அத்ரோத்யாநாநி ஶூந்யாநி ப்ரலீநவிஹகாநி ச । ந சாபிராமாநாராமாந் பஶ்யாமி மநுஜர்ஷப ॥௨-௫௯-
இங்கே தோட்டங்கள் வெறிச்சோறியுள்ளன; பறவைகள் மறைந்துள்ளன; மனிதர்களில் சிறந்தவரே, இனிமையான பூங்காக்களும் இப்போது இல்லை.
ப்ரவிஶந்தம் அயோத்யாம் மாம் ந கஶ்சித் அபிநந்ததி । நரா ராமம் அபஶ்யந்தஃ நிஹ்ஶ்வஸந்தி முஹுர் முஹுஃ ॥௨-௫௯-
நான் அயோத்யாவிற்குள் வந்தபோது யாரும் என்னை வரவேற்கவில்லை; இராமனை காண முடியாத மக்கள் மீண்டும் மீண்டும் ஆழ்ந்தためச்சுவாசம் விடுகிறார்கள்.
தேவ ராஜரதம் த்ரு'ஷ்ட்வா விநா ராமமிஹாகதம் । துஃகாதஶ்ருமுகஃ ஸர்வோ ராஜமார்ககதோ ஜநஃ ॥௨-௫௯-
அரசு ரதம் இராமன் இல்லாமல் திரும்புவதைப் பார்த்த மக்கள், ராஜபாதையில் நிற்கும் அனைவரும் துக்கத்தில் கண்ணீர் சிந்துகிறார்கள்.
ஹர்ம்யைஃ விமாநைஃ ப்ராஸாதைஃ அவேக்ஷ்ய ரதம் ஆகதம் । ஹாஹா கார க்ரு'தா நார்யோ ராம அதர்ஶந கர்ஶிதாஃ ॥௨-௫௯-
மாளிகைகள், கோபுரங்கள், அரண்மனைகளிலிருந்து பெண்கள், இராமனை காண முடியாத துயரத்தில், 'அய்யோ' என்று அழுகிறார்கள்.
ஆயதைஃ விமலைஃ நேத்ரைஃ அஶ்ரு வேக பரிப்லுதைஃ । அந்யோந்யம் அபிவீக்ஷந்தே வ்யக்தம் ஆர்ததராஃ ஸ்த்ரியஃ ॥௨-௫௯-
பெரிதும் தெளிவான கண்களில் கண்ணீர் நிரம்பி, அந்த பெண்கள் ஒருவரை ஒருவர் பார்த்து, துயரத்தில் மூழ்கியதை வெளிப்படுத்துகிறார்கள்.
ந அமித்ராணாம் ந மித்ராணாம் உதாஸீந ஜநஸ்ய ச । அஹம் ஆர்ததயா கம்சித் விஶேஷம் ந உபலக்ஷயே ॥௨-௫௯-
இந்த துயரத்தில், பகைவரும், நண்பர்களும், பரவாயில்லாதவர்களும் எனக்கு வேறுபாடாக தெரியவில்லை.
அப்ரஹ்ரு'ஷ்ட மநுஷ்யா ச தீந நாக துரம்கமா । ஆர்த ஸ்வர பரிம்லாநா விநிஹ்ஶ்வஸித நிஹ்ஸ்வநா ॥௨-௫௯-
மக்கள் மகிழ்ச்சி இழந்துள்ளனர்; யானைகளும் குதிரைகளும் தளர்ந்துள்ளன; அவற்றின் குரலும் வாடி, ஆழ்ந்தためச்சுவாசம் மட்டும் கேட்கிறது.
நிராநந்தா மஹா ராஜ ராம ப்ரவ்ராஜந ஆதுலா । கௌஸல்யா புத்ர ஹீநா இவாயோத்யா ப்ரதிபாதி மா மா ॥௨-௫௯-
பெரிய அரசே, இராமன் வனவாசம் சென்றதால் அயோத்யா மகிழ்ச்சி இழந்து, கௌசல்யா மகனை இழந்தது போல் தோன்றுகிறது.
