सुग्रीवः राघवेण उक्तः, क्रोधेन कम्पितः, वालिनं प्रति गर्जन् इदं उवाच – “मम अयं मुष्टिः, तव जीवनं हरन्, शिरसि पततु।” ततो वालिः तेन आहतः, क्रोधात् त्वरितं प्रचक्रमे, तस्य रक्तम् स्रवति स्म, यथा पर्वतः वज्रेण विदारितः। ततः सुग्रीवः, किंचित् न विचिन्त्य, शालवृक्षं बलात् उप uprooted, वालिनं तेन आघात्य, पर्वतं वज्रेण आहतमिव अभवत्। शालवृक्षेण भग्नः, तेन आघातेन कम्पितः, वालिः तेन भारवता अभिभूतः, समुद्रे स्थिता नौका इव अभवत्। तौ द्वौ वानरौ, बलपराक्रमे समृद्धौ, गरुडस्य वेगेन त्वरमाणौ, भीमरूपं धारयन्तौ, नभसि चन्द्रसूर्याविव आस्ताम्। परस्परं विनाशयितुम् उद्युक्तौ, दोषान्वेषणे प्रवृत्तौ, वालिः बलसम्पन्नः, स्वबलं वर्धयामास। सुग्रीवः, सूर्यसुतः, महावीर्यः, वालिना अभिभूतः, गर्वः भग्नः, बलं ह्रसितम्। वालिम् प्रति वर्तमाने, सुग्रीवः राघवाय क्रोधं दर्शयन्, शाखायुक्तैः वृक्षैः, पर्वतशृङ्गैः, वज्रसमानैः नखैः युध्यति स्म। मुष्टिभिः, जानुभिः, पादैः, भुजैः पुनः पुनः, तयोः युद्धम् अतिवी्रम्, वृत्रेन्द्रयोरिव युध्यन्ति स्म। तौ वानरौ वनचारिणौ, रक्तेन आवृतौ, महानादं कुर्वन्तौ, मेघयोः गर्जनमिव। तदा राघवः सुग्रीवं, वानरराजं, क्षीणबलं दृष्ट्वा, सर्वतः विचिन्तयन्तं अपश्यत्। ततः रामः, महातेजाः, वानरराजं संकटे स्थितं दृष्ट्वा, तं वधाय वालिनः, बाणं निरीक्ष्य, यत्नं चक्रे। रामः, विषधरः सर्पः इव बाणं धनुषि स्थापयन्, पूर्णतया आकर्षयामास, मृत्युः कालचक्रं घूर्णयन्निव। तस्य धनुष्णः शब्दे, विहंगनायकाः, मृगाः, भयात् युगान्ते भ्रमिताः इव पलायन्ति स्म। राघवेण मुक्तः, महाबाणः, गर्जनवत् नादयन्, विद्युत् इव दीप्तिमान्, वालिं वक्षसि आघातयामास। तेन महाबाणेन आहतः, वानरराजः वालिः, महाबलसम्पन्नः, त्वरितं भूमौ पतितः। पूर्णचन्द्रे इन्द्रध्वजः पतितः इव, तेजःहीनः, आस्वयुजकाले मूर्च्छितः, वालिः, कण्ठे अश्रुभिः अवरुद्धः, दुःखितः शनैः शब्दम् उवाच। नरश्रेष्ठः, युगान्ते मृत्युः इव, श्रेष्ठं बाणं सुवर्णरजताभरणं, दीप्तं, शत्रुनाशनं, हरः मुखात् अग्निधूमं विसृजन्निव, मुक्तवान्। तदा रक्तधाराभिः सिक्तः, वासवसुतः वालिः, अशोकवृक्षः वातेन कम्पितः इव, चेतनाहीनः, युध्यन्तः इन्द्रध्वजः पतितः इव भूमौ पतितः। अथ शृणु, वाल्मीकि-रामायणे, कीष्किन्धाकाण्डे, सप्तदशसर्गः आरभ्यते। युद्धे रामबाणेन आहतः वालिः, तीक्ष्णः, त्वरितं वृक्षच्छिन्नः इव भूमौ पतितः। स सुवर्णमणिमयानि भूषणानि धारयन्, सर्वाङ्गानि प्रसारित्य, तेजोयुक्तः इन्द्रध्वजः इव भूमौ पतितः। स वानरभालूनां स्वामी भूमौ पतितः, तदा जगत् शोभां न प्राप्नोत्, चन्द्रहीनं नभः इव। भूमौ पतितः अपि, तस्य शरीरम्, आहतम् अपि, तेजः, प्राणः, वीर्यं, पराक्रमः न ह्रसितम्। इन्द्रदत्तं सुवर्णमणिमयं हारं धारयन्, स वानरश्रेष्ठः जीवितं, वीर्यं, यशः रक्षितवान्। सुवर्णहारयुक्तः, वानरनायकः, सायं मेघः इव, प्रकाशवलयेन शोभते स्म। तस्य हारः, शरीरम्, बाणः च, त्रिधा भूषणानि, पतितस्य अपि शोभन्ति स्म। रामधनुषः मुक्तं, वीराणां स्वर्गमार्गदं, तदस्त्रं तं वालिं उत्तमं पदं प्रापयामास। स युद्धे पतितः, शिखाहीनः अग्निः इव, पुण्यसमाप्तौ स्वर्गात् पतितः ययातिरिव। कालान्ते भूमौ पतितः सूर्यः इव; दुर्धर्षः इन्द्रः, दुःसहः उपेन्द्रः इव। वासवसुतः वालिः, सुवर्णहारयुक्तः, विशालवक्षाः, महाबाहुः, सिंहवदनः, सिंहनेत्रः, भूमौ पतितः। रामः लक्ष्मणेन सह तं दृष्ट्वा, अग्निशिखाहीनं वीरं, समीपं गतः। वीरौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ, शान्तया वृत्त्या, तं पूजितं वीरं समीपं गतौ। रघुवंशजं रामं, महाबलिनं लक्ष्मणं च दृष्ट्वा, वालिः, धर्मयुक्तं, किंचित् कठोरं, किंचित् सौम्यं वचनं उवाच। आहतः, तेजःहीनः, मूर्च्छितः, हतदैत्योऽपि, तर्कयुक्तं, युद्धगर्वितं वचनं उवाच। “त्वं, प्रसिद्धः, रम्यदर्शनः, नराधिपसुतः – किम् धर्मं प्राप्तवान्, यः प्रत्यागतं हन्ति? अहं युद्धे कोपितः, तव कारणात् विनष्टः।” “दया, धृतिः, सत्यनिष्ठा, व्रतानां पालनम् – सर्वे लोकाः तव कीर्तिं पृथिव्यां गच्छन्ति। आत्मसंयमः, शमः, क्षमा, धर्मः, धैर्यं, सत्यं, वीर्यं – एते राज्ञः गुणाः, दण्डः च पापिनां। एतान् गुणान् तव वंशं च चिन्तयन्, तारया निवारितः अपि, सुग्रीवम् उपागच्छम्। त्वं, क्रुद्धः, प्रमत्तः, अन्यस्य हस्तेन मां हन्तुम् न अर्हसि; इति मे चिन्ता अभवत्, यदा त्वां न अपश्यम्।