాన జల్లులో తాకిన కమలాల్ని వదిలిపెట్టి, తాజా కదంబ పుష్పాల మధుని ఆస్వాదిస్తున్నాయి. మహా ఏనుగులు మత్తులో ఉన్నాయి, ఆవులు ఆనందంగా ఉన్నాయి, సింహాలు అడవిలో మరింత ఉత్సాహంగా ఉన్నాయి, మహా పర్వతాలు అందంగా మెరిసిపోతున్నాయి, రాజులు విశ్రాంతిలో ఉన్నారు, ఇంద్రుడు తానూ మేఘాలతో క్రీడిస్తున్నాడు. మేఘాలు, సముద్రపు గర్జనతో మ్రోగుతూ, ఆకాశంలో భారీ జలధారలు కురిపిస్తూ, నదులు, చెరువులు, సరస్సులు, కుంటలు, భూమంతా మోసుకుపోతున్నాయి. మేఘాలు గట్టిగా కురుస్తున్నాయి, గాలులు వేగంగా వీశాయి, నదులు ఒడలు కోల్పోయి, మారిన దారుల్లో వేగంగా ప్రవహిస్తున్నాయి. పర్వత రాజులు, మనుష్యులలో రాజుల్లా, ఇంద్రుని ఇచ్చిన, గాలి తెచ్చిన మేఘాల మహా కలశాలతో అభిషేకం పొందుతూ, తమ వైభవాన్ని ప్రదర్శిస్తున్నాయి. మేఘాలతో కప్పబడిన ఆకాశంలో నక్షత్రాలు, సూర్యుడు కనపడడం లేదు; భూమి కొత్త వాన జలంతో తృప్తిగా, చీకటితో కప్పబడి, దిశలు కనిపించడంలేదు. పర్వత శిఖరాలు వాగుల నీటితో కడిగి, పెద్ద పెద్ద జలపాతాలు ముత్యాల దండల్లా వేలాడుతూ మరింత ప్రకాశవంతంగా ఉన్నాయి. ఎత్తయిన కొండల నుంచి జలపాతాలు రాళ్లపై పడుతూ విరివిగా, గుహల్లో నెమళ్ల కేకలతో మారుమోగుతూ, పుష్పమాలల్లా కనిపిస్తున్నాయి. ప్రవహించే జలపాతాలు పర్వతాల శిఖరాలు, అంచులను శుభ్రపరిచేస్తూ, ముత్యాల దండల్లా గుహల్లో నిలిచిపోతున్నాయి. అన్ని దిక్కులా జలధారలు పడుతూ, స్వర్గస్త్రీలు ప్రేమలో విరిగిన ముత్యాల హారాల్లా భూమిపై చెలరేగిపోతున్నాయి. పక్షులు విశ్రాంతికి చేరుకుంటాయి, కమలాలు మూయబడతాయి, మల్లె పువ్వు వికసిస్తుంది – ఇవన్నీ సూర్యాస్తమయానికి సంకేతాలు. రాజుల యుద్ధాలు ముగిశాయి, సైన్యాలు మార్గాల్లోనే ఉన్నా, వర్షపు నీటితో శత్రుత్వాలు, దారులు సమంగా మారాయి. ఇలా ఆ వర్షాకాలపు ప్రకృతి, తన వైభవాన్ని, మాధుర్యాన్ని, జీవరాశుల ఆనందాన్ని, మనోభావాలను ప్రతిబింబిస్తూ, రాముడు సౌమిత్రితో కలిసి చూస్తూ, ఆ అపూర్వ దృశ్యాన్ని మనసారా ఆస్వాదించాడు.