ஆகுலாருணதோயாநி ஸ்ரோஓதாம்ஸி விமலாந்யபி । உந்மார்கஜலவாஹீநி பபூவுர்ஜலதாகமே ॥௨-௬௩-
மழைக்காலம் வந்ததும், அப்படியே தூய்மையான ஆறுகளும், சிவப்பாக கலங்கிப் பெருக்கெடுத்து, வழிமீறி ஓடத் தொடங்கின.
தஸ்மிந்ந் அதிஸுகே காலே தநுஷ்மாந் இஷுமாந் ரதீ । வ்யாயாம க்ரு'த ஸம்கல்பஃ ஸரயூம் அந்வகாம் நதீம் ॥௨-௬௩-
அந்த இனிய நேரத்தில், வில்லும் அம்பும் ஏந்தி, உடற்பயிற்சி செய்யும் எண்ணத்துடன், நான் சரயு நதிக்கரையில் ரதம் ஓட்டினேன்.
நிபாநே மஹிஷம் ராத்ரௌ கஜம் வா அப்யாகதம் நதீம் । அந்யம் வா ஶ்வா பதம் கம்சிஜ் ஜிகாம்ஸுர் அஜித இந்த்ரியஃ ॥௨-௬௩-
இரவில், நீர்ப்பிடிப்பிடத்தில் வந்திருந்த எருமை அல்லது யானையையோ, அல்லது வேறு எந்த விலங்கின் தடயமையோ பார்த்து, என் ஆசைகளை அடக்காமல், அதை வேட்டையாட நினைத்தேன்.
தஸ்மிம்ஸ்தத்ராஹமேகாந்தே ராத்ரௌ விவ்ரு'தகார்முகஃ । தத்ராஹம் ஸம்வ்ரு'தம் வந்யம் ஹதவாம்ஸ்தீரமாகதம் ॥௨-௬௩-
அங்கே, இரவில் தனியாக இருந்து, வில்லைக் கையிலே பிடித்து, புதரில் மறைந்திருந்த காட்டுவிலங்கொன்றை, நதிக்கரைக்கு வந்ததும், நான் கொன்றேன்.
அந்யம் சாபி ம்ரு'கம் ஹிம்ஸ்ரம் ஶப்தம் ஶ்ருத்வாபு பாகதம் । அத அந்த காரே து அஶ்ரௌஷம் ஜலே கும்பஸ்ய பர்யதஃ ॥௨-௬௩-
பின்னர், வேறு ஒரு கொடிய விலங்கு வருகிற சப்தம் கேட்டதும், கவனமாகக் கேட்டேன்; அந்த இருள் சூழ்ந்த நேரத்தில், குடத்தின் அருகே நீரில் ஏதோ அசைவது போன்ற ஓசை கேட்டது.
அசக்ஷுர் விஷயே கோஷம் வாரணஸ்ய இவ நர்ததஃ । ததஃ அஹம் ஶரம் உத்த்ரு'த்ய தீப்தம் ஆஶீ விஷ உபமம் ॥௨-௬௩-
கண்ணுக்கு தெரியாத இடத்தில், யானை கர்ஜிப்பதைப் போல் ஓசை கேட்டது; உடனே, பாம்புப் பசும்பாம்பு விஷம் போல கூர்மையான அம்பை எடுத்தேன்.
ஶப்தம் ப்ரதி கஜப்ரேப்ஸுரபிலக்ஷ்ய த்வபாதயம் । அமுந்சம் நிஶிதம் பாணம் அஹம் ஆஶீ விஷ உபமம் ॥௨-௬௩-
அந்த சப்தத்தை நோக்கி, யானையை வேட்டையாடும் ஆசையுடன், பாம்பு விஷம் போன்ற கூரிய அம்பை விட்டேன்.
