तदा तारा वालिनं हितमिच्छन्ती समुपविश्य मधुरया वाचा प्रहर्षयन्ती तमिदं प्रोवाच—“शृणु, यथोचितं कुरुष्व च; अहं तव हितमिदानीं वक्ष्यामि। शीघ्रं सुग्रीवं युवराजेनेयं विधिवदभिषेचय। वीर, राजन्, भ्रातृविग्रहं मा कुरु; रामसख्यं तव युक्तमिति मम मतिः। सुग्रीवेण सह शमं कुरु, वैरं दूरं त्यज; एष कपीन्द्रः तव कनिष्ठभ्राता, तेन तं स्नेहेन पालय। स चात्र वा समीपे वा, सर्वथा तव बान्धवः; पृथिव्यां तस्मात् अन्यो न तव तुल्यो बान्धवो मया दृश्यते। दानमानादिभिः सत्कारैः तं सखायं कुरु शीघ्रमेव; वैरं त्यक्त्वा तं स्वपार्श्वे स्थापय। सुग्रीवः विशालग्रीवो महात्मा च, मम मतिना तव प्रमुखः सखा; भ्रातृभावे प्रतिष्ठाय अन्यः मार्गो नास्ति तवात्र। यदि मम प्रियं कर्तुमिच्छसि, यदि माम् अनुकूलमवगच्छसि, तर्हि स्नेहात् पृष्टया मम वचः कुरु। मम हितवचनानि शृणु, सौम्य, क्रोधं नानुवर्तय; त्वं क्षमः, कोसलराजपुत्र, यस्य तेजः इन्द्रसमं तेन विवादो न कर्तव्यः।” एवं हितमुक्त्वा तारा वालिनं पुनः हितार्थं वचः प्रोवाच; किन्तु तद्वचनं तस्य न रोचते स्म, यतः स कालवशात् विनाशसमये स्थितः। एवमष्टादशसर्गस्य समापनं भवति श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीयेषु, किष्किन्धाकाण्डे। तदा तारायाः शशिसदृशमुख्याः तस्याः वदन्त्याः वालिः तां तु प्रत्याख्यायेदं वचनं व्याजहार—“कस्मात् किञ्चिदपि कारणं दृष्ट्वा भ्रातुः शत्रोः कोपपूर्णं निनादं सहनं मया कर्तव्यम्, सुन्दरिमुखि? वीराणां रणसंसिद्धानां धर्मनिष्ठानां च अवमानसहनं मृत्युतः अपि दुःखतरं, भये सति। यः संग्रामकामः सुग्रीवः, तस्य गर्जनं, तस्य च निर्बलग्रीवस्य, अहं रणाङ्गणे सहनं न शक्नोमि। राघवस्य विषये त्वं मम दुःखं न कुरुष्व; स धर्मज्ञः कृतज्ञश्च, कथं स पापकर्म कर्तुं शक्नोति? स्त्रीभिः सह प्रत्यागच्छ; किमर्थं मां अधिकं अनुसरस्य? त्वया मम मैत्री भक्तिश्च दर्शिता। अहं गत्वा सुग्रीवं सम्यगुपलक्ष्य युद्धे समागमिष्यामि; त्वं चिन्तां मुञ्च; अहं तस्य गर्वं नाशयिष्यामि, न च स प्राणान् हाप्स्यति। यं यं संग्रामे तस्य मनः इच्छति, तं तं करिष्यामि; दारुभिः पाणिप्रहारैश्च तं व्युत्सारयिष्यामि। स दुर्जनः गर्वितः मयि न स्थातुं शक्नोति; त्वं तारा सहाय्यं मम कृतवत्यसि, स्नेहं च दर्शितवती। प्राणैः शपे, जनैः च शपे, त्वं निषिद्धा; पर्याप्तम्—तम् विजित्य भ्रातरं मम पुनरागमिष्यामि।” एवमुक्त्वा तारा सौम्यया वाचा वालिनं परिष्वज्य मृदु रुदती प्रदक्षिणं चक्रे। सा शुभानि कृत्यानीष्ट्वा, जयं कामयन्ती, बुद्धिमती तारा स्त्रीभिः सहान्तःपुरं प्रविवेश, दुःखेन मनसा। यदा तारा स्वगृहं स्त्रीभिः सह प्रविष्टा, तदा वानरराजः वालिः क्रोधेन ताम्राक्षः, महानाग इव श्वसन्, नगराद् निर्गतः। स वालिः क्रोधसंरक्तः, गाढं श्वसन्, सर्वतः शत्रुं निरीक्षितुम् उद्यतः। तदा वालिः सुवर्णाभं भूषणैः विभूषितं, दीप्यमानं सुग्रीवं दृष्ट्वा, सन्नद्धं समुपस्थितम्। वालिः अपि सन्नद्धो बलसम्पन्नः, पाणिं संकुच्य, तत्रैव सुग्रीवं युद्धाय समुपेत्य तस्थौ। तं दृष्ट्वा सुग्रीवः अपि, क्रुद्धः, सुवर्णाभरणं वालिं लक्षयन्, पाणिं संकुच्य, वेगेन समुपेत्य युद्धाय प्रवृत्तः। वालिः क्रोधसंरक्तनेत्रः, युद्धविशारदं सुग्रीवं वेगेनाभिपतन्तं इदं वचनं अब्रवीत्—“एष मे महान् संकुचितः पाणिः, सम्यक् संयुताङ्गुलिः, वेगेन प्रहृतः तव प्राणान् हरिष्यति।” एवं उक्ते, सुग्रीवः कोपसमन्वितः वालिं प्रत्युवाच—“एष पाणिः, तव प्राणान् हरन्, तव शिरसि पततु!” ततो वालिना प्रहृतः, कोपसमन्वितः, शीघ्रं समभिपतन्, तस्मात् रक्तं प्रवव्राज, इव पर्वतः वज्राहतः। ततः सुग्रीवः, निःशङ्कः, महाबलात् शालं वृक्षं समूलं चोत्पाट्य, वालिनः शरीरे प्राहरत्, यथा महाशैलः वज्राघातेन। शालप्रहारेण भग्नः, तेन शालभारसमाविष्टः वालिः, निपतन्, इव समुद्रे भारार्त्तनौकः। तौ द्वौ महाबलवीर्यौ, गरुडगति, विकृतरूपौ, दिवि चन्द्रसूर्याविव बभूवतुः। अन्योन्यविनाशकाङ्क्षिणौ, दोषान्वेषिणौ, तदा बलवीर्यसमन्वितः वालिः बलवत्तरः अभवत्। वालिना समरे सुग्रीवः, सूर्यपुत्रः, महाबलः, पराजितः, गर्वं हित्वा, शक्तिहीनः अभवत्। वालिं प्रति सुग्रीवः राघवाय क्रोधं दर्शयन्, शाखावन्तो वृक्षान्, शैलशिखराणि, वज्रसमाननखांश्च प्रयुञ्जन् समरे स्थितः। पाणिप्रहारैः, जानुप्रहारैः, पदप्रहारैः, बाहुप्रहारैश्च पुनः पुनः, तयोः समरे द्वयोः युद्धं वज्रवृत्रयोरिव अभवत्। तौ वानरौ, वनचारिणौ, रक्तलिप्तौ, परस्परं नादयन्तौ, मेघनिनादसमन्वितौ, समरे युध्येताम्। तदा राघवः सुग्रीवं वानरेन्द्रं, क्षीणबलं, सर्वतः पुनः पुनः निरीक्षमाणं दृष्टवान्।