कौशिकः, तपस्वीषु सर्वेषां वृषभः, इत्युक्त्वा उत्तरदिशां प्रस्थितः। तस्य गमनं सहस्रकर्णवृत्तैः, वेदप्रेमिभिः, अनुजग्मुः। सिद्धाश्रमवासिनः मृगपक्षिणः च, महात्मा विश्वामित्रं अनुसरन्ति। तदनन्तरं, सूर्यास्ते, ऋषिभिः सह, दीर्घमार्गं गत्वा, तद्वृत्तान्तं प्रतिपद्य, ते पुनः प्रत्यागच्छन्। सूर्यस्य अस्तमिते, स्नानं कृत्वा अग्निहोत्राणि च कृतानि, विश्वामित्रस्य नेतृत्वे, अनन्तशक्तिमानः समवेताः आसनम् उपविवेशुः। रामः च, सौमित्रिणा सह, ऋषीणां पूजां कृत्वा, विद्वान् विश्वामित्रस्य समक्षं उपविवेश। ततः रामः, तेजस्वी च बलशाली च, विश्वामित्रं जिज्ञासया पृष्टवान्, "हे revered, एषा किमर्थं वनैः शोभिता भूमिः? अहं श्रुतुमिच्छामि, भवान् कृपया सत्यं वदतु।" इत्युक्त्वा, विश्वामित्रः, ऋषिसमूहे, सदा धर्मज्ञः, तस्य भूमेः सर्वं कथयामास। कुशः नाम एकः महातपस्वी, ब्रह्मणः जातः, धर्मज्ञः च, पुण्यवृत्तिभिः सम्मानितः आसीत्। सः, एकां धर्मपत्नीं विदर्भात्, चारः योग्यपुत्रान् जातः। तेषां नामानि कुशाम्बः, कुशनाभः, असूर्तरजसः, वसु च, यः तेजस्विनः, शक्तिमन्तः च, क्षत्रियधर्मं धारयन्तः आसन्। कुशः तेषां पुत्राणां प्रति उवाच, "हे पुत्राः, धर्मं धारयन्तु; धर्मस्य पालनं कृत्वा, महत् पुण्यं प्राप्स्यथ।" कुशस्य वाक्यानि श्रुत्वा, तेषां चारः राजकुमाराः, स्वस्वनगराणि स्थापयामासुः। कुशाम्बः, महतीं कौशांबीं, कुशनाभः, धर्मात्मा, महोदयां स्थापितवान्। असूर्तरजसः, राजः, धर्मारण्यं, वसु च, गिरिव्रजां नाम नगरं स्थापयामास। "हे राम, एषा वसु नाम महात्मा भूमिः अस्ति; अत्र पञ्च उत्तमा पर्वताः प्रकाशन्ति।" सुमागधी नदी, मागधेषु प्रसिद्धा, अत्र प्रवहति, एषा पञ्च प्रमुखपर्वतानां मध्ये माला इव शोभते। "एषा, हे राम, महा वसुना प्रसिद्धा मागधी नदी, दीर्घकालं प्रचलिता, उर्वरता च फलं युक्ता अस्ति।" कुशनाभः, राजर्षिः, धर्मात्मा, गृताच्यां सह शतम incomparable कन्याः जाताः। ताः, युवतिभिः सौंदर्येन भूषिताः, बग्नाः बग्नां यथा शतं नदीनां, बागेषु प्रविष्टाः। गीतं, नृत्यं, वाद्यं च कृत्वा, हे राघव, उत्तमा अलंकारैः भूषिताः, सर्वोत्तमं आनन्दं अनुभवन्। ततः ताः कन्याः, सर्वाङ्गसुन्दराः, पृथिव्याम् अद्वितीयरूपेण, बागं प्रविष्टाः, मेघेषु तारेव प्रकटाः। सर्वाणि ताः कन्याः, गुणैः सौंदर्येन च युक्ताः, वायुवरः, सर्वसत्त्वानां स्वामी, एतेषां वाक्यानि श्रुत्वा, इदं वदति, "अहं सर्वानां इच्छामि; भवतः पत्न्यः भविष्यन्ति। मनुष्यपदं त्यक्त्वा, अमरत्वं प्राप्स्यथ।" "युवता मनुष्यमध्ये क्षीणं, किंतु भवतः अमरत्वं प्राप्स्यथ।" वायुवरेण वाक्यानि श्रुत्वा, शतं कन्याः हसन्ति च उवाच, "हे देव, सर्वे सत्त्वेषु गच्छसि; तव शक्तिं सर्वे ज्ञाताः। किमर्थं तु अस्मान् अप्रमाणं कुर्याः?" "हे दिव्य, वयं सर्वे कुशनाभस्य कन्याः, हे देव, वयं तपः करोमि, यथा वयं कर्मणां उचितं स्थानं न गच्छाम।" "कदाचित्, हे भ्रान्त, यदा तव वाक्यं श्रुतं, तदा वयं धर्मात्मनं पितरं अपमानयिष्यामः।" "यः पितः, सः स्वामी च, यः यं दास्यति, सः अस्माकं पतिः भविष्यति।" तेषां वाक्यानि श्रुत्वा, हरिः, क्रोधेन अतीव प्रज्वलितः, तेषां शरीराणि प्रविष्टवान्, तानि च वायुः, शक्तिमानः भगवान्। तेषां शरीराणि चूर्णितानि, अंगुष्ठस्य आकारे च, भयभीताः, ताः कन्याः राजगृहं प्रविष्टाः, अत्र च, अत्यन्तं चित्तविभ्रमिताः, लज्जिताः च, चक्षुषां अश्रुपूरितानि। राजा, तस्य प्रियकन्याः चूर्णिताः च, दुःखितः, अतीव व्यथितः, एतद्वाक्यं उवाच, "एषः कः? वदतु, कन्याः। कः धर्मं अपमानितः? कः युष्माकं विकृतः? युष्माभिः गच्छन्ति किंतु वदन्ति न।" इत्युक्त्वा, राजा, गम्भीरं श्वासं कृत्वा, आत्मनं समाहितवान्। कुशनाभस्य वाक्यानि श्रुत्वा, शतं कन्याः तस्य चरणयोः शिरसः स्पृशन्ति च उवाच, "हे राजन्, वायुः, यः सर्वत्र व्याप्तः, अस्मान् अपमानितुं इच्छति, अधर्ममार्गं गत्वा, धर्मं अपमान्यते।" "वयं पितुः अधिकारं गृहीताः, हे धन्य, वयं स्वातन्त्र्यम् न अस्ति। पितरं च चुनतु; यः सः दास्यति, सः अस्माकं।" "यः न स्वीकृतः, पापबद्धः च, यदा वयं इदं वदाम, तदा वायुः सर्वेभ्यः अत्यन्तं प्रहारं कृतवान्।" एवं सन्देशः श्रुत्वा, राजा, महात्मा कुशनाभः, तेषां दुःखानां प्रति, करुणया च, तान् समुपदिशति।