தேவஸம்காப்லுதஜலாம் நிர்மலோத்பலஶோபிதாம் । க்வசிதாபோகபுலிநாம் க்வசிந்நர்மலவாலுகாம் ॥௨-௫௦-
சில இடங்களில் தேவர்கள் அந்த ஆற்றில் நீராடினர்; அங்கு தூய நெலும்புகள் மலர்ந்து காட்சியளித்தன. சில இடங்களில் அகன்ற மணற்பரப்புகளாக விரிந்தது; வேறு இடங்களில் தூய மணல் கரைகளாக இருந்தது.
ஹம்ஸ ஸரஸ ஸம்குஷ்டாம் சக்ர வாக உபகூஜிதாம் । ஸதாமதைஶ்ச விஹகைரபிஸம்நாதிதாம் தராம் ॥௨-௫௦-
அந்த ஆற்றின் கரைகள் அன்னங்கள், குருகுகள் மற்றும் சக்ரவாகப் பறவைகள் கூவிய சத்தத்தால் முழங்கின. எப்போதும் மதுபானம் குடித்த பறவைகளின் களி கூச்சலால் நிறைந்திருந்தது.
க்வசித்தீரருஹைர்வ்ரு'க்ஷைர்மாலாபிரிவ ஶோபிதாம் । க்வசித்புல்லோத்பலச்சந்நாம் க்வசித்பத்மவநாகுலாம் ॥௨-௫௦-
சில இடங்களில் கரையோர மரங்கள் மாலையாக அலங்கரித்தது போல் இருந்தது; வேறு இடங்களில் மலர்ந்த தாமரை மலர்களால் மூடப்பட்டிருந்தது; இன்னும் சில இடங்களில் தாமரைக் குலங்கள் கூட்டமாக இருந்தன.
க்வசித்குமுதஷ்ண்டைஶ்ச குட்மலைருபஶோபிதாம் । நாநாபுஷ்பரஜோத்வஸ்தாம் ஸமதாமிவ ச க்வசித் ॥௨-௫௦-
சில இடங்களில் குமுத மலர்களின் மொட்டுக் குழுக்களால் அழகுபெற்றிருந்தது; வேறு இடங்களில் பலவகை மலர்த் தூளால் பரவியிருந்தது, அது மதுபானம் குடித்தவள் போல் களிப்புடன் இருந்தது.
வ்யபேதமலஸம்காதாம் மணிநிர்மலதர்ஶநாம் । திஶாகஜைர்வநகஜைர்மத்தைஶ்ச வரவாரணைஃ ॥௨-௫௦-
அந்த ஆறு சேற்றும் கலங்கும் குழுக்களில்லாமல், மாணிக்கம் போல் தெளிவாக ஜொலித்தது; அதன் கரைகள் காட்டுத் தானைகள், திசைதோறும் சிறந்த யானைகள் வந்து சென்ற இடமாக இருந்தது.
தேவோபவாஹ்யஶ்ச முஹுஃ ஸம்நாதிதவநாந்தராம் । ப்ரமதாமிவ யத்நே ந பூஷிதாம் பூஷணோத்தமைஃ ॥௨-௫௦-
அங்கு தெய்வ யானைகள் அடிக்கடி முழங்கும் சத்தம் காட்டை முழங்கச் செய்தது; சிறந்த ஆபரணங்கள் அணியாமல் இருந்தாலும், ஒரு அழகிய பெண் போல அந்த ஆறு இயற்கையாகவே அழகாக இருந்தது.
பலைஃ புஷ்பைஃ கிஸலயைர்வரு'தாம் குல்மைத்த்விஜைஸ்ததா । ஶிம்ஶுமரைஃ ச நக்ரைஃ ச புஜம்கைஃ ச நிஷேவிதாம் ॥௨-௫௦-
அந்த ஆறு பழங்கள், மலர்கள், இளங்கீற்றுகள், கொடிகள், பறவைகள் ஆகியவற்றால் நிரம்பி இருந்தது; அதில் நீர்யானைகள், முதலைகள், பாம்புகள் வாழ்ந்தன.
