யத் அஹம் ந உபசாரேண ப்ரூயாம் ஸ்நேஹாத் அவிக்லவஃ । பக்திமாந் இதி தத் தாவத் வாக்யம் த்வம் க்ஷந்தும் அர்ஹஸி ॥௨-௫௨-
அன்பும் பக்தியாலும், மரியாதை தவிர்த்து நான் பேசினால், அந்த வார்த்தைகளை நீ மன்னிக்க வேண்டும்.
கதம் ஹி த்வத் விஹீநோ அஹம் ப்ரதியாஸ்யாமி தாம் புரீம் । தவ தாத வியோகேந புத்ர ஶோக ஆகுலாம் இவ ॥௨-௫௨-
உன்னை இழந்து, அந்த நகருக்குத் திரும்ப நான் எப்படி போக முடியும்? அது தந்தையை இழந்த மகன் போல் துக்கத்தில் ஆழ்ந்திருக்கும்.
ஸராமம் அபி தாவந் மே ரதம் த்ரு'ஷ்ட்வா ததா ஜநஃ । விநா ராமம் ரதம் த்ரு'ஷ்ட்வா விதீர்யேத அபி ஸா புரீ ॥௨-௫௨-
இராமனில்லாத என் ரதத்தை மக்கள் பார்த்தால், இராமன் இல்லாத ரதத்தை பார்த்து அந்த நகரமே உடைந்து போகும்.
தைந்யம் ஹி நகரீ கச்சேத் த்ரு'ஷ்ட்வா ஶூந்யம் இமம் ரதம் । ஸூத அவஶேஷம் ஸ்வம் ஸைந்யம் ஹத வீரம் இவ ஆஹவே ॥௨-௫௨-
இந்த காலியான ரதத்தை, சாரதி மட்டும் இருப்பதை மக்கள் பார்த்தால், போரில் வீரர்கள் இல்லாத படை போல நகரம் துக்கத்தில் ஆழும்.
தூரே அபி நிவஸந்தம் த்வாம் மாநஸேந அக்ரதஃ ஸ்திதம் । சிந்தயந்த்யோ அத்ய நூநம் த்வாம் நிராஹாராஃ க்ரு'தாஃ ப்ரஜாஃ ॥௨-௫௨-
நீ தொலைவில் இருந்தாலும், மக்கள் மனதில் உன்னை முன்னிலையில் நினைத்து, இன்று உன்னை நினைத்து உண்ணாமல் இருப்பார்கள்.
த்ரு'ஷ்டம் தத்தி த்வயா ராம! யாத்ரு'ஶம் த்வத்ப்ரவாஸநே । ப்ரஜாநாம் ஸம்குலம் வ்ரு'த்தம் த்வச்சோகக்லாந்தசேதஸாம் ॥௨-௫௨-
இராமா! உன் பிரிவில் மக்கள் எவ்வாறு கலக்கம் அடைந்து, உன்னை நினைத்து துயரத்தில் வாடுகிறார்கள் என்பதை நீ பார்த்திருக்கிறாய்.
ஆர்த நாதோ ஹி யஃ பௌரைஃ முக்தஃ தத் விப்ரவாஸநே । ரதஸ்தம் மாம் நிஶாம்ய ஏவ குர்யுஃ ஶத குணம் ததஃ ॥௨-௫௨-
எனது வனவாசத்துக்காக நகர மக்கள் எழுப்பிய துயரக் கூக்குரல், என்னை ரதத்தில் அமர்ந்திருப்பதைப் பார்த்தவுடன், நூறு மடங்கு அதிகமாகும்.
அஹம் கிம் ச அபி வக்ஷ்யாமி தேவீம் தவ ஸுதஃ மயா । நீதஃ அஸௌ மாதுல குலம் ஸம்தாபம் மா க்ரு'தாஇதி ॥௨-௫௨-
உங்கள் தாயாரிடம் நான் என்ன சொல்ல முடியும்? உங்கள் மகன் என் வழியாக மாமாவின் வீட்டுக்குக் கொண்டு போகப்பட்டான், கவலைப்பட வேண்டாம் என்று சொல்லவா?
அஸத்யம் அபி ந ஏவ அஹம் ப்ரூயாம் வசநம் ஈத்ரு'ஶம் । கதம் அப்ரியம் ஏவ அஹம் ப்ரூயாம் ஸத்யம் இதம் வசஃ ॥௨-௫௨-
பொய் என்றாலும் இப்படிப் பட்ட வார்த்தைகளை நான் சொல்லமாட்டேன்; இந்தக் கடினமான உண்மையை நான் எப்படி சொல்ல முடியும்?
மம தாவந் நியோகஸ்தாஃ த்வத் பந்து ஜந வாஹிநஃ । கதம் ரதம் த்வயா ஹீநம் ப்ரவக்ஷ்யந்தி ஹய உத்தமாஃ ॥௨-௫௨-
என் கட்டளைக்குப் பின்பற்றும் உங்கள் உறவினர்கள், ரதம் உங்களை இன்றி வந்துவிட்டது என்று அந்த நல்ல குதிரைகள் எப்படி சொல்லும்?