தத்ர வாக் உஷஸி வ்யக்தா ப்ராதுர் ஆஸீத் வந ஓகஸஃ । ஹா ஹா இதி பததஃ தோயே பாணாபிஹதமர்மணஃ ॥௨-௬௩-
அப்போது, விடியற்காலையில், காட்டில் இருந்து தெளிவாக ஒரு மனிதக் குரல் எழுந்தது; 'அய்யோ அய்யோ!' என்று, அம்பால் உயிர்க்குறிப்பில் பாய்ந்து, நீரில் விழுந்தான்.
தஸ்மிந்நிபதிதே பாணே வாகபூத்தத்ர மாநுஷீ । கதம் அஸ்மத் விதே ஶஸ்த்ரம் நிபதேத் து தபஸ்விநி ॥௨-௬௩-
அம்பு பாய்ந்ததும், அங்கே மனிதக் குரல் கேட்டது: 'என்னைப் போல் தவம் செய்யும் ஒருவருக்கு எப்படி ஆயுதம் விழும்?'
ப்ரவிவிக்தாம் நதீம் ராத்ராவ் உதாஹாரஃ அஹம் ஆகதஃ । இஷுணா அபிஹதஃ கேந கஸ்ய வா கிம் க்ரு'தம் மயா ॥௨-௬௩-
'இரவில், இந்த அமைதியான நதிக்கு தண்ணீர் எடுக்க வந்தேன்; யார் இந்த அம்பால் என்னைத் தாக்கினார்? நான் யாருக்கு என்ன தவறு செய்தேன்?'
ரு'ஷேர் ஹி ந்யஸ்த தண்டஸ்ய வநே வந்யேந ஜீவதஃ । கதம் நு ஶஸ்த்ரேண வதோ மத் விதஸ்ய விதீயதே ॥௨-௬௩-
'காட்டில் வனவாசம் செய்து, வன்முறையை விட்டு, காட்டுப் பழங்கள் மட்டும் சாப்பிடும் எனக்கு, ஆயுதத்தால் எப்படி மரணம் ஏற்படுகிறது?'
ஜடா பார தரஸ்ய ஏவ வல்கல அஜிந வாஸஸஃ । கோ வதேந மம அர்தீ ஸ்யாத் கிம் வா அஸ்ய அபக்ரு'தம் மயா ॥௨-௬௩-
'ஜடைகள் சுமந்து, மரச்சீலை, மிருகத்தோல் அணிந்து இருக்கும் எனக்கு, யார் மரணத்தை விரும்புவார்? அவருக்கு நான் என்ன தீங்கு செய்தேன்?'
ஏவம் நிஷ்பலம் ஆரப்தம் கேவல அநர்த ஸம்ஹிதம் । ந கஶ்சித் ஸாது மந்யேத யதைவ குரு தல்பகம் ॥௨-௬௩-
'இப்படி பயனற்றும், துன்பம் தரும் செயலையே யாரும் நல்லது என்று சொல்லமாட்டார்கள்; அது ஆசானின் மனைவியை நாடுவது போலத் தவறானது.'
நஹம் ததா அநுஶோசாமி ஜீவித க்ஷயம் ஆத்மநஃ । மாதரம் பிதரம் ச உபாவ் அநுஶோசாமி மத் விதே ॥௨-௬௩-
'என் உயிர் போனதற்காக நான் இவ்வளவு வருந்தவில்லை; என் மாதா, பிதா, எனக்கு ஒப்பானவர்கள், அவர்களுக்காகத்தான் நான் மிகவும் வருந்துகிறேன்.'
தத் ஏதாந் மிதுநம் வ்ரு'த்தம் சிர காலப்ரு'தம் மயா । மயி பந்சத்வம் ஆபந்நே காம் வ்ரு'த்திம் வர்தயிஷ்யதி ॥௨-௬௩-
'அந்த முதிய தம்பதியரை, நான் நீண்ட நாட்களாகப் பார்த்து வந்தேன்; இப்போது நான் இறந்தால், அவர்களை யார் பார்த்துக்கொள்வார்கள்?'