விஷ்ணுபாதச்யுதாம் திவ்யாமபாபாம் பாபநாஶிநீம் । தாம் ஶங்கரஜடாஜூடாத்ப்ரஷ்டாம் ஸாகரதேஜஸா ॥௨-௫௦-
அது விஷ்ணுவின் திருப்பாதத்திலிருந்து பிறந்த, தெய்வீகமான, பாவமில்லாத, பாவங்களை நீக்கும் கங்கை; சங்கரனின் ஜடையில் இருந்து விழுந்து, கடலின் பிரகாசத்தை உடையவளாக இருந்தாள்.
ஸமுத்ரமஹீஷீம் கங்காம் ஸாரஸக்ரௌஞ்சநாதிதாம் । ஆஸஸாத மஹாபாஹுஃ ஶ்ரு'ங்கிபேரபுரம் ப்ரதி ॥௨-௫௦-
மிகுந்த வலிமை கொண்டவர், நதிகளின் அரசி கங்கை கரையை அணுகினார்; அங்கு குருகுகளும் நீர்ப்பறவைகளும் கூவிய சத்தம் கேட்டது. அவர் ஸ்ருங்கிபேரபுரம் நகரை நோக்கி சென்றார்.
தாம் ஊர்மி கலில ஆவர்தாம் அந்வவேக்ஷ்ய மஹா ரதஃ । ஸுமந்த்ரம் அப்ரவீத் ஸூதம் இஹ ஏவ அத்ய வஸாமஹே ॥௨-௫௦-
அந்த அலைகளும் சுழல்களும் கொண்ட ஆற்றை பார்த்து, அந்த வீரர் சுமந்திரனிடம், 'இன்று இங்கேயே தங்குவோம்' என்று சொன்னார்.
அவிதூராத் அயம் நத்யா பஹு புஷ்ப ப்ரவாலவாந் । ஸுமஹாந் இந்குதீ வ்ரு'க்ஷோ வஸாமஃ அத்ர ஏவ ஸாரதே ॥௨-௫௦-
'இந்த ஆற்றுக்கு அருகில், மலரும் இலைகளும் நிறைந்த பெரிய இங்குடி மரம் இருக்கிறது; சரதீ, நாம் இங்கேயே தங்கலாம்' என்றார்.
த்ரக்ஷ்யாமஃ ஸரிதாம் ஶ்ரேஷ்டாம் ஸம்மாந்யஸலிலாம் ஶிவாம் । தேவதாநவகந்தர்வம்ரு'கமாநுஷபக்ஷிணாம் ॥௨-௫௦-
'நாம் எல்லா உயிரினங்களாலும் மதிக்கப்படும், புனிதமான, தேவதைகள், அசுரர்கள், கந்தர்வர்கள், மிருகங்கள், மனிதர்கள், பறவைகள் ஆகியோரால் போற்றப்படும் சிறந்த நதியை காணப்போகிறோம்.'
லக்ஷணஃ ச ஸுமந்த்ரஃ ச பாடம் இதி ஏவ ராகவம் । உக்த்வா தம் இந்குதீ வ்ரு'க்ஷம் ததா உபயயதுர் ஹயைஃ ॥௨-௫௦-
லக்ஷ்மணனும் சுமந்திரனும் ராகவனுக்கு 'அப்படியே' என்று ஒப்புக்கொண்டு, அப்போது அந்த இங்குடி மரத்திடம் குதிரைகளை அழைத்துச் சென்றார்கள்.
ராமஃ அபியாய தம் ரம்யம் வ்ரு'க்ஷம் இக்ஷ்வாகு நந்தநஃ । ரதாத் அவாதரத் தஸ்மாத் ஸபார்யஃ ஸஹ லக்ஷ்மணஃ ॥௨-௫௦-
இக்ஷ்வாகு குலத்தின் மகிழ்ச்சி ராமன், அந்த அழகிய மரத்தை அணுகி, தன் மனைவியுடன் லக்ஷ்மணனும் சேர்ந்து ரதத்திலிருந்து இறங்கினார்.
ஸுமந்த்ரஃ அபி அவதீர்ய ஏவ மோசயித்வா ஹய உத்தமாந் । வ்ரு'க்ஷ மூல கதம் ராமம் உபதஸ்தே க்ரு'த அந்ஜலிஃ ॥௨-௫௦-
சுமந்திரனும் இறங்கி, அந்த உயர்ந்த குதிரைகளை கழற்றி, மரத்தின் அடியில் இருந்த ராமனிடம் கைகூப்பி நின்றான்.
