सर्वं धर्मविद् रामं प्रति वालिः निवेदनं कृतवान्—यदि अहं अपि ज्ञात्वा वा अज्ञात्वा वा धर्मात् विचलितः, तदा धर्मयुक्तैः वाक्यैः मां रक्षस्व। तदनन्तरं, शोकग्रस्तः वालिः, अश्रुविलीनकण्ठः, रामं प्रति दुःखनादं कृत्वा शनैः उक्तवान्—मम, तारायाः, स्वजनस्य वा दुःखं न अनुभवामि, यथा मम पुत्रस्य अङ्गदस्य, धर्मे अग्रगण्यस्य, सुवर्णाभरणधारिणः दुःखं अनुभवामि। सः, यः बाल्ये एव स्नेहितः, मम दर्शनविहीनः, शुष्कतडाकस्य जलपानात् शुष्कस्य इव, क्षीणः भविष्यति। सः बालः, अविकसितबुद्धिः, मम एकमेव प्रियपुत्रः; हे राम, तारायाः महाबलस्य पुत्रः अङ्गदः तव रक्षणीयः। सुग्रीवस्य अङ्गदस्य च प्रति तव उत्तमं बुद्धिं नय; त्वं रक्षकः मार्गदर्शकः च, यः कर्तव्याकर्तव्यविवेकी। भरतं लक्ष्मणं च यथा त्वं आचरिष्यसि, तत् आचारं सुग्रीवाङ्गदयोः अपि चिन्तय। सुग्रीवः तारां न अवमन्तव्यः, या तपस्विनी, मम दोषस्य भारवाहिनी; यथा तद्व्यवहारः, तथा कार्यम्। यः तव अनुग्रहीतः सः राज्यं तव इच्छानुसारं तव चिन्तनं च अनुगच्छन् शासितुम् अर्हति। तव मार्गदर्शनेन स्वर्गलाभः भूमिशासनं च सम्भवति; तथापि तारया वार्यमाणः अपि अहं तव हस्ते मृत्युम् अन्वेषितवान्। भ्राता सुग्रीवेन सह एकाकी युद्धं प्रविष्टवान्; एवं रामं प्रति उक्त्वा वालिः मुनिप्रवरः मौनं समाश्रितवान्। ततः रामः, धर्मयुक्तैः प्रशस्तैः वाक्यैः, स्पष्टबुद्धिं वालिं सान्त्वनं कृतवान्—हे कपि, एतेन कारणेन त्वं न शोकनीयः; न च अस्माकं विषये त्वया शोकः कर्तव्यः, न च त्वं आत्मनः शोकं कुर्याः। वयं धर्मनिश्चयेन कार्यं कृतवन्तः। यः दोषिणं दण्डं ददाति, यः दण्डितः च, उभयः कृतकार्यकारणौ शोकं न कुर्याताम्। अतः, युक्तदण्डप्राप्त्या त्वं पापात् विमुक्तः, न्यायेन स्वं धर्मस्वरूपं प्राप्तवान्। शोकं मोहं हृदयस्थं भयम् च त्यज; हे कपिश्रेष्ठ, विधिनियमं त्वया लङ्घितुं न शक्यते। यथा अङ्गदः सर्वदा त्वं प्रति भक्तः, तथा सुग्रीवः मम प्रति भक्तः भविष्यति, नात्र संशयः। रामस्य एतानि मधुराणि विचारपूर्णानि धर्मयुक्तानि वाक्यानि श्रुत्वा वालिः, युद्धकुशलः कपिः, उत्तमं वाक्यं अब्रवीत्—हे नाथ, शरैः पीडितः सन् अहं अनविज्ञाय तव प्रति उक्तवान्; त्वं इन्द्रसमबलः भीमवीर्यः च, तव मनः प्रसादितम्; क्षमस्व, हे राजन्। इदानीं, श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे, किष्किन्धाकाण्डे, एकोनविंशतितमं सर्गं शृणु। वालिः, महान् कपिराजः, शरैः आहतः, युक्तवाक्यैः संबोधितः अपि, प्रत्युत्तरं न ददौ। तस्य अंगानि पाषाणैः भग्नानि, दारुभिः तीव्रतया आहतानि, रामस्य शरैः अभिभूतः, जीवनान्ते चेतनां नष्टवान्। तदा तारा, यः स्वपत्न्यः कपिवीरः, रामशरेण युद्धे हतः इति श्रुत्वा। सा पुत्रसहितं, प्रियपतिं क्रूरमृत्युं श्रुत्वा, दुःखातुरः, पर्वतगुहात् शीघ्रं निर्गता। अङ्गदस्य सेवकाः महाबलिनः कपयः, रामं धनुष्मन्तं दृष्ट्वा, भीता, दिशः सर्वाः पलायन्ति स्म। सा, भीताः कपयः शीघ्रं धावन्तः, गणात् विहीनाः, मृतनेता मृगाः इव, दृष्ट्वा। दुःखिता तारा, तान् शोकग्रस्तान् कपीन् अभिगम्य, रामस्य भीतया भग्नगणान् पलायमानान् सर्वान् सम्बोधितवती—हे कपयः, युष्माकं राजा सिंहः, तस्य अनुचराः अग्रगण्याः, किं तं त्यक्त्वा भयात् दुःखात् च पलायथ? यदि राज्यलाभार्थं भ्राता भ्रातृक्रुरेण रामस्य दूरात् प्रक्षिप्तैः शरैः हतः। तद्वाक्यं श्रुत्वा, रूपान्यन्यथा धारयितुं समर्थाः कपयः, ताम् समये यथोचितं वाक्यं अब्रुवन्—पुत्रः जीवति, तं रक्ष; मृत्युः रामरूपः वालिं हत्वा तं हरति। सः वृक्षान् महाशिलाः च प्रक्षिप्य अपि, वज्रसमानैः शरैः हतः, वज्रेण हत इव। सर्वं कपिसैन्यं भग्नं, यदा कपिसिंहः इन्द्रवत् दीप्तिमान् हतः। नगरं वीरैः रक्षितव्यं, अङ्गदः युवराजः स्थाप्यः; कपयः वालिपुत्रं पितृस्थानस्थं सेविष्यन्ति। अथवा, हे सुन्दरमुखि, यदि अन्यं स्थानं इच्छसि, कपयः शीघ्रं दुर्गेषु प्रवेशयन्तु। अत्र वनचराः, पत्नीसहिताः अपि, पत्निविहीनाः अपि, वसन्ति; तेषां लोभिनां मायिनां च, महद् भयम् अस्ति। स्त्रीपदवाक्यं श्रुत्वा, समीपस्थां तां तारा, सुन्दरस्मिता, स्वानुकूलं वाक्यं प्रत्यवदत्—मम किं पुत्रेण, किं राज्येन वा, यदा मम पति, कपिसिंहः, महाभागः, नष्टः। एवम् उक्त्वा सा, शोकातुरः, अश्रुपूरितनेत्रा, कराभ्यां शिरः वक्षः च ताडयन्ती, दुःखेन अभिभूतः, शीघ्रं धावितवती। गच्छन्त्या तया, भूमौ पतितं पतिं दृष्ट्वा—यः दैत्येश्वराणां संहारकर्ता, यः युद्धे कदापि न पलायितः।