வ்ரு'த்தௌ ச மாதா பிதராவ் அஹம் ச ஏக இஷுணா ஹதஃ । கேந ஸ்ம நிஹதாஃ ஸர்வே ஸுபாலேந அக்ரு'த ஆத்மநா ॥௨-௬௩-
'முதிய தாய், தந்தை, நானும் — ஒரே அம்பால் எல்லோரும் அழிந்தோம்; தன்னையும் அறியாத ஒரு சிறுவனால்தான் இவ்வாறு நடந்தது.'
தம் கிரம் கருணாம் ஶ்ருத்வா மம தர்ம அநுகாந்க்ஷிணஃ । கராப்யாம் ஸஶரம் சாபம் வ்யதிதஸ்ய அபதத் புவி ॥௨-௬௩-
அந்த இரங்கும் சொற்களை நான் கேட்டதும், தர்மத்தை விரும்பும் என் மனம் துயரத்தில் ஆழ்ந்தது; என் கைகளிலிருந்த வில், அம்பு தரையில் விழுந்தன.
தஸ்யாஹம் கருணம் ஶ்ருத்வா நிஶி லாலபதோ பஹு । ஸம்ப்ராநதஃ ஶோகவேகேந ப்ரு'ஶமாஸ விசேதநஃ ॥௨-௬௩-
அவன் இரவில் புலம்பிய அந்தக் கருணை கூக்குரலைக் கேட்டதும், நான் மிகவும் கலங்கிப் பெரும் துயரத்தில் உள்ளத்தைக் களைந்து விட்டேன்.
தம் தேஶம் அஹம் ஆகம்ய தீந ஸத்த்வஃ ஸுதுர்மநாஃ । அபஶ்யம் இஷுணா தீரே ஸரய்வாஃ தாபஸம் ஹதம் ॥௨-௬௩-
அந்த இடத்துக்கு நான் சென்றபோது, என் மனம் மிகவும் தளர்ந்து, கவலையால் நெஞ்சம் சோர்ந்து, சரயு நதிக்கரையில் அம்பால் தாக்கப்பட்டு உயிரிழந்த தவசியை நான் பார்த்தேன்.
அவகீர்ணஜடாபாரம் ப்ரவித்தகலஶோதகம் । பாஸுஶோணிததிக்தாங்கம் ஶயாநம் ஶல்யபீடிதம் ॥௨-௬௩-
அவரது முடி சிதறி கிடந்தது, குடம் கவிழ்ந்து நீர் சிந்தி விட்டது, உடல் இரத்தத்தில் கறைபட்டு, அம்பால் காயமடைந்து வேதனையில் படுத்திருந்தார்.
ஸ மாம் உத்வீக்ஷ்ய நேத்ராப்யாம் த்ரஸ்தம் அஸ்வஸ்த சேதஸம் । இதி உவாச வசஃ க்ரூரம் திதக்ஷந்ந் இவ தேஜஸா ॥௨-௬௩-
நான் பயத்துடன் கலங்கிய மனதுடன் இருந்தபோது, அவர் கண்களால் என்னை நோக்கி, கோபத்தால் எரிகின்றபோல் கடுமையான வார்த்தைகளை கூறினார்.
கிம் தவ அபக்ரு'தம் ராஜந் வநே நிவஸதா மயா । ஜிஹீர்ஷிஉர் அம்போ குர்வ் அர்தம் யத் அஹம் தாடிதஃ த்வயா ॥௨-௬௩-
"அரசே, நான் காட்டில் அமைதியாக வாழ்ந்தேன். உமக்கு என்ன தவறு செய்தேன்? நீர் எடுக்க விரும்பி என்னை அம்பால் தாக்கினாய், ஏன்?"
ஏகேந கலு பாணேந மர்மணி அபிஹதே மயி । த்வாவ் அந்தௌ நிஹதௌ வ்ரு'த்தௌ மாதா ஜநயிதா ச மே ॥௨-௬௩-
"ஒரே ஒரு அம்பால் என் உயிர் புள்ளியில் பாய்ந்ததால், என் இருவரும் முதிய, பார்வையற்ற தந்தை, தாயும் உயிரிழந்தவர்களாகிவிட்டார்கள்."
