कौशिकः, महर्षिः, तात्त्विकेषु मुनिषु सह, रामं च सौमित्रिं च दृष्ट्वा, वचनं कृतवान्, "हे राम, यः धनुषः, महान् आत्मा मिथिलायाः राज्ञः अस्ति, तं धनुषं तात्त्विकेषु मुनिषु च दृष्टुं गमिष्यामि।" ततः रामः कौशिकं प्रश्नं कृतवान्, "हे महर्षे, एषः कः प्रान्तः, यत्र सुगन्धिताः वनानि सन्ति?" कौशिकः तस्य प्रश्नं श्रुत्वा, "हे राम, एषः प्रान्तः कुशस्य पुत्राणां, यः धर्मज्ञः महात्मा अस्ति, यः च विदर्भात् उत्तमा पतिव्रता स्त्रीणां सह चतुर्वर्णानां पुत्रान् प्रजापयामास।" इत्यादि कथयामास। कुशस्य चतुर्वर्णानां पुत्राः कुशाम्बः, कुशनाभः, असूर्तराजः, वसु च, यः सर्वे धर्मेण च सत्यम् उपालभन्ति, स्वस्वं नगराणि स्थापयामासुः। कुशाम्बः कौशांबीं, कुशनाभः महोदयं, असूर्तराजः धर्मारण्यं, वसु च गिरिव्रजं नगरं स्थापयामास। रामः पुनः पृष्टवान्, "हे महर्षे, एषः वसु महात्मा, यः च पञ्च उत्तमानि पर्वतानि च यत्र विद्यमानानि, तत्र सुगन्धितं सुमागधि नदी प्रवहति, यः च पञ्च प्रमुख पर्वतानां मध्ये माला इव प्रवहति।" ततः कौशिकः तं प्रान्तं, कुशनाभस्य गृहे, यः च शतदुहितृः गृहीतवान्, तान् च दृष्ट्वा वायुः, सर्वेषां मनोहराणां स्त्रीणां प्रति, "हे सर्वश्रेष्ठ देव, अहं युष्मान् इच्छामि; युष्मान् अमरत्वं प्राप्नुयुः," इति वदति। तासां च शतदुहितृणां वाक्यं श्रुत्वा, वायुः क्रुद्धः, तान् सर्वान् भृशं तिरस्कृत्य, तस्य गृहे प्रविष्टः। तत्र ताः चित्तविभ्रमिताः, चित्तं च दीनं, राजा च तान् दृष्ट्वा, "हे मम प्रियाः, किं एषः दुःखः?" इति वदति। ततः महर्षिः कौशिकः, रामं च सौमित्रिं च, सह मुनिभिः, जाहराणां भृशं अगच्छत्। एषः कथा, रामायणस्य महाकाव्यस्य एकः भागः अस्ति, यत्र धर्म, सत्यं च प्रमुखं अस्ति।