தந்ந ஶக்ஷ்யாம்யஹம் கந்துமயோத்யாம் த்வத்ரு'தேऽநக । வநவாஸாநுயாநாய மாமநுஜ்ஞாதுமர்ஹஸி ॥௨-௫௨-
பிழையில்லாதவரே, உங்களை இன்றி அயோத்தியாவுக்கு நான் செல்ல முடியாது; வனவாசத்திற்கு உங்களுடன் செல்ல எனக்கு அனுமதி அளிக்க வேண்டும்.
யதி மே யாசமாநஸ்ய த்யாகம் ஏவ கரிஷ்யஸி । ஸரதோ அக்நிம் ப்ரவேக்ஷ்யாமி த்யக்த மாத்ரைஹ த்வயா ॥௨-௫௨-
நான் எவ்வளவு வேண்டிக் கொண்டாலும், நீங்கள் என்னை விட்டுவிட்டுச் செல்ல முடிவு செய்தால், இந்த ரதத்துடன் சேர்ந்து, நீங்கள் என்னை இங்கு விட்டு விட்டதால், நான் நெருப்பில் பாய்ந்து விடுவேன்.
பவிஷ்யந்தி வநே யாநி தபோ விக்ந கராணி தே । ரதேந ப்ரதிபாதிஷ்யே தாநி ஸத்த்வாநி ராகவ ॥௨-௫௨-
வனத்தில் தவம் செய்யும் போது உண்டாகும் இடையூறுகளை, ராகவா, இந்த ரதத்தின் மூலம் நான் தடுக்கிறேன்.
தத் க்ரு'தேந மயா ப்ராப்தம் ரத சர்யா க்ரு'தம் ஸுகம் । ஆஶம்ஸே த்வத் க்ரு'தேந அஹம் வந வாஸ க்ரு'தம் ஸுகம் ॥௨-௫௨-
இந்த ரத சேவையால் நான் பெற்ற ஆனந்தத்தைப் போல, வனவாசத்தில் உங்களைச் சேவிப்பதாலும் அதே மகிழ்ச்சியை நான் எதிர்பார்க்கிறேன்.
இமே சாபி ஹயா வீர யதி தே வநவாஸிநஃ । பரிசர்யாம் கரிஷ்யந்தி ப்ராப்ஸ்யந்தி பரமாம் கதிம் ॥௨-௫௨-
வீரனே, இந்தக் குதிரைகள் வனவாசத்தில் உங்களுக்கு சேவை செய்தால், அவை உயர்ந்த நிலையை அடையும்.
தவ ஶுஶ்ரூஷணம் மூர்த்நா கரிஷ்யாமி வநே வஸந் । அயோத்யாம் தேவ லோகம் வா ஸர்வதா ப்ரஜஹாம்ய் அஹம் ॥௨-௫௨-
வனத்தில் வாழும் போது, என் தலைகீழாக உங்களுக்கு சேவை செய்வேன்; அயோத்தி அல்லது தேவலோகமென்றாலும், அனைத்தையும் நான் விட்டுவிடுகிறேன்.
ந ஹி ஶக்யா ப்ரவேஷ்டும் ஸா மயா அயோத்யா த்வயா விநா । ராஜ தாநீ மஹா இந்த்ரஸ்ய யதா துஷ்க்ரு'த கர்மணா ॥௨-௫௨-
உங்களை இன்றி அயோத்தியாவிற்குள் நான் செல்ல முடியாது; பெரிய இந்திரனின் நகரம் போல, பாவம் செய்தவருக்கு அது எட்டாதது.
வந வாஸே க்ஷயம் ப்ராப்தே மம ஏஷ ஹி மநோ ரதஃ । யத் அநேந ரதேந ஏவ த்வாம் வஹேயம் புரீம் புநஃ ॥௨-௫௨-
வனவாசம் முடிந்த பிறகு, இந்த ரதத்தில் உங்களை மீண்டும் நகரத்திற்கு அழைத்துச் செல்லும் ஆசை எனக்கு உள்ளது.
சதுர் தஶ ஹி வர்ஷாணி ஸஹிதஸ்ய த்வயா வநே । க்ஷண பூதாநி யாஸ்யந்தி ஶதஶஃ து ததஃ அந்யதா ॥௨-௫௨-
உங்களுடன் வனத்தில் கழிக்கும் பதினான்கு ஆண்டுகள் கண நேரமாகவே கடந்து போகும்; இல்லையெனில், நூறு ஆண்டுகள் வேறுபடாகத் தோன்றும்.
ப்ரு'த்ய வத்ஸல திஷ்டந்தம் பர்த்ரு' புத்ர கதே பதி । பக்தம் ப்ரு'த்யம் ஸ்திதம் ஸ்தித்யாம் த்வம் ந மாம் ஹாதும் அர்ஹஸி ॥௨-௫௨-
பணிவுடன், உண்மையுடன், என் உரிமையாளர் மற்றும் மகன் சென்ற பாதையில் நின்று சேவை செய்யும் எனை, நீங்கள் விட்டுவிடக் கூடாது.