ஸூதஸ்ய வசநம் ஶ்ருத்வா வாசா பரம தீநயா । பாஷ்ப உபஹதயா ராஜா தம் ஸூதம் இதம் அப்ரவீத் ॥௨-௫௯-
சூதனின் வார்த்தைகளை கேட்டு, கண்ணீரால் குரல் தடுக்கப்பட்டு, ஆழ்ந்த துயரத்தில் மூழ்கிய அரசன் அவனை நோக்கி இவ்வாறு சொன்னான்:
கைகேய்யா விநியுக்தேந பாப அபிஜந பாவயா । மயா ந மந்த்ர குஶலைஃ வ்ரு'த்தைஃ ஸஹ ஸமர்திதம் ॥௨-௫௯-
பொல்லாத எண்ணம் கொண்ட கைகேயி கட்டளையிட்டதால், அறிவுள்ள பெரியவர்களுடன் ஆலோசித்து நான் இதை ஒப்புக்கொள்ளவில்லை.
ந ஸுஹ்ரு'த்பிர் ந ச அமாத்யைஃ மந்த்ரயித்வா ந நைகமைஃ । மயா அயம் அர்தஃ ஸம்மோஹாத் ஸ்த்ரீ ஹேதோஹ் ஸஹஸா க்ரு'தஃ ॥௨-௫௯-
நண்பர்களோ, அமைச்சர்களோ, குடிமக்களோ யாருடனும் ஆலோசிக்காமல், குழப்பத்திலும், ஒரு பெண்ணின் காரணத்தாலும், நான் திடீரென்று இந்த முடிவை எடுத்துவிட்டேன்.
பவிதவ்யதயா நூநம் இதம் வா வ்யஸநம் மஹத் । குலஸ்ய அஸ்ய விநாஶாய ப்ராப்தம் ஸூத யத்ரு'ச்சயா ॥௨-௫௯-
சூதா, விதியின் காரணமாகவோ, பெரிய துன்பம் வந்ததாலோ, இந்தப் பெரும் துயரம் இந்தக் குடும்பத்தை அழிவிற்கு இட்டுவிட்டது.
ஸூத யத்ய் அஸ்தி தே கிம்சிந் மயா அபி ஸுக்ரு'தம் க்ரு'தம் । த்வம் ப்ராபய ஆஶு மாம் ராமம் ப்ராணாஃ ஸம்த்வரயந்தி மாம் ॥௨-௫௯-
ஓ ரதசாரியே, நான் உனக்காக ஏதாவது நன்மை செய்திருந்தால், உடனே என்னை இராமரிடம் கொண்டு போ. என் உயிர் என்னை அவசரமாக அங்கே அழைத்துச் செல்கிறது.
யத் யத் யா அபி மம ஏவ ஆஜ்ஞா நிவர்தயது ராகவம் । ந ஶக்ஷ்யாமி விநா ராம முஹூர்தம் அபி ஜீவிதும் ॥௨-௫௯-
என் எந்தtoday கட்டளையாலும் இராமனை திரும்ப வைக்க முடிந்தால் வைக்கட்டும்; இராமர் இல்லாமல் ஒரு கணம் கூட நான் உயிரோடிருக்க முடியாது.
அதவா அபி மஹா பாஹுர் கதஃ தூரம் பவிஷ்யதி । மாம் ஏவ ரதம் ஆரோப்ய ஶீக்ரம் ராமாய தர்ஶய ॥௨-௫௯-
அல்லது, அந்த வலிமைமிக்கவர் ஏற்கனவே தொலைவில் சென்றுவிட்டால், என்னை இந்த ரதத்தில் ஏற்றி, விரைவாக இராமரை காண்பி.