தௌ நூநம் துர்பலாவ் அந்தௌ மத் ப்ரதீக்ஷௌ பிபாஸிதௌ । சிரம் ஆஶா க்ரு'தாம் த்ரு'ஷ்ணாம் கஷ்டாம் ஸம்தாரயிஷ்யதஃ ॥௨-௬௩-
"அவர்கள் இருவரும் பலவீனமாக, கண்கள் தெரியாமல், நீர் வேண்டி என்னை எதிர்பார்த்து, நீண்ட நாட்களாக தாகத்தால் தவித்து, நம்பிக்கையில் துன்புறுகின்றனர்."
ந நூநம் தபஸோ வா அஸ்தி பல யோகஃ ஶ்ருதஸ்ய வா । பிதா யந் மாம் ந ஜாநாதி ஶயாநம் பதிதம் புவி ॥௨-௬௩-
"தவம் செய்ததற்கோ, கல்வி கற்றதற்கோ பலன் இல்லை என்பதே உண்மை. இல்லையெனில், என் தந்தை நான் இங்கே தரையில் விழுந்து கிடப்பதை அறியாமல் இருப்பாரா?"
ஜாநந்ந் அபி ச கிம் குர்யாத் அஶக்திர் அபரிக்ரமஃ । சித்யமாநம் இவ அஶக்தஃ த்ராதும் அந்யோ நகோ நகம் ॥௨-௬௩-
"அவர் அறிந்திருந்தாலும் என்ன செய்ய முடியும்? அவருக்கு சக்தி இல்லை, நகர முடியாது. ஒரு மரம் விழும்போது மற்றொரு மரம் காப்பாற்ற முடியாதது போல."
பிதுஸ் த்வம் ஏவ மே கத்வா ஶீக்ரம் ஆசக்ஷ்வ ராகவ । ந த்வாம் அநுதஹேத் க்ருத்தோ வநம் வஹ்நிர் இவ ஏதிதஃ ॥௨-௬௩-
"ராகவா, நீ விரைவாக போய் என் தந்தைக்கு இதை சொல்; இல்லையெனில் அவர் கோபத்தில் காட்டில் எரியும் நெருப்புபோல் உன்னை சுடக்கூடும்."
இயம் ஏக பதீ ராஜந் யதஃ மே பிதுர் ஆஶ்ரமஃ । தம் ப்ரஸாதய கத்வா த்வம் ந த்வாம் ஸ குபிதஃ ஶபேத் ॥௨-௬௩-
"அரசே, இந்த ஒரே பாதை என் தந்தையின் ஆசிரமத்துக்கு செல்கிறது. அங்கே சென்று அவரை சமாதானப்படுத்து; இல்லையெனில் அவர் கோபத்தில் உன்னை சபிக்கக்கூடும்."
விஶல்யம் குரு மாம் ராஜந் மர்ம மே நிஶிதஃ ஶரஃ । ருணத்தி ம்ரு'து ஸ உத்ஸேதம் தீரம் அம்பு ரயோ யதா ॥௨-௬௩-
"அரசே, என் உயிர் புள்ளியில் பதிந்துள்ள கூரிய அம்பை எடுத்து விடு. அது என் உயிர்வாயை அடைத்துவிட்டது; அது நதிக்கரையில் மென்மையான மணல் நீரை தடுத்து நிறுத்துவது போல."
ஸஶல்யஃ க்லிஶ்யதே ப்ராணைர்விஶல்யோ விநஶிஷ்யதி । இதி மாமவிஶச்சிந்தா தஸ்ய ஶல்யாபகர்ஷணே ॥௨-௬௩-
"அம்பு உடலில் இருந்தால் உயிருடன் துன்பப்படுவேன்; எடுத்தால் உடனே உயிர் போய்விடும். நீ அம்பை எடுக்க முனைந்தபோது என் மனம் இந்த எண்ணத்தில் கலங்கியது."