यथा शुष्काण्यरण्यानि ग्रीष्मे दहति पावकः। तथा वानरसैन्यानि कुम्भकर्णो ददाह सः
ततस्ते वध्यमानास्तु हतयूथाः प्लवंगमाः। वानरा भयसंविग्ना विनेदुर्विकृतैः स्वरैः
अनेकशो वध्यमानाः कुम्भकर्णेन वानराः। राघवं शरणं जग्मुर्व्यथिता भिन्नचेतसः
प्रभग्नान् वानरान् दृष्ट्वा वज्रहस्तात्मजात्मजः। अभ्यधावत वेगेन कुम्भकर्णं महाहवे
शैलशृङ्गं महद् गृह्य विनदन् स मुहुर्मुहुः। त्रासयन् राक्षसान् सर्वान् कुम्भकर्णपदानुगान्
चिक्षेप शैलशिखरं कुम्भकर्णस्य मूर्धनि। स तेनाभिहतो मूर्ध्नि शैलेनेन्द्ररिपुस्तदा
कुम्भकर्णः प्रजज्वाल क्रोधेन महता तदा। सोऽभ्यधावत वेगेन वालिपुत्रममर्षणः
कुम्भकर्णो महानादस्त्रासयन् सर्ववानरान्। शूलं ससर्ज वै रोषादङ्गदे तु महाबलः
तदापतन्तं बलवान् युद्धमार्गविशारदः। लाघवान्मोक्षयामास बलवान् वानरर्षभः
उत्पत्य चैनं तरसा तलेनोरस्यताडयत्। स तेनाभिहतः कोपात् प्रमुमोहाचलोपमः
स लब्धसंज्ञोऽतिबलो मुष्टिं संगृह्य राक्षसः। अपहस्तेन चिक्षेप विसंज्ञः स पपात ह
तस्मिन् प्लवगशार्दूले विसंज्ञे पतिते भुवि। तच्छूलं समुपादाय सुग्रीवमभिदुद्रुवे
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य कुम्भकर्णं महाबलम्। उत्पपात तदा वीरः सुग्रीवो वानराधिपः
स पर्वताग्रमुत्क्षिप्य समाविध्य महाकपिः। अभिदुद्राव वेगेन कुम्भकर्णं महाबलम्
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य कुम्भकर्णः प्लवंगमम्। तस्थौ विवृत्तसर्वाङ्गो वानरेन्द्रस्य सम्मुखः
कपिशोणितदिग्धाङ्गं भक्षयन्तं महाकपीन्। कुम्भकर्णं स्थितं दृष्ट्वा सुग्रीवो वाक्यमब्रवीत्
पातिताश्च त्वया वीराः कृतं कर्म सुदुष्करम्। भक्षितानि च सैन्यानि प्राप्तं ते परमं यशः
त्यज तद् वानरानीकं प्राकृतैः किं करिष्यसि। सहस्वैकं निपातं मे पर्वतस्यास्य राक्षस
तद् वाक्यं हरिराजस्य सत्त्वधैर्यसमन्वितम्। श्रुत्वा राक्षसशार्दूलः कुम्भकर्णोऽब्रवीद् वचः
प्रजापतेस्तु पौत्रस्त्वं तथैवर्क्षरजःसुतः। धृतिपौरुषसम्पन्नस्तस्माद् गर्जसि वानर
स कुम्भकर्णस्य वचो निशम्य व्याविध्य शैलं सहसा मुमोच। तेनाजघानोरसि कुम्भकर्णं शैलेन वज्राशनिसंनिभेन
तच्छैलशृङ्गं सहसा विभिन्नं भुजान्तरे तस्य तदा विशाले। ततो विषेदुः सहसा प्लवंगा रक्षोगणाश्चापि मुदा विनेदुः
स शैलशृङ्गाभिहतश्चुकोप ननाद रोषाच्च विवृत्य वक्त्रम्। व्याविध्य शूलं स तडित्प्रकाशं चिक्षेप हर्यृक्षपतेर्वधाय
तत् कुम्भकर्णस्य भुजप्रणुन्नं शूलं शितं काञ्चनधामयष्टिम्। क्षिप्रं समुत्पत्य निगृह्य दोर्भ्यां बभञ्ज वेगेन सुतोऽनिलस्य
कृतं भारसहस्रस्य शूलं कालायसं महत्। बभञ्ज जानुमारोप्य तदा हृष्टः प्लवंगमः
शूलं भग्नं हनुमता दृष्ट्वा वानरवाहिनी। हृष्टा ननाद बहुशः सर्वतश्चापि दुद्रुवे
बभूवाथ परित्रस्तो राक्षसो विमुखोऽभवत्। सिंहनादं च ते चक्रुः प्रहृष्टा वनगोचराः। मारुतिं पूजयांचक्रुर्दृष्ट्वा शूलं तथागतम्
स तत् तथा भग्नमवेक्ष्य शूलं चुकोप रक्षोधिपतिर्महात्मा। उत्पाट्य लङ्कामलयात् स शृङ्गं जघान सुग्रीवमुपेत्य तेन
समभ्युपेत्याद्भुतघोरवीर्यं स कुम्भकर्णो युधि वानरेन्द्रम्। जहार सुग्रीवमभिप्रगृह्य यथानिलो मेघमिव प्रचण्डः
स तं महामेघनिकाशरूप- मुत्पाट्य गच्छन् युधि कुम्भकर्णः। रराज मेरुप्रतिमानरूपो मेरुर्यथा व्युच्छ्रितघोरशृङ्गः