ததஃ ஸப்ராஞ்ஜலிர்பூத்வா குஹோ ராகவமப்ரவீத் । உபஸ்திதேயம் நௌர்தேவ பூயஃ கிம் கரவாணி தே ॥௨-௫௨-
அப்போது குவன், கையைக் கூப்பி, இராமனிடம், "அரசே, படகு தயார். இன்னும் என்ன செய்ய வேண்டும்?" என்று கேட்டான்.
தவாமரஸுதப்ரக்ய தர்தும் ஸாகரகாம் நதீம் । நௌரியம் புருஷவ்யாக்ர! தாம் த்வமாரோஹ ஸுவ்ரத! ॥௨-௫௨-
மனிதர்களில் சிறந்தவரே, கடலுக்குச் செல்லும் இந்த நதியை கடக்க இந்த படகு தேவதைகளின் ரதம் போல் உள்ளது. நல்ல விருப்பமுள்ளவரே, இதில் ஏறுங்கள்.
அதோவாச மஹாதேஜா ராமோ குஹமிதம் வசஃ । க்ரு'தகாமோऽஸ்மி பவதா ஶீக்ரமாரோப்யதாமிதி ॥௨-௫௨-
அப்போது பெரும் ஒளியுடன் கூடிய இராமன் குவனை நோக்கி, "நீ செய்ததிலே எனது ஆசை நிறைவேறியது; விரைவாக நாம் ஏறுவோம்," என்றான்.
ததஃ கலாபாந் ஸம்நஹ்ய கட்கௌ பத்த்வா ச தந்விநௌ । ஜக்மதுர் யேந தௌ கந்காம் ஸீதயா ஸஹ ராகவௌ ॥௨-௫௨-
பின்னர், அம்புப்பைகள் கட்டி, வாளைத் தாங்கி, இரு ராகவர்கள் சீதையுடன் சேர்ந்து கங்கையை நோக்கி நடந்தார்கள்.
ராமம் ஏவ து தர்மஜ்ஞம் உபகம்ய விநீதவத் । கிம் அஹம் கரவாணி இதி ஸூதஃ ப்ராந்ஜலிர் அப்ரவீத் ॥௨-௫௨-
அப்போது சுமந்திரன், தர்மத்தை அறிந்த இராமனிடம் பணிவுடன், கையைக் கூப்பி, "நான் என்ன செய்ய வேண்டும்?" என்று கேட்டான்.
ததோऽப்ரவீத்தாஶரதிஃ ஸுமந்த்ரம் । ஸ்ப்ரு'ஶந் கரேணோத்தமதக்ஷிணேந । ஸுமந்த்ர ஶீக்ரம் புநரேவ யாஹி । ராஜ்ஞஃ ஸகாஶே பவசாப்ரமத்தஃ ॥௨-௫௨-
அப்போது தசரதனின் மகன், தனது வலது கையால் சுமந்திரனைத் தொடி, "சுமந்திரா, விரைவாக திரும்பிச் செல்; அரசரிடம் எப்போதும் கவனமாக இரு," என்றான்.
நிவர்தஸ்வ இதி உவாச ஏநம் ஏதாவத்த் ஹி க்ரு'தம் மம । ரதம் விஹாய பத்ப்யாம் து கமிஷ்யாமி மஹாவநம் ॥௨-௫௨-
"நீ திரும்பிச் செல்," என்று அவனை நோக்கி சொன்னான். "இப்போது எனது வேலை முடிந்தது. நான் ரதத்தை விட்டு, நடக்கவே காட்டுக்குச் செல்வேன்."
ஆத்மாநம் து அப்யநுஜ்ஞாதம் அவேக்ஷ்ய ஆர்தஃ ஸ ஸாரதிஃ । ஸுமந்த்ரஃ புருஷ வ்யாக்ரம் ஐக்ஷ்வாகம் இதம் அப்ரவீத் ॥௨-௫௨-
தன்னை அனுப்பிவிட்டதை உணர்ந்து, துக்கத்தில் மூழ்கிய சுமந்திரன், இக்ஷ்வாகு வம்சத்தைச் சேர்ந்த அந்த வீரனை நோக்கி சொன்னான்.
ந அதிக்ராந்தம் இதம் லோகே புருஷேண இஹ கேநசித் । தவ ஸப்ராத்ரு' பார்யஸ்ய வாஸஃ ப்ராக்ரு'தவத் வநே ॥௨-௫௨-
"உன் சகோதரனும் மனைவியும் உடன் கொண்டு, ஒரு சாதாரண மனிதன் போல் காட்டில் வாழ்வதை இந்த உலகில் யாரும் செய்ததில்லை."
ந மந்யே ப்ரஹ்ம சர்யே அஸ்தி ஸ்வதீதே வா பல உதயஃ । மார்தவ ஆர்ஜவயோஃ வா அபி த்வாம் சேத் வ்யஸநம் ஆகதம் ॥௨-௫௨-
"உன்னைப் போன்றவருக்கு இப்படி துன்பம் வந்தால், தவம் செய்தாலும், கல்வி பயின்றாலும், மென்மையும் நேர்மையும் இருந்தாலும், அதற்குப் பயன் இல்லை என்று நினைக்கிறேன்."