தத்ர ராஜா குஹோ நாம ராமஸ்ய ஆத்ம ஸமஃ ஸகா । நிஷாத ஜாத்யோ பலவாந் ஸ்தபதிஃ ச இதி விஶ்ருதஃ ॥௨-௫௦-
அங்கு குஹன் என்ற அரசன், ராமனுக்கு சமமான நண்பன், நிஷாதர் இனத்தவர், பெரும் வலிமை உடையவர், தலைவராக புகழ்பெற்றவர் வந்தார்.
ஸ ஶ்ருத்வா புருஷ வ்யாக்ரம் ராமம் விஷயம் ஆகதம் । வ்ரு'த்தைஃ பரிவ்ரு'தஃ அமாத்யைஃ ஜ்ஞாதிபிஃ ச அபி உபாகதஃ ॥௨-௫௦-
மனிதர்களில் சிறந்தவரான இராமர் தன் நாட்டுக்குள் வந்தார் என்று கேள்விப்பட்ட குகன், வயதான அமைச்சர்களும் உறவினர்களும் சூழ்ந்து கொண்டு அவரை எதிர்கொள்ள வந்தான்.
ததஃ நிஷாத அதிபதிம் த்ரு'ஷ்ட்வா தூராத் அவஸ்திதம் । ஸஹ ஸௌமித்ரிணா ராமஃ ஸமாகச்சத் குஹேந ஸஃ ॥௨-௫௦-
அப்போது, நிஷாதர்களின் அரசன் தூரத்தில் நிற்பதை பார்த்த இராமர், லக்ஷ்மணனுடன் சேர்ந்து குகனை அணுகினார்.
தம் ஆர்தஃ ஸம்பரிஷ்வஜ்ய குஹோ ராகவம் அப்ரவீத் । யதா அயோத்யா ததா இதம் தே ராம கிம் கரவாணி தே ॥௨-௫௦-
மிகுந்த உணர்வுடன் குகன் இராமரை அணைத்து, "இது அயோத்தியாவைப் போலவே உமக்கு சொந்தம், இராமா. உனக்காக நான் என்ன செய்ய வேண்டும்?" என்று கேட்டான்.
ஈத்ரு'ஶம் ஹி மஹாபாஹோ கஃ ப்ரப்ஸ்யத்யதிதிம் ப்ரியம் । ததஃ குணவத் அந்ந அத்யம் உபாதாய ப்ரு'தக் விதம் । அர்க்யம் ச உபாநயத் க்ஷிப்ரம் வாக்யம் ச இதம் உவாச ஹ ॥௨-௫௦-
பெரிய புயலுள்ளவரே, இவ்வாறு அருமையான விருந்தினரை யார் பெற முடியும்?" என்று கூறி, பலவகை சிறந்த உணவு, பானங்களை கொண்டு வந்து, கைகளை கழுவ நீரையும் விரைவாக அளித்து, இவ்வாறு சொன்னான்.
ஸ்வாகதம் தே மஹா பாஹோ தவ இயம் அகிலா மஹீ । வயம் ப்ரேஷ்யா பவாந் பர்தா ஸாது ராஜ்யம் ப்ரஶாதி நஃ ॥௨-௫௦-
பெரும் புயலுள்ளவரே, உமக்கு வரவேற்பு! இந்த நிலம் முழுவதும் உமதே. நாங்கள் உமக்கு பணியாளர்கள்; நீங்கள்தான் எங்கள் ஆண்டவர். எங்கள் நாட்டை நல்ல முறையில் ஆளுங்கள்.
பக்ஷ்யம் போஜ்யம் ச பேயம் ச லேஹ்யம் ச இதம் உபஸ்திதம் । ஶயநாநி ச முக்யாநி வாஜிநாம் காதநம் ச தே ॥௨-௫௦-
இங்கே உண்ணும் உணவு, ரசிக்கும் உணவு, குடிப்பதற்கும், நக்கும் வகைகளும், சிறந்த படுக்கைகளும், உமது குதிரைகளுக்கான மேய்ச்சலும் தயார் நிலையில் உள்ளன.