வ்ரு'த்த தம்ஷ்ட்ரஃ மஹா இஷ்வாஸஃ க்வ அஸௌ லக்ஷ்மண பூர்வஜஃ । யதி ஜீவாமி ஸாத்வ் ஏநம் பஶ்யேயம் ஸஹ ஸீதயா ॥௨-௫௯-
வளைந்த பற்களும் பெரிய வில்லும் உடைய இலக்குமணனின் அண்ணன் எங்கே இருக்கிறார்? நான் உயிரோடிருந்தால், சீதையுடன் கூடிய அவரை காண வேண்டும்.
லோஹித அக்ஷம் மஹா பாஹும் ஆமுக்த மணி குண்டலம் । ராமம் யதி ந பஶ்யாமி கமிஷ்யாமி யம க்ஷயம் ॥௨-௫௯-
இரத்தம் போன்ற கண்களும் வலிமைமிக்க கரங்களும் மாணிக்கக் குண்டலமும் அணிந்த இராமரை நான் காணவில்லை என்றால், நான் யமனின் உலகத்திற்கே போய்விடுவேன்.
அதஃ நு கிம் துஹ்கதரம் யோ அஹம் இக்ஷ்வாகு நந்தநம் । இமாம் அவஸ்தாம் ஆபந்நோ ந இஹ பஶ்யாமி ராகவம் ॥௨-௫௯-
இக்ஷ்வாகு வம்சத்தில் பிறந்த நான், இவ்வளவு துயரமான நிலையில் இராமனை இங்கே காண முடியாமல் இருப்பதைவிட வேறு என்ன துயரம் இருக்க முடியும்?
ஹா ராம ராம அநுஜ ஹா ஹா வைதேஹி தபஸ்விநீ । ந மாம் ஜாநீத துஹ்கேந ம்ரியமாணம் அநாதவத் ॥௨-௫௯-
ஐயோ இராமா! இலக்குமணா! ஐயோ தவம் செய்கிற வைதேஹி! துக்கத்தால் வாடி, ஆதரவில்லாமல் நான் இறந்து கொண்டிருக்கிறேன் என்பதை நீங்கள் அறியவில்லை.
ஸ தேந ராஜா துஃகேந ப்ரு'ஶமர்பிதசேதநஃ । அவகாடஃ ஸுதுஷ்பாரம் ஶோகஸாகமப்ரவீத் ॥௨-௫௯-
அந்த அரசன் மிகுந்த துக்கத்தில் மூழ்கி, மனம் முழுவதும் துயரத்தில் ஆழ்ந்தவாறு, கடக்க முடியாத துக்கக் கடலில் முழுகி பேசினார்.
ராமஶோகமஹாபோகஃ ஸீதாவிரஹபாரகஃ । ஶ்வஸிதோர்மிமஹாவர்தோ பாஷ்பபேநஜலாவிலஃ ॥௨-௫௯-
இராமனின் பிரிவே அந்த துக்கக் கடலின் ஆழம்; சீதையின் பிரிவே அதன் அக்கரை; ஆழ்மூச்சுகள் அதன் பெரிய அலைகள்; கண்ணீர் அதன் வெண்மையான நீர்.
பாஹுவிக்ஷேபமீநௌகோ விக்ரந்திதமஹாஸ்வநஃ । ப்ரகீர்ணகேஶஶைவாலஃ கைகேயீபடபாமுகஃ ॥௨-௫௯-
கைகளைக் களைத்தல் அதன் மீன்கள்; உரக்க அழுகை அதன் பெரும் ஒலி; சிதறிய கூந்தல் அதன் பாசி; கைகேயி அதன் அடிபொதிந்த நெருப்பு.
மமாஶ்ருவேகப்ரபவஃ குப்ஜாவாக்யமஹாக்ரஹஃ । வரவேலோ ந்ரு'ஶம்ஸாயா ராமப்ரவ்ராஜநாயதஃ ॥௨-௫௯-
என் கண்ணீரின் பெருக்கே அதன் ஊற்று; குன்றியாள் சொன்ன வார்த்தைகள் அதன் பெரிய முதலை; கொடூரமான வரம் அதன் கரை; இராமனின் வனவாசம் அதன் பரப்பு.