ஸஹ ராகவ வைதேஹ்யா ப்ராத்ரா சைவ வநே வஸந் । த்வம் கதிம் ப்ராப்ஸ்யஸே வீர த்ரீம்ல் லோகாம்ஸ் து ஜயந்ந் இவ ॥௨-௫௨-
"வீரனே, சீதை மற்றும் உன் சகோதரனுடன் காட்டில் வாழ்ந்தாலும், நீ மூன்று உலகங்களையும் வென்றவனைப் போல் உன் இலக்கை அடைவாய்."
வயம் கலு ஹதா ராம யே தயா அபி உபவந்சிதாஃ । கைகேய்யா வஶம் ஏஷ்யாமஃ பாபாயா துஹ்க பாகிநஃ ॥௨-௫௨-
"இப்போது நாங்கள் உண்மையில் அழிந்துவிட்டோம் இராமா; அவளால் ஏமாற்றப்பட்ட நாம், பாவியான கைகேயியின் கட்டுப்பாட்டுக்குள் சென்று துயரத்தை அனுபவிப்போம்."
இதி ப்ருவந்ந் ஆத்ம ஸமம் ஸுமந்த்ரஃ ஸாரதிஸ் ததா । த்ரு'ஷ்ட்வா துர கதம் ராமம் துஹ்க ஆர்தஃ ருருதே சிரம் ॥௨-௫௨-
இவ்வாறு தன்னைப் பற்றியே புலம்பிய சுமந்திரன், இராமனை தொலைவில் பார்த்து, துக்கத்தில் நீண்ட நேரம் அழுதான்.
ததஃ து விகதே பாஷ்பே ஸூதம் ஸ்ப்ரு'ஷ்ட உதகம் ஶுசிம் । ராமஃ து மதுரம் வாக்யம் புநஃ புநர் உவாச தம் ॥௨-௫௨-
பின்னர், கண்ணீர் அடங்கியபின், இராமன், தூய்மையான சுமந்திரனை நீரில் கைகளைத் துவைத்து, இனிய வார்த்தைகளை மீண்டும் மீண்டும் சொன்னான்.
இக்ஷ்வாகூணாம் த்வயா துல்யம் ஸுஹ்ரு'தம் ந உபலக்ஷயே । யதா தஶரதோ ராஜா மாம் ந ஶோசேத் ததா குரு ॥௨-௫௨-
"இக்ஷ்வாகு வம்சத்தில் உன்னைப் போன்ற நண்பனை நான் காணவில்லை; தசரதன் எனக்காக வருந்தாதபடி நீ செய்."
ஶோக உபஹத சேதாஃ ச வ்ரு'த்தஃ ச ஜகதீ பதிஃ । காம பார அவஸந்நஃ ச தஸ்மாத் ஏதத் ப்ரவீமி தே ॥௨-௫௨-
"உலகத்தின் அதிபதி, மனதில் துயரமும் முதுமையும் கொண்டு, ஆசையின் பாரத்தில் சோர்ந்துள்ளார்; அதனால்தான் இவ்வாறு சொல்கிறேன்."
யத் யத் ஆஜ்ஞாபயேத் கிம்சித் ஸ மஹாத்மா மஹீ பதிஃ । கைகேய்யாஃ ப்ரிய காம அர்தம் கார்யம் தத் அவிகாந்க்ஷயா ॥௨-௫௨-
"அந்த மகாத்மா அரசன், கைகேயிக்கு பிடித்ததும் விருப்பமானதுமான எந்த ஆணையையாவது கொடுத்தால், அதை தயங்காமல் செய்ய வேண்டும்."
ஏதத் அர்தம் ஹி ராஜ்யாநி ப்ரஶாஸதி நர ஈஶ்வராஃ । யத் ஏஷாம் ஸர்வ க்ரு'த்யேஷு மநோ ந ப்ரதிஹந்யதே ॥௨-௫௨-
"அதற்காகத்தான் அரசர்கள் நாட்டை ஆளுகிறார்கள்; அவர்களின் எண்ணம் எந்த செயலிலும் தடுக்கப்படாமல் இருக்க வேண்டும்."
யத்யதா ஸ மஹா ராஜோ ந அலீகம் அதிகச்சதி । ந ச தாம்யதி துஹ்கேந ஸுமந்த்ர குரு தத் ததா ॥௨-௫௨-
மகா ராஜா பொய் பேசாமல், துக்கத்தில் மூழ்காமல் இருந்தால், சுமந்திரா, நீயும் அதேபோல் நடந்து கொள்.
அத்ரு'ஷ்ட துஹ்கம் ராஜாநம் வ்ரு'த்தம் ஆர்யம் ஜித இந்த்ரியம் । ப்ரூயாஃ த்வம் அபிவாத்ய ஏவ மம ஹேதோர் இதம் வசஃ ॥௨-௫௨-
வயதான, உயர்ந்த, மனதை அடக்கிக் கொண்ட அரசரிடம், அவரை வணங்கி, என் காரணமாக இந்த வார்த்தைகளை சொல்லு; அவர் துன்பம் அறியாதவர்.
