नदीं गोदावरीं रम्यां जगाम लघुविक्रमः। तां लक्ष्मणस्तीर्थवतीं विचित्वा राममब्रवीत्
नैनां पश्यामि तीर्थेषु क्रोशतो न शृणोति मे। कं नु सा देशमापन्ना वैदेही क्लेशनाशिनी
नहि तं वेद्मि वै राम यत्र सा तनुमध्यमा। लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा दीनः संतापमोहितः
रामः समभिचक्राम स्वयं गोदावरीं नदीम्। स तामुपस्थितो रामः क्व सीतेत्येवमब्रवीत्
भूतानि राक्षसेन्द्रेण वधार्हेण हृतामपि। न तां शशंसू रामाय तथा गोदावरी नदी
ततः प्रचोदिता भूतैः शंस चास्मै प्रियामिति। न च सा ह्यवदत् सीतां पृष्टा रामेण शोचता
रावणस्य च तद्रूपं कर्मापि च दुरात्मनः। ध्यात्वा भयात् तु वैदेहीं सा नदी न शशंस ह
निराशस्तु तया नद्या सीताया दर्शने कृतः। उवाच रामः सौमित्रिं सीतादर्शनकर्शितः
एषा गोदावरी सौम्य किंचिन्न प्रतिभाषते। किं नु लक्ष्मण वक्ष्यामि समेत्य जनकं वचः
मातरं चैव वैदेह्या विना तामहमप्रियम्। या मे राज्यविहीनस्य वने वन्येन जीवतः
सर्वं व्यपानयच्छोकं वैदेही क्व नु सा गता। ज्ञातिवर्गविहीनस्य वैदेहीमप्यपश्यतः
मन्ये दीर्घा भविष्यन्ति रात्रयो मम जाग्रतः। मन्दाकिनीं जनस्थानमिमं प्रस्रवणं गिरिम्
सर्वाण्यनुचरिष्यामि यदि सीता हि लभ्यते। एते महामृगा वीर मामीक्षन्ते पुनः पुनः
वक्तुकामा इह हि मे इङ्गितान्युपलक्षये। तांस्तु दृष्ट्वा नरव्याघ्रो राघवः प्रत्युवाच ह
क्व सीतेति निरीक्षन् वै बाष्पसंरुद्धया गिरा। एवमुक्ता नरेन्द्रेण ते मृगाः सहसोत्थिताः
दक्षिणाभिमुखाः सर्वे दर्शयन्तो नभःस्थलम्। मैथिली ह्रियमाणा सा दिशं यामभ्यपद्यत
तेन मार्गेण गच्छन्तो निरीक्षन्ते नराधिपम्। येन मार्गं च भूमिं च निरीक्षन्ते स्म ते मृगाः
पुनर्नदन्तो गच्छन्ति लक्ष्मणेनोपलक्षिताः। तेषां वचनसर्वस्वं लक्षयामास चेङ्गितम्
उवाच लक्ष्मणो धीमान् ज्येष्ठं भ्रातरमार्तवत्। क्व सीतेति त्वया पृष्टा यथेमे सहसोत्थिताः
दर्शयन्ति क्षितिं चैव दक्षिणां च दिशं मृगाः। साधु गच्छावहे देव दिशमेतां च नैर्ऋतीम्
यदि तस्यागमः कश्चिदार्या वा साथ लक्ष्यते। बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रस्थितो दक्षिणां दिशम्
लक्ष्मणानुगतः श्रीमान् वीक्षमाणो वसुंधराम्। एवं सम्भाषमाणौ तावन्योन्यं भ्रातरावुभौ
वसुंधरायां पतितपुष्पमार्गमपश्यताम्। पुष्पवृष्टिं निपतितां दृष्ट्वा रामो महीतले
उवाच लक्ष्मणं वीरो दुःखितो दुःखितं वचः। अभिजानामि पुष्पाणि तानीमानीह लक्ष्मण
अपिनद्धानि वैदेह्या मया दत्तानि कानने। मन्ये सूर्यश्च वायुश्च मेदिनी च यशस्विनी
अभिरक्षन्ति पुष्पाणि प्रकुर्वन्तो मम प्रियम्। एवमुक्त्वा महाबाहुर्लक्ष्मणं पुरुषर्षभम्
उवाच रामो धर्मात्मा गिरिं प्रस्रवणाकुलम्। कच्चित् क्षितिभृतां नाथ दृष्टा सर्वाङ्गसुन्दरी
रामा रम्ये वनोद्देशे मया विरहिता त्वया। क्रुद्धोऽब्रवीद् गिरिं तत्र सिंहः क्षुद्रमृगं यथा
तां हेमवर्णां हेमाङ्गीं सीतां दर्शय पर्वत। यावत् सानूनि सर्वाणि न ते विध्वंसयाम्यहम्
एवमुक्तस्तु रामेण पर्वतो मैथिलीं प्रति। दर्शयन्निव तां सीतां नादर्शयत राघवे