யஸ்மிந் பத நிமக்நோऽஹம் கௌஸல்யே ராகவம் விநா । துஸ்தரஃ ஜீவதா தேவி மயா அயம் ஶோக ஸாகரஃ ॥௨-௫௯-
கௌசல்யே, இராமனை இழந்து, இந்த துக்கக் கடலில் நான் உண்மையில் முழுகியுள்ளேன்; உயிரோடு இருக்கும் எனக்கு இந்த துக்கக் கடலை கடக்க முடியாது.
அஶோபநம் யோ அஹம் இஹ அத்ய ராகவம் । தித்ரு'க்ஷமாணோ ந லபே ஸலக்ஷ்மணம்இதி இவ ராஜா விலபந் மஹா யஹாஶஃபபாத தூர்ணம் ஶயநே ஸ மூர்சிதஃ ॥௨-௫௯-
இன்று இங்கே இலக்குமணனுடன் இராமரை காண விரும்பி, அவரை காண முடியாதது எனக்கு மிகுந்த அவமதிப்பாக உள்ளது. இப்படிச் சோகித்து, அந்த பெரிய அரசன் திடீரென்று படுக்கையில் மயங்கி விழுந்தார்.
இதி விலபதி பார்திவே ப்ரநஷ்டே । கருணதரம் த்விகுணம் ச ராம ஹேதோஃ । வசநம் அநுநிஶம்ய தஸ்ய தேவீ । பயம் அகமத் புநர் ஏவ ராம மாதா ॥௨-௫௯-
இவ்வாறு இராமனுக்காக துக்கத்தில் மூழ்கி அரசன் அழுதபோது, அவன் சொற்களை கேட்ட இராமனின் தாய் மீண்டும் ஆழ்ந்த பயத்தில் ஆழ்ந்தாள்.
thumb|ஷஷ்டிதமஃ ஸர்கஃ ஶ்ரூயதாம்|center ஶ்ரீமத்வால்மீகியராமாயணே அயோத்யாகாண்டே ஷஷ்டிதமஃ ஸர்கஃ ॥௨-
இவ்வாறு மகத்தான வால்மீகி இராமாயணத்தில், அயோத்தி காண்டத்தில் அறுபதாவது சர்க்கம் முடிவடைகிறது.
ததஃ பூத உபஸ்ரு'ஷ்டா இவ வேபமாநா புநஃ புநஃ । தரண்யாம் கத ஸத்த்வா இவ கௌஸல்யா ஸூதம் அப்ரவீத் ॥௨-௬௦-
பிசாசுகள் பிடித்தவரைப் போல மீண்டும் மீண்டும் நடுங்கி, உயிர் விட்டு விட்டவள்போல் கௌசல்யை, அந்தச் சாரதியை நோக்கி பேசினாள்.
நய மாம் யத்ர காகுத்ஸ்தஃ ஸீதா யத்ர ச லக்ஷ்மணஃ । தாந் விநா க்ஷணம் அபி அத்ர ஜீவிதும் ந உத்ஸஹே ஹி அஹம் ॥௨-௬௦-
என்னை இராமர் இருக்கும் இடத்துக்கும், சீதையும் இலக்குமணனும் இருக்கும் இடத்துக்கும் கொண்டு போ. அவர்களில்லாமல் இங்கே ஒரு கணம் கூட நான் உயிரோடிருக்க முடியாது.
நிவர்தய ரதம் ஶீக்ரம் தண்டகாந் நய மாம் அபி । அத தாந் ந அநுகச்சாமி கமிஷ்யாமி யம க்ஷயம் ॥௨-௬௦-
ரதத்தை விரைவாக திருப்பி, என்னையும் தண்டகாரண்யத்திற்குக் கொண்டு போ. அவர்களைப் பின்தொடர முடியாவிட்டால், நான் யமனின் உலகத்திற்கே போய்விடுவேன்.