ந ஏவ அஹம் அநுஶோசாமி லக்ஷ்மணோ ந ச மைதிலீ । அயோத்யாயாஃ ச்யுதாஃ ச இதி வநே வத்ஸ்யாமஹ இதி வா (மஹேதி!)॥௨-௫௨-
நானும், இலக்குவனும், மைதிலியும் துக்கப்படவில்லை; அயோத்யாவை விட்டு வந்ததற்காகவோ, காடில் வாழப்போகிறோம் என்பதற்காகவோ வருந்தவில்லை.
சதுர் தஶஸு வர்ஷேஷு நிவ்ரு'த்தேஷு புநஃ புநஃ । லக்ஷ்மணம் மாம் ச ஸீதாம் ச த்ரக்ஷ்யஸி க்ஷிப்ரம் ஆகதாந் ॥௨-௫௨-
பதினான்கு ஆண்டுகள் முடிந்ததும், இலக்குவனையும், என்னையும், சீதையையும் நீ விரைவில் மீண்டும் மீண்டும் பார்க்கப்போகிறாய்.
ஏவம் உக்த்வா து ராஜாநம் மாதரம் ச ஸுமந்த்ர மே । அந்யாஃ ச தேவீஃ ஸஹிதாஃ கைகேயீம் ச புநஃ புநஃ ॥௨-௫௨-
இவ்வாறு அரசருக்கும் என் தாயாருக்கும் சொன்னபின், சுமந்திரா, மற்ற தேவியருக்கும், கைகேயிக்கும் என் வார்த்தைகளை மீண்டும் மீண்டும் சொல்லு.
ஆரோக்யம் ப்ரூஹி கௌஸல்யாம் அத பாத அபிவந்தநம் । ஸீதாயா மம ச ஆர்யஸ்ய வசநால் லக்ஷ்மணஸ்ய ச ॥௨-௫௨-
கௌசல்யாவுக்கு என் நலம் கேட்டுத் தெரிவித்து, என், சீதையின், இலக்குவனின் சார்பாகவும், என் சார்பாகவும், அவளது கால்களுக்கு வணக்கம் செலுத்து.
ப்ரூயாஃ ச ஹி மஹா ராஜம் பரதம் க்ஷிப்ரம் ஆநய । ஆகதஃ ச அபி பரதஃ ஸ்தாப்யோ ந்ரு'ப மதே பதே ॥௨-௫௨-
அரசரிடம் விரைவில் பரதனை வரவழைக்கச் சொல்லவும்; பரதன் ஏற்கனவே வந்திருந்தால், அரசர் விரும்பும் இடத்தில் அவனை அமர்த்த வேண்டும் என்று கூறு.
பரதம் ச பரிஷ்வஜ்ய யௌவராஜ்யே அபிஷிச்ய ச । அஸ்மத் ஸம்தாபஜம் துஹ்கம் ந த்வாம் அபிபவிஷ்யதி ॥௨-௫௨-
பரதனை அணைத்து, அவனை அரச வாரிசாக அபிஷேகம் செய்து, எங்களால் உண்டான துக்கம் உன்னை வெல்லாது.
பரதஃ ச அபி வக்தவ்யோ யதா ராஜநி வர்தஸே । ததா மாத்ரு'ஷு வர்தேதாஃ ஸர்வாஸ்வ் ஏவ அவிஶேஷதஃ ॥௨-௫௨-
பரதனிடம் சொல்ல வேண்டும்: அரசரிடம் எப்படி நடக்கிறாயோ, அதேபோல் எல்லா தாயார்களிடமும் வேறுபாடில்லாமல் நடந்து கொள்.
யதா ச தவ கைகேயீ ஸுமித்ரா ச அவிஶேஷதஃ । ததைவ தேவீ கௌஸல்யா மம மாதா விஶேஷதஃ ॥௨-௫௨-
கைகேயியும் சுமித்ரையும் உனக்கு சமமாக இருப்பதைப்போல், என் தாய் கௌசல்யாவையும் சிறப்பாக மதிக்க வேண்டும்.
தாதஸ்ய ப்ரியகாமேந யௌவராஜ்யமபேக்ஷதா । லோகயோருபயோஃ ஶக்யம் த்வயா யத்ஸுகமேதிதும் ॥௨-௫௨-
தந்தையை நேசித்து, அரச வாரிசு பதவியை எதிர்பார்த்து, இரு உலகத்திற்கும் நீ சந்தோஷம் தர முடியும்.
நிவர்த்யமாநோ ராமேண ஸுமந்த்ரஃ ஶோக கர்ஶிதஃ । தத் ஸர்வம் வசநம் ஶ்ருத்வா ஸ்நேஹாத் காகுத்ஸ்தம் அப்ரவீத் ॥௨-௫௨-
இராமன் திரும்பச் செல்லுமாறு கூறியபோது, சுமந்திரன் துக்கத்தில் வாடினாலும், அந்த வார்த்தைகளை கேட்டு, அன்பால் காகுத்ஸ்தனை நோக்கி பேசினான்.