कुम्भकर्णं समीक्ष्यैव वितत्रास प्रजापतिः। कुम्भकर्णमथाश्वास्तः स्वयंभूरिदमब्रवीत्
ध्रुवं लोकविनाशाय पौलस्त्येनासि निर्मितः। तस्मात् त्वमद्यप्रभृति मृतकल्पः शयिष्यसे
ब्रह्मशापाभिभूतोऽथ निपपाताग्रतः प्रभोः। ततः परमसम्भ्रान्तो रावणो वाक्यमब्रवीत्
प्रवृद्धः काञ्चनो वृक्षः फलकाले निकृत्यते। न नप्तारं स्वकं न्याय्यं शप्तुमेवं प्रजापते
न मिथ्यावचनश्च त्वं स्वप्स्यत्येव न संशयः। कालस्तु क्रियतामस्य शयने जागरे तथा
रावणस्य वचः श्रुत्वा स्वयंभूरिदमब्रवीत्। शयिता ह्येष षण्मासमेकाहं जागरिष्यति
एकेनाह्ना त्वसौ वीरश्चरन् भूमिं बुभुक्षितः। व्यात्तास्यो भक्षयेल्लोकान् संवृद्ध इव पावकः
सोऽसौ व्यसनमापन्नः कुम्भकर्णमबोधयत्। त्वत्पराक्रमभीतश्च राजा सम्प्रति रावणः
स एष निर्गतो वीरः शिबिराद् भीमविक्रमः। वानरान् भृशसंक्रुद्धो भक्षयन् परिधावति
कुम्भकर्णं समीक्ष्यैव हरयोऽद्य प्रदुद्रुवुः। कथमेनं रणे क्रुद्धं वारयिष्यन्ति वानराः
उच्यन्तां वानराः सर्वे यन्त्रमेतत् समुच्छ्रितम्। इति विज्ञाय हरयो भविष्यन्तीह निर्भयाः
विभीषणवचः श्रुत्वा हेतुमत् सुमुखोद्गतम्। उवाच राघवो वाक्यं नीलं सेनापतिं तदा
गच्छ सैन्यानि सर्वाणि व्यूह्य तिष्ठस्व पावके। द्वाराण्यादाय लङ्कायाश्चर्याश्चास्याथ संक्रमान्
शैलशृङ्गाणि वृक्षांश्च शिलाश्चाप्युपसंहरन्। भवन्तः सायुधाः सर्वे वानराः शैलपाणयः
राघवेण समादिष्टो नीलो हरिचमूपतिः। शशास वानरानीकं यथावत् कपिकुञ्जरः
ततो गवाक्षः शरभो हनूमानङ्गदस्तथा। शैलशृङ्गाणि शैलाभा गृहीत्वा द्वारमभ्ययुः
रामवाक्यमुपश्रुत्य हरयो जितकाशिनः। पादपैरर्दयन् वीरा वानराः परवाहिनीम्
ततो हरीणां तदनीकमुग्रं रराज शैलोद्यतवृक्षहस्तम्। गिरेः समीपानुगतं यथैव महन्महाम्भोधरजालमुग्रम्
thumb|द्विषष्टितमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे द्विषष्टितमः सर्गः ॥६-
स तु राक्षसशार्दूलो निद्रामदसमाकुलः। राजमार्गं श्रिया जुष्टं ययौ विपुलविक्रमः
राक्षसानां सहस्रैश्च वृतः परमदुर्जयः। गृहेभ्यः पुष्पवर्षेण कीर्यमाणस्तदा ययौ
स हेमजालविततं भानुभास्वरदर्शनम्। ददर्श विपुलं रम्यं राक्षसेन्द्रनिवेशनम्
स तत्तदा सूर्य इवाभ्रजालं प्रविश्य रक्षोधिपतेर्निवेशनम्। ददर्श दूरेऽग्रजमासनस्थं स्वयंभुवं शक्र इवासनस्थम्
भ्रातुः स भवनं गच्छन् रक्षोगणसमन्वितः। कुम्भकर्णः पदन्यासैरकम्पयत मेदिनीम्
सोऽभिगम्य गृहं भ्रातुः कक्ष्यामभिविगाह्य च। ददर्शोद्विग्नमासीनं विमाने पुष्पके गुरुम्
अथ दृष्ट्वा दशग्रीवः कुम्भकर्णमुपस्थितम्। तूर्णमुत्थाय संहृष्टः संनिकर्षमुपानयत्
अथासीनस्य पर्यङ्के कुम्भकर्णो महाबलः। भ्रातुर्ववन्दे चरणौ किं कृत्यमिति चाब्रवीत्
उत्पत्य चैनं मुदितो रावणः परिषस्वजे। स भ्रात्रा सम्परिष्वक्तो यथावच्चाभिनन्दितः
कुम्भकर्णः शुभं दिव्यं प्रतिपेदे वरासनम्। स तदासनमाश्रित्य कुम्भकर्णो महाबलः
संरक्तनयनः क्रोधाद् रावणं वाक्यमब्रवीत्। किमर्थमहमादृत्य त्वया राजन् प्रबोधितः