ஏவம் பஹு விதம் தீநம் யாசமாநம் புநஃ புநஃ । ராமஃ ப்ரு'த்ய அநுகம்பீ து ஸுமந்த்ரம் இதம் அப்ரவீத் ॥௨-௫௨-
இவ்வாறு பல முறையும் தாழ்மையோடு வேண்டிக்கொண்ட சுமந்திரனை, தன் பணியாளருக்கு இரக்கம் கொண்ட ராமன் பதில் கூறினார்.
ஜாநாமி பரமாம் பக்திம் மயி தே பர்த்ரு' வத்ஸல । ஶ்ரு'ணு ச அபி யத் அர்தம் த்வாம் ப்ரேஷயாமி புரீம் இதஃ ॥௨-௫௨-
உன் மிகுந்த பக்தியை எனக்குத் தெரியும், உரிமையாளர் மீது அன்பு கொண்டவரே; இப்போது நான் உன்னை நகரத்திற்கு ஏன் அனுப்புகிறேன் என்பதையும் கேள்.
நகரீம் த்வாம் கதம் த்ரு'ஷ்ட்வா ஜநநீ மே யவீயஸீ । கைகேயீ ப்ரத்யயம் கச்சேத் இதி ராமஃ வநம் கதஃ ॥௨-௫௨-
நீ நகரத்திற்குச் சென்றதைப் பார்த்தால், என் இளைய தாய் கைகேயி, ராமன் வனத்திற்குச் சென்றான் என்று நம்புவாள்.
பரிதுஷ்டா ஹி ஸா தேவி வந வாஸம் கதே மயி । ராஜாநம் ந அதிஶந்கேத மித்யா வாதீ இதி தார்மிகம் ॥௨-௫௨-
நான் வனவாசத்திற்கு சென்றதும் அந்த தேவியும் திருப்தி அடைவாள்; அப்பொழுது, தர்மமான அரசன் பொய் சொன்னார் என்று அவள் சந்தேகிக்க மாட்டாள்.
ஏஷ மே ப்ரதமஃ கல்போ யத் அம்பா மே யவீயஸீ । பரத ஆரக்ஷிதம் ஸ்பீதம் புத்ர ராஜ்யம் அவாப்நுயாத் ॥௨-௫௨-
என் முதன்மை ஆசை இதுவே: என் தாயார் கைகேயி, தன் மகன் பரதனுக்காக பாதுகாக்கப்பட்ட வளமான அரசை பெற வேண்டும்.
மம ப்ரிய அர்தம் ராஜ்ஞஃ ச ஸரதஃ த்வம் புரீம் வ்ரஜ । ஸம்திஷ்டஃ ச அஸி யா அநர்தாம்ஸ் தாம்ஸ் தாந் ப்ரூயாஃ ததா ததா ॥௨-௫௨-
என் மகிழ்ச்சிக்கும், அரசர் தசரதனின் மகிழ்ச்சிக்கும், சுமந்திரா, நீ ரதத்துடன் நகரத்துக்கு திரும்பு; உனக்கு சொல்லப்பட்டபடி, ஒவ்வொருவரிடமும் உரிய வார்த்தைகளை சொல்.
இதி உக்த்வா வசநம் ஸூதம் ஸாந்த்வயித்வா புநஃ புநஃ । குஹம் வசநம் அக்லீபம் ராமஃ ஹேதுமத் அப்ரவீத் ॥௨-௫௨-
இவ்வாறு கூறி, தேரோட்டகரை மீண்டும் மீண்டும் ஆறுதல் கூறி, இராமன் குகனை உறுதியும் காரணத்துடனும் பேசினான்.
நேதாநீம் குஹ யோக்யோऽயம் வஸோ மே ஸஜநே வநே । அவஶ்யம் ஹ்யாஶ்ரமே வாஸஹ் கர்தவ்யஸ்தத்கதோ விதிஃ ॥௨-௫௨-
குகா, இப்போது மக்கள் வாழும் காட்டில் நான் தங்குவது உரியதல்ல; தவிர்க்க முடியாத விதியாக, நான் தவமிருக்கும் இடத்தில் தங்க வேண்டும்.
ஸோऽஹம் க்ரு'ஹீத்வா நியமம் தபஸ்விஜநபூஷணம் । ஹிதகாமஃ பிதுர்பூயஃ ஸீதாயா லக்ஷ்மணஸ்ய ச ॥௨-௫௨-
ஆகவே, தவசிகளுக்கு அழகாகும் விரதத்தை ஏற்று, என் தந்தை, சீதை மற்றும் இலக்குவனின் நலனுக்காக நான் செல்லப்போகிறேன்.
ஜடாஃ க்ரு'த்வா கமிஷ்யாமி ந்யக்ரோத க்ஷீரம் ஆநய । தத் க்ஷீரம் ராஜ புத்ராய குஹஃ க்ஷிப்ரம் உபாஹரத் ॥௨-௫௨-
நான் ஜடைகள் செய்து முடித்ததும் புறப்படுவேன்; நீ ஆலமரத்தின் பாலை கொண்டு வா. குகன் அந்த பாலை அரசகுமாரனுக்காக விரைவில் கொண்டு வந்தான்.