குஹம் ஏவ ப்ருவாணம் தம் ராகவஃ ப்ரத்யுவாச ஹ ॥௨-௫௦-
இவ்வாறு பேசிக் கொண்டிருந்த குகனிடம் இராமர் பதிலளித்தார்.
அர்சிதாஃ சைவ ஹ்ரு'ஷ்டாஃ ச பவதா ஸர்வதா வயம் । பத்ப்யாம் அபிகமாச் சைவ ஸ்நேஹ ஸம்தர்ஶநேந ச ॥௨-௫௦-
நீங்கள் காலில் வந்து, அன்புடன் வரவேற்று, எங்களை எல்லா வகையிலும் மதிப்பளித்து மகிழ்ச்சியடையச் செய்துள்ளீர்கள்.
புஜாப்யாம் ஸாது வ்ரு'த்தாப்யாம் பீடயந் வாக்யம் அப்ரவீத் । திஷ்ட்யா த்வாம் குஹ பஶ்யாமிஅரோகம் ஸஹ பாந்தவைஃ ॥௨-௫௦-
இராமர் தனது வலுவான புய்களால் குகனை அணைத்து, "குகா, உன்னை உறவினர்களுடன் நலமுடன் பார்க்கும் இந்த நல்வாய்ப்பு எனக்கு கிடைத்தது" என்று கூறினார்.
அபி தே கூஶலம் ராஷ்ட்ரே மித்ரேஷு ச தநேஷு ச । யத் து இதம் பவதா கிம்சித் ப்ரீத்யா ஸமுபகல்பிதம் । ஸர்வம் தத் அநுஜாநாமி ந ஹி வர்தே ப்ரதிக்ரஹே ॥௨-௫௦-
உன் நாட்டிலும், நண்பர்களிலும், செல்வத்திலும் எல்லாம் நலமா? நீ அன்புடன் எங்களுக்காக ஏற்பாடு செய்த அனைத்தையும் நான் ஒப்புக்கொள்கிறேன்; ஆனால் பரிசுகளை ஏற்கும் பழக்கம் எனக்கு இல்லை.
குஶ சீர அஜிந தரம் பல மூல அஶநம் ச மாம் । வித்தி ப்ரணிஹிதம் தர்மே தாபஸம் வந கோசரம் ॥௨-௫௦-
குச்சும், திரியும், மான் தோலும் அணிந்து, பழம், கிழங்கு மட்டும் உண்டு, தர்மத்தில் நிலைத்திருந்து, காட்டில் வாழும் தவசு போல என்னை அறிந்துகொள்.
அஶ்வாநாம் காதநேந அஹம் அர்தீ ந அந்யேந கேநசித் । ஏதாவதா அத்ர பவதா பவிஷ்யாமி ஸுபூஜிதஃ ॥௨-௫௦-
நான் குதிரைகளுக்கான மேய்ச்சல் மட்டுமே விரும்புகிறேன்; வேறு எதுவும் வேண்டாம். இதனால் மட்டும் நீ எனக்கு சிறப்பாக மரியாதை செய்ததாக ஆகும்.
ஏதே ஹி தயிதா ராஜ்ஞஃ பிதுர் தஶரதஸ்ய மே । ஏதைஃ ஸுவிஹிதைஃ அஶ்வைஃ பவிஷ்யாம்ய் அஹம் அர்சிதஃ ॥௨-௫௦-
இந்தக் குதிரைகள் என் தந்தை தசரதருக்கு மிகவும் பிரியமானவை. அவற்றுக்காக நீ நல்ல முறையில் பராமரித்தால், அதுவே எனக்கு மரியாதை.
அஶ்வாநாம் ப்ரதிபாநம் ச காதநம் சைவ ஸோ அந்வஶாத் । குஹஃ தத்ர ஏவ புருஷாம்ஸ் த்வரிதம் தீயதாம் இதி ॥௨-௫௦-
அதன்பின் குகன், தன் ஆட்களுக்கு, குதிரைகளுக்குப் பசும் நீரும் மேய்ச்சலும் விரைவில் கொடுக்குமாறு கட்டளையிட்டான்.