शृणु, महाभागः, श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे किष्किन्धाकाण्डे सप्तदशसर्गस्य प्रवाहात्मकं वर्णनम्। ततः युद्धे भीषणः वालिः रामस्य बाणेन आहतः तदाऽशु भूमौ पतितः, यथा छिन्नतरुः। स तदा दीप्यमानसुवर्णाभरणैः भूषितः, सर्वाङ्गैः प्रसारितैः भूमौ पतितः, यथा इन्द्रध्वजः तेजोविमुक्तः। कपिव्याघ्रः स गिरिपुत्रः भूमौ पतितः, तदा लोकः चन्द्रहीनं नभः इव शोभां न प्राप। भूमौ पतितोऽपि सः देहः, बाणेन निपातितः, न तु तेजः, प्राणः, बलं वा वीर्यं च त्यक्तवान्। इन्द्रदत्तं सुवर्णमाल्यं रत्नैः भूषितं तस्य कपिश्रेष्ठस्य प्राणबलयशः रक्षति स्म। तेन सुवर्णमाल्येन वीरः कपिसैन्यनायकः सन्ध्याघनस्य मेघः इव शोभितः। तस्य माल्यं, देहः, रामबाणः च, त्रिधा भूषणा, पतितस्य अपि दीप्तिम् अदर्शयन्। रामधनुषः निष्क्रान्तं तदस्त्रं, यः वीराणां स्वर्गमार्गं उद्घाटयति, वालिं परमां गतिं प्रापयत्। स युद्धे पतितः, शान्तज्वालः अग्निः इव, पुण्यसमाप्ते स्वर्गात् पतितः ययातिरिव, कालान्ते भूमौ पतितः सूर्यः इव, दुर्धर्षः इन्द्रः, दुष्प्रापः उपेन्द्रः इव। इन्द्रपुत्रः वालिः, सुवर्णमाल्येन भूषितः, विशालवक्षाः, महाबाहुः, सिंहनेत्रः, तेजस्वीमुखः, भूमौ पतितः। रामः लक्ष्मणेन सह तं वीरं ददर्श, शान्तज्वालम् अग्निमिव पतितम्। तौ वीरौ रामः लक्ष्मणः च, तं पूजितं वीरं समीपं शान्तया गतौ। रघुवंशसम्भूतं रामं महाबलिनं लक्ष्मणं च दृष्ट्वा, वालिः तेषां समीपे धर्मयुक्तं किञ्चित् कठोरं वाक्यं अब्रवीत्। निपातितः, क्षीणतेजाः, मृगः हतः इव, सः तर्कयुक्तं गर्वयुक्तं युद्धगर्वितं वाक्यं उवाच। “यः प्रसिद्धः, रम्यदर्शनः, नराधिपसुतः, त्वं किम् धर्मं प्राप्तवान्, यः विमुखं हन्यसी? अहं युद्धे कोपितः त्वया विनष्टः। करुणावान्, दृढसंकल्पः, सत्यसंधः, व्रतस्थः, यशः सर्वे जनाः भूमौ त्वं इति कथयन्ति। संयमः, निग्रहः, क्षमा, धर्मः, धैर्यं, सत्यं, वीर्यं—एते राज्ञः गुणाः, दण्डः च पापिनां। एतान् गुणान् च वंशं चिन्तयित्वा, तारा द्वारा निरोधितः अपि सुग्रीवं द्रष्टुं आगतः। त्वं कोपितं प्रमत्तं माम् अन्यस्य हस्तेन न हन्तुम् अर्हसि; तव दर्शनं न कृत्वा एषा बुद्धिः मम अभूत्। अहं त्वां धर्मध्वजं अधर्मं जानामि, कुपूर्वाचारं, तृणच्छन्नकूपं इव। धर्मवेशधारी दुष्टः, अग्निरिव गुह्यः, तव धर्मावरणं न पश्यामि। राज्ये वा नगरे वा, यदा अहं पापं करोमि, त्वां न अवमन्ये; तर्हि त्वं निर्दोषं मां किम् हन्ति? अहं कपिः वनवासः, फलमूलभक्षः, तव युद्धं न करोमि, अन्येन सह व्यग्रः। नराधिपसुतः, रम्यदर्शनः, धर्मचिह्नधारी, त्वं सर्वैः दृश्यसे। कः क्षत्रियवंशजः, शिक्षितः, संशयविहीनः, धर्मचिह्नानाम् अधस्तात् क्रूरं कर्म कुर्यात्? रघुवंशोद्भवः धर्मप्रतिष्ठितः, त्वं धर्मावनतं कर्म किम् करोषि? साम, दानं, क्षमा, धर्मः, सत्यं, स्थैर्यं, वीर्यं—एते राज्ञः गुणाः, दण्डः पापिनां च। वनवासिनः स्म राम, मूलफलमांसजीविनः; एषा प्रकृतिः, त्वं नरश्रेष्ठः। भूमिः, सुवर्णं, स्त्रियः, कलहहेतवः—एतेषु कामः; मम वनफलेषु तव कः लोभः? शासनं, निग्रहः, दण्डः, अनुग्रहः—एते राजधर्माः; राजधर्मः न दूष्यते, राज्ञः कामेन न वर्तन्ते। किं तु त्वं कामवशः, शीघ्रकोपः, चञ्चलः, मिश्रधर्मवान्, धनुष्मान्। धर्मे न तव श्रद्धा, न वित्ते मनः; इन्द्रियकामवशः, त्वं नरेश्वर। काकुत्स्थ, निर्दोषं मां बाणेन हत्वा, सत्सु किं वदिष्यसि, लज्जास्पदं कर्म कृत्वा? राजघ्नः, ब्राह्मणघ्नः, गोघ्नः, चौरः, जीवघातकः, नास्तिकः, परस्त्रीगामी—एते नरकं यान्ति। कपटवक्ता, कृतघ्नः, मित्रद्रोही, गुरुपत्नीगामी—एते दुष्टचित्ताः विनश्यन्ति, न संशयः। मम त्वचि रोम्णि अस्थिषु धर्मज्ञैः न स्पृश्यते, न मांसं धर्मिष्ठैः भक्ष्यते। पञ्चनखाः पञ्च जीवाः ब्राह्मणक्षत्रियैः भक्ष्याः, राघवः: शल्यः, श्वाविधः, गोमायुः, शशः, कूर्मः पञ्चमः। बुद्धिमन्तः मम त्वचि अस्थिषु न स्पृशन्ति, राम, न मांसं भक्षयन्ति; अहं पञ्चनखः अपि हतः।