ततः महातेजाः रामः, वालिनं क्लेशितं दृष्ट्वा, तस्य निधनकामनया बाणं समीक्ष्य सञ्जग्राह। स तु विषधरसदृशं बाणं धनुषि योजयित्वा, कालचक्रं यथा मृत्युर्निष्कर्षति, तथा पूर्णायामं चकार। तस्य धनुषः प्रत्यञ्चि निष्क्रुष्यमाणायाः शब्देन, विमानस्थाः देवाः तथा मृगाः च, युगान्ते संमूढा इव, भयात् पलायिताः। ततः राघवेण मुक्तः स बली बाणः, गर्जनं यथा मेघस्य, स्फुरद्वज्र इव, वालिनः उरसि समाहितः। तस्मिन्नेव क्षणे, तेन महाबलिना बाणेन भग्नः वालिः, वेगेन भूमौ पतितः। स इन्द्रध्वज इव, पूर्णचन्द्रे पतितः, आश्वयुजे काले तेजोविहीनः, मूर्च्छितः, गद्गदकण्ठः, अश्रुपूरितगात्रः, शनैः दुःखार्तं शब्दं मुमोच। पुरुषश्रेष्ठः रामः, युगान्ते यम इव, सुवर्णरजतपरिष्कृतं परमं बाणं अमोघं मुक्तवान्, स हि हर इव मुखात् अग्निं धूमं वा निष्प्रसृतवान्। ततः रक्तधाराभिः सिक्तः, पवनचालितः पुष्पिताशोक इव, वासवसूनुः वालिः, चेतनाहीनः, रणभूमौ पतित इन्द्रध्वज इव भूमौ न्यपतत्। अथ शृणु श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिप्रणीतायां किष्किन्धाकाण्डे सप्तदशस्सर्गः। तदा स वालिः, रणरुचिरः, रामबाणाभिहतः, छिन्नवृक्ष इव सहसा पतितः। स हि तप्तस्वर्णाभरणविभूषितः, सर्वाङ्गैः प्रसारितैः, इन्द्रध्वज इव, तेजोनिर्गतः भूमौ न्यपतत्। यदा स वानरयूथपः ऋक्षयूथपश्च भूमौ पतितः, तदा जगत् चन्द्रविहीनमिव नभः शोभां न प्राप। भूमौ पतितोऽपि सः, हतश्च, न तेजो न प्राणं न वीर्यं न विक्रमं जहौ। तं सुवर्णमाल्यं रत्नविभूषितं, यदिन्द्रेण दत्तं, तदेव प्राणवीर्यश्रीः तस्य महावानरस्य रक्षितम्। तेन सुवर्णमाल्येन स वीरः वानरयूथपः, सायंतनमेघ इव, प्रभायुक्तः बभासे। तस्य माल्यं, तन्न शरीरं, च हृतप्राणस्थानं बाणश्च—एते त्रयः भूषणा अपि पतितस्यापि विराजन्त। रामधनुषो मुक्तमस्त्रं, यत् वीराणां स्वर्गमार्गदर्शि, स वालिनं परं स्थानं नीतवान्। सः रणभूमौ पतितः, शान्तार्चिषं वह्निमिव, पुण्यक्षये स्वर्गात् पतितं ययातिमिव बभूव। कालान्ते भूमौ पतितं सूर्यं यथा, दुर्धर्षं बलिनं इन्द्रमिव, दुरासदं उपेन्द्रमिव च, तथा स इन्द्रतनयो वालिः, सुवर्णमाल्यविभूषितः, विशालवक्षाः, महाबाहुः, प्रभामण्डलमुखः, सिंहनेत्रः, भूमौ पतितः। रामः लक्ष्मणेन सह तम् अपश्यम्, शान्तार्चिषं वह्निमिव पतितं वीरं समीपमगच्छत्। तौ महावीर्यवन्तौ भ्रातरौ, रामलक्ष्मणौ, यथोचितं सन्मान्यं वीरं समीपमुपेत्य स्थितौ। तत्र वालिः, राघवं लक्ष्मणं च दृष्ट्वा, धर्मसंयुक्तं सौम्यं च, क्रुद्धः सन् अपि, धर्मयुक्तं परुषं वाक्यमब्रवीत्। स बाणाभिहतः, तेजोहरितः, संविच्छिन्नेन्द्रियः, युद्धगर्वितो गर्वयुक्तं युक्तयुक्तं च वचनं रामाय प्राह। "त्वं ख्यातिप्राप्तः, रमणीयदर्शनः, राजपुत्रः, किं पुण्यं प्राप्स्यसि, यः प्रत्यूढं हन्याः? अहं युद्धे क्रुद्धः, त्वया हतः।" "दयालुः, दृढनिश्चयः, संधारकः, सत्यव्रतः—एवं ख्यातिः लोके सर्वेषां तव। आत्मसंयमः, निग्रहः, क्षमा, धर्मः, धैर्यं, सत्यम्, विक्रमश्च—एते राजगुणाः, दण्डश्च दुष्कृताम्। एतान् गुणान् तव वंशं च चिन्त्य, तारेन निरुद्धोऽपि अहं सुग्रीवेण समागमम् अकरवम्।" "त्वं मां क्रुद्धं प्रमत्तं च, परस्य हस्तेन न हन्तुमर्हसि—एषा मे बुद्धिरासीद्, यदा त्वां नापश्यम्। अहं त्वां धर्मध्वजं अधर्मिष्ठं, कृत्याच्छन्नं, कूपमिव तृणैः छन्नमविद्यं वेद्मि। पापाचारिणं धर्मशीलरूपिणं, अग्निमिव गुहाच्छन्नं, त्वां न वेद्मि धर्मावरणेन छन्नम्।" "न हि स्वराज्ये नगरे वा, यदा किञ्चिदपकारं करोमि, त्वां न अवमन्ये; तर्हि किमर्थं मां निर्दोषं हन्ति? अहं वने वसन्, फलं मूलं चाश्नन्, न त्वया सह युद्धं कुर्वन्, अन्येन सह प्रवृत्तः।" "त्वं राजपुत्रः, ख्यातः, रमणीयदर्शनः, धर्मचिह्नैः युक्तः, त्वं सर्वेन्द्रियगोचरः। कः कश्चित् क्षत्रियकुलसम्भूतः, विद्वान्, संशयवर्जितः, धर्मचिह्नैः छन्नः, घोरं कर्म कुर्यात्? राघववंशसम्भूतः, धर्मनिष्ठः, त्वं किमर्थं सदृशरूपः अपि, असदृशं कर्म करोति?" "सामदानक्षमा धर्मः सत्यं धृतिः पराक्रमः—एते राजगुणाः, दण्डश्च दुष्कृताम्। वयं वनौकसः, राम, मूलफलमांसभक्षिणः; एषा नः प्रवृत्तिः, त्वं मनुष्येषु श्रेष्ठः। भूमिः, हिरण्यम्, स्त्रियः, कलहे हेतवः—एतेषु कः लोभः, मम वनेषु फलेषु तव?" "दण्डः अनुशासनं च, तथा प्रश्रयः, राजधर्मः न लिप्यते; नृपाः न केवलं कामात् प्रवर्तन्ते।